Romantyzm w teatrze 3700-MSK-F-RwT
Przedmiot poświęcony jest relacjom między dramatem romantycznym a praktyką teatralną – zarówno w kontekście XIX wieku, jak i jego współczesnych reinterpretacji. Celem kursu jest ukazanie romantyzmu jako formacji, w której teatr nie tylko stanowił przestrzeń realizacji dramatów, lecz także aktywnie wpływał na ich kształt, estetykę i funkcję kulturową. Analizie poddane zostaną wybrane przykłady dramatu polskiego i europejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem napięcia między tekstem literackim a jego scenicznymi możliwościami i ograniczeniami.
Konwersatorium ma za zadanie wprowadzić studentów w podstawowe konteksty historyczne, estetyczne i ideowe romantyzmu, ze szczególnym naciskiem na znaczenie teatru jako medium artystycznego i społecznego. Omawiane będą sposoby funkcjonowania dramatu romantycznego w jego epoce oraz jego późniejsza recepcja, w tym kluczowe kierunki interpretacyjne obecne w teatrze XX i XXI wieku. Skupimy się na pogłębionej analizie wybranych tekstów dramatycznych oraz ich inscenizacji. Studenci pracują na materiałach źródłowych (teksty dramatów, rejestracje spektakli, dokumentacja teatralna), rozwijając umiejętność krytycznego czytania i interpretacji. Istotnym elementem zajęć jest także dyskusja nad strategiami współczesnego teatru wobec dziedzictwa romantyzmu.
Szacunkowa całkowita liczba godzin pracy studenta wynosi ok. 120 godzin, w tym: udział w zajęciach zorganizowanych (30 godzin), przygotowanie do zajęć (lektury, oglądanie materiałów – ok. 60 godzin) oraz praca własna związana z zaliczeniem (ok. 30 godzin).
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty uczenia się
K_W01 zna podstawową terminologię nauk humanistycznych, zwłaszcza w zakresie opisu dramatu oraz analizy i odbioru dzieła teatralnego, i rozumie ich rolę w kulturze (szczególnie dotyczy to wiedzy o teatrze);
K_W04 rozumie zależności pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami w zakresie nauk humanistycznych (wiedza o literaturze, wiedza o teatrze), społecznych (recepcja dzieła teatralnego jako fakt społeczny i historyczny);
K_W05 zna podstawowe metody analizy i interpretacji tekstów kultury (zwłaszcza dzieł teatralnych pochodzących z różnych epok);
K_U03 umie skontekstualizować dzieło kultury (spektakl teatralny) w odniesieniu do czasu jego powstania i momentu lektury, a także okoliczności odbioru (społeczna rola teatru);
K_U04 umie sformułować problem badawczy w zakresie analizy dzieła teatralnego, jego odbioru i miejsca w tradycji teatralnej;
K_U07 umie prezentować wyniki indywidualnej i zespołowej pracy akademickiej we właściwej formie;
K_K07 przestrzega zasady tolerancji, rozumie dziedzictwo kulturowe i ma poszanowanie dla różnic kulturowych (w zakresie dziedzictwa europejskiej kultury i kultur narodowych).
Kryteria oceniania
Zaliczenie przedmiotu opiera się na aktywnym uczestnictwie w zajęciach, przygotowaniu krótkich prezentacji na zajęcia oraz na końcowym egzaminie ustnym.
Literatura
Literatura (wybór, propozycje)
Szczegółowe informacje dotyczące literatury źródłowej i literatury przedmiotu dotyczącej poszczególnych zagadnień zostaną podane przez wykładowców.
I Romantyzm i teatr
Z. Raszewski, Słowacki i Mickiewicz wobec teatru romantycznego, „Pamiętnik Literacki” 1959, z. 1-3.
M. Janion, Niesamowita Słowiańszczyzna: fantazmaty literatury, Kraków 2006
L. Kolankiewicz, Dziady. Teatr święta zmarłych, Gdańsk 1999
D. Kosiński, Polski teatr przemiany, Wrocław 2007
R. Przybylski, Słowo i milczenie bohatera Polaków: studium o Dziadach, Warszawa 1993.
W. Szturc, „Dziadów” Adama Mickiewicza część trzecia – misterium wskrzeszenia nadziei, „Przegląd Humanistyczny” 1986, nr 3-4.
A. Ziołowicz, „Misteria polskie”. Z problemów misteryjności w dramacie romantycznym i młodopolskim, Kraków 1996.
A. Kowalczykowa, Dramat i teatr romantyczny, Warszawa 1997.
Dziady Adama Mickiewicza: poemat – adaptacje –tradycje, pod red. B. Doparta, Kraków 1999.
J. Timoszewicz, Dziady w inscenizacji Leona Schillera. Partytura i jej wykonanie, Warszawa 1970.
J. Walaszek, Konrad Swinarski i jego krakowskie inscenizacje, Warszawa 1991.
Dziady od Wyspiańskiego do Grzegorzewskiego, pod red. T. Kornasia i G. Niziołka, Kraków 1999.
D. Kuźnicka, Obszary zwątpień i nadziei: inscenizacje Jerzego Grzegorzewskiego 1966-2005, Warszawa 2006.
Z. Majchrowski, Cela Konrada. Powracając do Mickiewicza, Gdańsk 1998.
P. Pavis, Współczesna inscenizacja. Źródła, tendencje, perspektywy, Warszawa 2001.
M. Prussak, „Po ogniu szum wiatru cichego" : Wyspiański i mesjanizm, Warszawa 1993
M. Prussak, Wyspiański w labiryncie teatru, Warszawa 2005
G. Sinko, Opis przedstawienia teatralnego. Problem semiotyczny, Wrocław 1982.
I. Sławińska, Odczytywanie dramatu, Warszawa 1988.
J. Tischner, Filozofia dramatu (wiele wydań).
A. Ubersfeld, Czytanie teatru I, przeł. J. Żurowska, Warszawa 2002
oraz wybrane recenzje i eseje na temat poszczególnych spektakli.
II Romantyzm. Zagadnienia ogólne
Antoniemu Malczewskiemu w 170 rocznicę pierwszej edycji „Marii”, red. H. Krukowska, Białystok 1997.
Arkadiusz Bagłajewski, Obecność romantyzmu, Lublin 2015.
Magdalena Bauchrowicz- Kłodzińska, „Jonasz w brzuchu wieloryba”. Czesław Miłosz wobec nowoczesności, Toruń 2018.
Jerzy Borowczyk, Rekonstrukcja procesu filomatów i filaretów 1823-24, Poznań 2012.
Albert Béguin, Dusza romantyczna i marzenie senne. Esej o romantyzmie niemieckim i poezji francuskiej, z francuskiego przeł. T. Stróżyński, Gdańsk 2011.
Co Słowacki ma nam dziś do powiedzenia? pod red. M. Kalinowskiej i J. Kieniewicza, warszawa 2012.
Dramat polski: interpretacje, cz. 1, pod red. J. Ciechowicza i Z. Majchrowskiego, Gdańsk 2001.
Przemysław Kaniecki, Lawa. Opowieść o „Dziadach” Adama Mickiewicza, Poznań 2008.
T. Konwicki, Wiatr i pył, oprac. T. Lubelski i P. Kaniecki, Warszawa 2008.
Krzysztof Korotkich, Wyobraźnia apokaliptyczna Juliusza Słowackiego, Białystok 2011.
Jarosław Ławski, Ironia i mistyka: doświadczenia graniczne wyobraźni poetyckiej Juliusza Słowackiego, Białystok 2005.
Maria Janion, Gorączka romantyczna (kilka wydań).
Maria Janion, Projekt krytyki fantazmatycznej. Szkice o egzystencji ludzi i duchów, Warszawa 1991.
Mickiewicz: nowożytny myśliciel religijny. Z PROF. MARIĄ JANION rozmawiają TOMASZ FIAŁKOWSKI i MARIAN STALA, „Tygodnik Powszechny”, „Apokryf” nr 14 w „TP” nr 51-52/1998;
Maria Janion, Maria Żmigrodzka, Romantyzm i historia (kilka wydań).
Elżbieta Kiślak, Car-trup i Król-Duch. Rosja w twórczości Słowackiego, Warszawa 1991.
Elżbieta Kiślak, "Walka Jakuba z aniołem : Czesław Miłosz wobec romantyczności", Warszawa 2000.
„Litteraria Copernicana”, nr. 1, 2008. Konwicki, pod red. P. Kanieckiego, J. Speiny.
Zbigniew Majchrowski, Cela Konrada, Gdańsk 1998.
Zbigniew Majchrowski, Krypta Gustawa, Warszawa 2021.
Marta Piwińska, Legenda romantyczna i szydercy, Warszawa 1973.
Prelekcje paryskie Adama Mickiewicza wobec tradycji kultury polskiej i europejskiej. Próba nowego spojrzenia, red. Maria Kalinowska, Jarosław Ławski, Magdalena Bizior-Dombrowska, Warszawa 2011.
Problemy polskiego romantyzmu, seria I-III, red. M. Żmigrodzka, Z. Lewinówna, Wrocław 1971-1974-1981. Romantyzm i nowoczesność, red. M. Kuziak, Kraków 2009. Romantyzm środkowoeuropejski w kontekście postkolonialnym, cz. 1, pod red. M. Kuziaka, B. Nawrockiego, Warszawa 2016, cz. 2, pod red. M. Kuziaka, B. Maciejewskiego, Kraków 2016.
Krzysztof Rutkowski, Mistrz ; Widowisko, Gdańsk 1996.
Krzysztof Rutkowski, Xiężniczka: miejsce Xawery Deybel w rodzinie Mickiewiczów, Lublin 1998.
Krzysztof Rutkowski, Braterstwo albo śmierć: zabijanie Mickiewicza w Kole Sprawy Bożej, Gdańsk 1999.
Jarosław M. Rymkiewicz, Żmut; Kilka szczegółów; Baket (kilka wydań).
Zofia Stefanowska, Mapa romantyzmu polskiego. Pisma z lat 1964-2007, Warszawa 2014.
Zofia Trojanowiczowa, Sybir romantyków, J. Fiećko, Poznań 1993.
Tadeusz Boy-Żeleński, Brązownicy i inne szkice o Mickiewiczu, Warszawa 1956;
Maria Żmigrodzka, Przez wieki idąca powieść. Wybór pism o literaturze XIX i XX wieku, oprac. M. Kalinowska, E. Kiślak, Warszawa 2002.