Sztuka grecka wokół nas II. Życie po antyku 3700-SN-FK-SGWN-2
Wykład z elementami konwersatorium poświęcony jest obecności sztuki starożytnej Grecji w kulturze greckiej, śródziemnomorskiej i europejskiej od renesansu do XXI wieku. Kurs koncentruje się na wybranych przykładach recepcji greckiej architektury, rzeźby, ornamentyki i ideałów estetycznych w sztuce nowożytnej i współczesnej. Nie stanowi systematycznego, chronologicznego przeglądu dziejów sztuki greckiej, lecz refleksję nad trwałością antycznych form oraz nad sposobami ich przekształcania i wykorzystywania w różnych epokach historycznych.
Pierwsze zajęcia mają charakter wprowadzający i przypomną znaczenie sztuki greckiej jako jednego z fundamentów kultury europejskiej i śródziemnomorskiej. Kolejne spotkania poświęcone są analizie wybranych przykładów obecności antyku w architekturze, rzeźbie i kulturze wizualnej od renesansu po współczesność. Szczególną uwagę poświęca się temu, w jaki sposób kolejne epoki reinterpretowały grecką koncepcję piękna, harmonii i proporcji oraz wykorzystywały ją do budowania własnych języków artystycznych i symbolicznych.
Integralną częścią kursu są terenowe spacery dydaktyczne po Warszawie, służące praktycznemu rozpoznawaniu elementów sztuki greckiej i tradycji antycznej w przestrzeni miejskiej. Jedne z zajęć odbędą się na terenie kampusu Uniwersytetu Warszawskiego i poświęcone zostaną analizie obecnych tam nawiązań do antyku. Pozostałe spotkania terenowe mają charakter spacerów po wybranych ulicach Warszawy i umożliwiają studentom rozwijanie umiejętności samodzielnego identyfikowania greckich inspiracji architektonicznych i artystycznych w najbliższym otoczeniu.
Kurs ma charakter interdyscyplinarny i łączy elementy historii sztuki, historii kultury oraz refleksji nad recepcją antyku w nowożytnej i współczesnej kulturze greckiej, śródziemnomorskiej i europejskiej.
Efekty uczenia się
Wiedza – student zna i rozumie:
– najważniejsze zjawiska i formy recepcji sztuki starożytnej Grecji w kulturze śródziemnomorskiej i europejskiej od renesansu do współczesności (K_W01, K_W11)
– podstawowe związki między dziedzictwem antycznym a rozwojem nowożytnej i współczesnej kultury wizualnej regionu Morza Śródziemnego (K_W07, K_W11)
– znaczenie sztuki greckiej jako trwałego elementu dziedzictwa kulturowego cywilizacji śródziemnomorskiej i europejskiej (K_W07)
– podstawowe pojęcia i metody interpretacji dzieł sztuki oraz ich późniejszych reinterpretacji w kulturze nowoczesnej i współczesnej (K_W03, K_W04)
Umiejętności – student potrafi:
– rozpoznawać obecność inspiracji sztuką grecką w architekturze, sztuce użytkowej i kulturze wizualnej współczesnego świata (K_U02)
– analizować wybrane przykłady recepcji antyku w ich kontekście historycznym i kulturowym z wykorzystaniem podstawowej terminologii humanistycznej (K_U02, K_U07)
– interpretować współczesne zjawiska artystyczne jako element długiego trwania tradycji śródziemnomorskiej (K_U01, K_U02)
– formułować ustne i pisemne wypowiedzi dotyczące obecności tradycji antycznej w kulturze współczesnej z użyciem właściwego języka akademickiego (K_U07)
Kompetencje społeczne – student jest gotów do:
– refleksji nad znaczeniem dziedzictwa antycznego dla współczesnej kultury śródziemnomorskiej i europejskiej (K_K02)
– świadomego uczestnictwa w kulturze poprzez rozpoznawanie obecności tradycji antycznej w przestrzeni publicznej i kulturze wizualnej (K_K05)
– odpowiedzialnego podejścia do ochrony i interpretacji materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu Morza Śródziemnego (K_K08)
Kryteria oceniania
Podstawą zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, obecność (dopuszczalne są maksymalnie dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze), udział w dyskusjach oraz złożenie pracy pisemnej podsumowującej kurs. Przekroczenie pięciu nieobecności w semestrze wymaga uzyskania indywidualnej zgody prowadzącego na możliwość zaliczenia opuszczonych zajęć; zgoda ta nie jest udzielana automatycznie.
Praca pisemna powinna liczyć około 12 600–14 000 znaków ze spacjami, nie licząc bibliografii i materiału ilustracyjnego. Tematem pracy musi być współczesny obiekt, budynek, detal architektoniczny, element przestrzeni miejskiej lub dzieło sztuki zaobserwowane osobiście przez autora, którego forma lub program ideowy wyraźnie nawiązuje do tradycji sztuki starożytnej Grecji.
Praca powinna zawierać analizę wykorzystanych motywów antycznych oraz próbę interpretacji ich funkcji w kulturze nowożytnej lub współczesnej. Do pracy należy dołączyć bibliografię oraz dokumentację fotograficzną wykonaną przez autora podczas bezpośredniego kontaktu z analizowanym obiektem. Ilustracje pochodzące z Internetu dopuszczalne są jedynie w odniesieniu do starożytnych pierwowzorów omawianych w analizie.
Literatura
Literatura podstawowa
Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, Warszawa 2008 (wybrane fragmenty)
Pomian K., Przeszłość jako przedmiot wiedzy, Warszawa 1992 (wybrane fragmenty)
Tatarkiewicz W., O sztuce greckiej, Warszawa 1965
Witwicki W., Przechadzki ateńskie, Warszawa 1960
Literatura uzupełniająca
Eco U., Historia piękna, Warszawa 2005
Haskell F., Penny N., Taste and the Antique. The Lure of Classical Sculpture 1500–1900, Yale University Press, 1981
Settis S., Przyszłość „klasycznego”, Warszawa 2020
Wybrane artykuły i materiały ikonograficzne udostępniane przez prowadzącego podczas zajęć
Źródła starożytne (w przekładzie polskim)
Pauzaniasz, W świątyni i w micie (wybór fragmentów), Wrocław 1973
Platon, Ion (w przekładzie Władysława Witwickiego) oraz wybrane fragmenty dialogów poświęconych sztuce i pięknu
Witruwiusz, O architekturze ksiąg dziesięć (wybór), Warszawa 1999