Religijna mozaika Śródziemnomorza (religie, sekty i herezje) 3700-MSK-F-RMS
Zajęcia mają na celu wyposażenie studentów w podstawową wiedzę na temat rozwoju religii monoteistycznych obszaru Morza Śródziemnego, wzajemnych relacji judaizmu, chrześcijaństwa oraz islamu na tle powstających herezji i sekt religijnych. Studenci zapoznają się z elementami tradycji i obrzędowości religijnej obszaru basenu Morza Śródziemnego. Wspomniane będą także tradycje monastyczne chrześcijaństwa oraz islamu. Zostaną zaprezentowane również najważniejsze wydarzenia historyczne oraz podstawy teologiczne, które doprowadziły do uformowania się judaizmu, chrześcijaństwa i islamu oraz różnych sekt i herezji w łonie tych religii.
Ogólne tematy zajęć:
-Żydzi
-Karaimi
-Pierwsi chrześcijanie
-Manichejczycy
-Arianie
-Apolinaryści i nestorianie
-Duchobórcy
-Monofizyci i monoteleci
-Ikonoklaści
-Muzułmanie (sunnici, szyici, bektaszyci)
-Paulicjanie
-Bogomili
-Kościół bośniacki
-Chrześcijanie (Kościoły orientalne, prawosławny i katolicki (np. maronici, melchici)
Zajęcia mają charakter konwersatorium. Każdy z uczestników zobowiązany jest przygotować się do zajęć następnych. Formą przygotowania jest zapoznanie się z literaturą przedmiotu. Przy zaliczeniu zajęć będą brane pod uwagę następujące elementy: odpowiedź ustna na ocenę, dotycząca omawianych podczas zajęć zagadnień, obecność (możliwe 2 nieobecności w ciągu semestru) i aktywne uczestnictwo w zajęciach. Dla chętnych będzie możliwość przygotowania i wygłoszenia referatu na wybrany przez siebie temat, po wcześniejszym uzgodnieniu tematyki z wykładowcą. Referat będzie brany pod uwagę przy ocenie na koniec semestru.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
1. Dla kierunku mediternistyka
W zakresie wiedzy
Student zna i rozumie w stopniu zaawansowanym wybrane fakty i zjawiska z zakresu historii Kościoła (prawosławnego oraz katolickiego), z zakresu historii judaizmu i islamu krajów basenu Morza Śródziemnego (K_W01)
Student zna i rozumie w stopniu zaawansowanym wybraną terminologię z chrześcijańskiego kręgu kulturowego, judaizmu oraz islamu. Posiada wiedzą z zakresu herezji i wybranych nurtów w judaizmie, chrześcijaństwie i islamie. Zna i rozumie wybrane elementy z obrzędowości judaistycznej, chrześcijańskiej oraz muzułmańskiej. Rozróżnia terminy: religia, wyznanie, obrządek, obrzęd, świątynia, dom modlitwy. Zna i rozumie jaki wpływ wywarły te religie na procesu kulturowe regionu Śródziemnomorza. (K_W03) (K_W10) (K_W11)
w zakresie umiejętności
Student potrafi wykorzystać posiadaną wiedzę w zakresie nauk o kulturze i religii i potrafi formułować i rozwiązywać złożone i nietypowe problemy.(K_U01)
Student potrafi rozwiązywać złożone problemy oraz analizować zjawiska i teksty kultury za pomocą właściwie dobranych metod i narzędzi badawczych, w tym metod i narzędzi interdyscyplinarnych. (K_U02)
Potrafi formułować wypowiedzi pisemne i ustne z użyciem terminologii z zakresu nauk o kulturze i religii. Potrafi wykorzystać określoną w przedmiocie terminologię.(K_U07)
w zakresie kompetencji społecznych
Jest gotów do przyjęcia postawy szacunku i badawczej ciekawości wobec zjawisk kultury oraz uznawania znaczenia wiedzy w zakresie dziedzictwa kulturowego regionu Śródziemnomorskiego i w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych. (K_K02)
Student zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu podczas badania danej kultury religijnej i ich powiązań z innymi dyscyplinami. (K_K03)
Jest gotów do zaangażowania w dialog społeczny i międzykulturowy ze zrozumieniem i poszanowaniem różnorodności kultur. Jest otwarty na dialog międzywyznaniowy i międzyreligijny. (K_K07)
2. Dla kierunku kulturoznawstwo – cywilizacja śródziemnomorska
w zakresie wiedzy
Student zna i rozumie rodzaje oraz specyfikę przedmiotowej i metodologicznej dyscyplin, które dotyczą studiów nad kulturą (K_W01)
Student zna i rozumie podstawową terminologię z zakresu kulturoznawstwa. Zna i rozumie wybraną terminologię z chrześcijańskiego kręgu kulturowego, judaizmu oraz islamu (K_W02)
w zakresie umiejętności
Student potrafi zdobyć umiejętności badawcze pozwalające na formułowanie i rozwiązywanie problemów badawczych w zakresie kulturoznawstwa; potrafi w tym celu przeprowadzić podstawowe analizy z wykorzystywaniem interdyscyplinarnych metod i narzędzi badawczych (K_U05)
Student potrafi uczestniczyć w dyskusji na tematy kulturoznawcze, w tym przedstawiać logiczną argumentację i wyciągać krytyczne wnioski (K_U07)
w zakresie kompetencji społecznych
Student jest gotów do zrozumienia zasady tolerancji i różnic kulturowych (K_K06)
Jest gotów do zrozumienia podstawowych wyzwań związane z badaniem kultury i relacji międzycywilizacyjnych (K_K07)
Jest gotów do zrozumienia wagi zachowania bogactwa, integralności oraz świadomości dziedzictwa kulturowego Europy, w tym poszczególnych tradycji Śródziemnomorza (K_K08)
Kryteria oceniania
-aktywne uczestnictwo w zajęciach
-odpowiedź ustna dotycząca tematyki zajęć
Literatura
Amstrong K., Historia Boga. 4000 lat dziejów Boga w judaizmie, chrześcijaństwie i islamie, B. Cendrowska (tłum.)Warszawa 1996
-Battenberg F., Żydzi w Europie: proces rozwoju mniejszości żydowskiej w nieżydowskim środowisku Europy. Wrocław 2008
-Dalven, Rae, The Jews of Ioannina, Cadmus Press, 1989
-Fleusser D., Chrześcijaństwo religią żydowską. Esseńczycy a chrześcijaństwo, tłum. M. Wodnar, Warszawa 2003
-Gkoumas, P. Bibliography on the Romaniote, 2016
-Kameraz-Kos N., Święta i obyczaje żydowskie, Warszawa 1997
-Kallistos Ware, Kościół prawosławny, tłum. W. Misijuk, Białystok 2002
-Koran, tłum. J. Bielawski, Warszawa 1989
-Malcolm N., Kościół Bośniacki, [w:] ,,Krasnogruda” (1997) nr 7
-O'Shea S., Morze wiary: islam i chrześcijaństwo w świecie śródziemnomorskim doby średniowiecza, tłum. R. Kot,Poznań 2009
-Ruthaven M., Islam, tłum. K. Pachniak, Warszawa 1998
-Salomon N., Judaizm, tłum. J. Mytkowska, Warszawa 1997
-Świderkówna A., Rozmowy o Biblii. Nowy Testament, Warszawa 2000
,,Źródła muzułmańskie o Jezusie. Ewangelia Barnaby, At-Tabari, Żywot Jezusa, Słowa (Logia) Jezusa u pisarzy muzułmańskich”, oprac. Ks. Marek Staroweyski, Łukasz Piątak, Kraków 2022.