Od Rolanda do Uskoków – epika rycerska Śródziemnomorza 3700-MSK2-F-ERS
Zajęcia dotyczyć będą fenomenu epiki rycerskiej w świecie śródziemnomorskim w rozległej perspektywie chronologicznej (VI-XVII w.) oraz funkcjonowania jej na styku rozlicznych cywilizacji (bizantyńska, łacińska, arabska, słowiańska) i konfesji. Analizie poddane zostaną podstawowe zabytki gatunku (sagi, chanson de geste, cykl arturiański, epika slowiańska etc.), ich walory źródłoznawcze, wiarygodność historyczna, inspiracje oraz recepcja literacka i artystyczna (muzyka, malarstwo), także w kontekscie współczesnej kultury popularnej (film).
Osobne miejsce zajmie w naszych dociekaniach kwestia zapożyczeń kulturowych i motywow wedrownych, a także rozległości recepcji epiki śródziemnomorskiej poza jej środowiskiem geograficznym. Ważnym elementem poznawczym będzie również próba wykazania widocznych związków między systemem wartości i symboli, zaczerpnietych z epiki (niezależnie od oczywistych różnic, zachodzących między literaturą odmiennych kregów cywilizacyjnych), a współczesną tradycją historyczną części krajów Śródziemnomorza, wraz z wykorzystywaniem ich w konkretnych narracjach politycznych i propagandowych w obliczu narastających konfliktów religijnych i etnicznych.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty uczenia się
Dla kierunku Kultury Śródziemnomorza (II):
Studentka/student rozumie zagadnienia związane z kulturami Śródziemnomorza zarówno w odniesieniu do epok dawnych, jak i współczesności (K_W01). Rozumie i zna zagadnienia związane z kulturami wybranych regionów Śródziemnomorza; dostrzega historyczne i współczesne związki oraz interakcje w obrębie kultur Śródziemnomorza (K_W04). Zna i rozumie główne zjawiska życia kulturalnego w wybranych regionach Śródziemnomorza (K_W05). Potrafi samodzielnie formułować problemy badawcze, przeprowadza krytyczną analizę źródeł, formułuje wnioski ze świadomością różnych punktów widzenia (K_U01). Potrafi przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację wybranych wytworów i zjawisk kultury oraz ich ocenę, uwzględniając ich znaczenie a także oddziaływanie w procesie historyczno-kulturowym (K_U02). Potrafi przekazać uzyskane wyniki w postaci wypowiedzi ustrukturyzowanej i uargumentowanej w formie ustnego wystąpienia. Potrafi zweryfikować swoje poglądy poprzez udział w dyskusji lub debacie (K_U03). Jest gotów do świadomego uczestnictwa w życiu kulturalnym i korzystania z jego różnych form (K_K04).
Dla kierunku Mediteranistyka (II):
K_W03, K_W04, K_W08, K_W11, K_W12, K_W14, K_U02, K_U04, K_U05, K_U13, K_K01, K_K03, K_K04, K_K05, K_K06, K_K07
Kryteria oceniania
Uczestnicy zajęć będą oceniani na podstawie obecności i aktywności w zajęciach. Student ma prawo do dwóch nieobecności w semestrze. Trzecią i czwartą nieobecność należy zaliczyć. Większa liczba nieobecności uniemożliwia zaliczenie przedmiotu.
Literatura
Źródła:
- Dijenis Akritas. Opowieść z kresów bizantyńskich, przekł. i oprac. M. Borowska, Warszawa 1998.
- Dawid z Sasunu. Epos staroarmeński. Tłumaczenie: Igor Sikirycki, Nasza Księgarnia, Warszawa 1983;
- Roman Zmorski (tłum.): Pieśni narodowe serbskie. Bój na Kosowem polu (Lazarica), Krakow 1918;
- A.Naumow, Dar słowa. Ze starej literatury serbskiej, Warszawa 1984.
- Opowieści Okrągłego Stołu / oprac. Jacques Boulenger ; przeł. K. Dolatowska, T. Komendant; wstępem i przypisami opatrzyła E.D. Żółkiewska, PIW, Warszawa 1987.
- Percewal z Walii, Arcydzieła francuskiego średniowiecza, Wybór M. Żurowskiego, Wstępy i przypisy Z. Czernego. Pod red. naukową Z. Czernego, PIW, Warszawa 1968.
- A.Drzewicka, T. Żeleński: Pieśń o Rolandzie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991.
- Ludovico Ariosto: Orland szalony. Fundacja Nowoczesna Polska, 2018.
- Pieśń o Cydzie, tłum. A. L. Czerny, Wydawnictwo Zielona Sowa 2003;
- Torquato Tasso, Gofred abo Jeruzalem wyzwolona przekładania Piotra Kochanowskiego, oprac. S. Grzeszczuk, przypisy R. Pollak, Warszawa 1968.
- „Słowo o wyprawie Igora”, do wyboru tłum. J. Tuwima lub A. Sawy (wiele wydań, dostępne w sieci);
- T.T. Jeż (Z. Miłkowski), Uskoki. Powieść z dziejów Słowiańszczyzny południowej, Warszawa 1881
Opracowania (wybór):
- B. Bednarek, Epos europejski, Wrocław: Wyd. Uwr, 2001. (Acta Universitatis W ratislaviensis, No 2326).
- I. Čolović, Śmierć na Kosowym Polu. Historia mitu kosowskiego, Sejny 2019
- A. Drzewicka: Starofrancuska epopeja rycerska: szkice. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1979.
- J. Mendyk, Dwie twarze bohatera. Rodrigo Diaz a jego wizerunek w „Pieśni o Cydzie”, Tyniec: Homini, 2025
- Bracewell, Catherine Wendy. The Uskoks of Senj: Piracy, Banditry, and Holy War in the Sixteenth-Century Adriatic. — Ithaca, NY : Cornell University Press, 1992.
Uwagi
|
W cyklu 2026Z:
Konwersatorium kulturoznawcze o charakterze międzydziedzinowym (elementy literaturoznawstwa i historii) adresowane do studentów następujacych kierunków: |