Nasze mityczne dzieciństwo: zwierzęce metamorfozy 3700-MSK-F-NMD-ZM
„Metamorfozy” Owidiusza nazywane były biblią mitologii. Zawierają ponad 250 mitów, z których wiele poświęconych jest przemianom ludzi w zwierzęta. Jak te przemiany odzierciedlone zostają w sztuce i literaturze epok późniejszych, w tym w kulturze dla młodych odbiorców? Czego uczą nas w kontakcie z przyrodą? Jak stworzyć własny mit „zwierzęcej przemiany”?
W semestrze letnim roku akademickiego 2026/27 wyruszymy śladami Owidiusza, by odkrywać mity o zwierzęcych metamorfozach. Dowiemy się, o czym myśli niedźwiedzica, dlaczego kruki są czarne i który słynny heros ma dług wdzięczności wobec łasicy. To też okazja, by poznać specyfikę pracy badawczej i zastosować zdobytą wiedzę oraz umiejętności w praktyce, odkrywając ślady obecności starożytnych Greków i Rzymian wokół nas.
Wszystko to przygotuje nas do twórczego wyzwania (creative writing) połączonego z nauką zasad pracy redakcyjnej – stworzenia przez Uczestniczki i Uczestników zajęć, w ramach zespołów lub indywidualnie, nowego mitu zwierzęcej przemiany skierowanego do młodych odbiorców. Weźmiemy w tym wyzwaniu pod uwagę kwestie związane z ochroną przyrody i rolami naszych mitycznych bohaterów. Uwzględniając właściwe czasom mitycznym i współczesności konteksty, spojrzymy na nasze codzienne działania w relacji z innymi i zastanowimy się, co uważamy za warte przekazania młodym odbiorcom. Teksty złożą się w książkę będącą odsłoną „Metamorfoz” XXI w.
W ramach międzynarodowego programu badawczego „Our Mythical Childhood” badacze i studenci mogą współpracować przy projektach naukowych, składających sią na ten program – kolejno: w ramach grantu Harvard University Loeb Classical Library Foundation (publikacja z udziałem Osób Studiujących: www.al.uw.edu.pl/omc_catalogue), w ramach Alexander von Humboldt Foundation Alumni Award for Innovative Networking Initiatives (http://mythicalbeasts.obta.al.uw.edu.pl/) oraz w ramach ERC Consolidator Grant (http://omc.obta.al.uw.edu.pl/) i ERC Proof of Concept Grant (https://www.uw.edu.pl/pierwszy-erc-proof-of-concept-grant-w-polskiej-humanistyce/).
Przykładowe publikacje studenckie z ostatnich lat:
http://www.omc.obta.al.uw.edu.pl/opowiadania
http://www.omc.obta.al.uw.edu.pl/syreny
Także w trakcie obecnych zajęć Studentki i Studenci będą mieli możliwość zgłębiania zagadnień związanych z tematyką programu, a zwłaszcza z metodami Classical Reception Studies oraz badaniami kultury dziecięcej i młodzieżowej. Jako że w programie „Our Mythical Childhood” uczestniczą uczeni z różnych regionów świata (od Ameryki Północnej, przez Europę, Afrykę, Azję, po Australię), Studentki i Studenci będą mieli możliwość poznawania różnorodnego dziedzictwa kulturowego i praktycznej nauki współpracy międzykulturowej w duchu wzajemnego zrozumienia i szacunku.
Dodatkowe możliwości – w zależności od chęci i potrzeb grupy zajęciowej: Studentki i Studenci będą mogli uczestniczyć w wydarzeniach naukowych i popularyzatorskich odbywających się w ramach projektu. Jest to szansa na konsultacje ze specjalistami, rozwój naukowy i nawiązywanie ciekawych kontaktów naukowych w Polsce i za granicą, a także zdobywanie doświadczeń organizacyjnych i ćwiczenie zdolności językowych oraz kompetencji społecznych, np. Studentki i Studenci mogą uczestniczyć w realizacji cyklu minifilmów „45 Sekund Recepcji” (http://omc.obta.al.uw.edu.pl/45-reception) lub w przygotowywaniu postów na bloga programu (https://ourmythicalchildhoodblog.wordpress.com/).
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty uczenia się
Po ukończeniu seminarium Student/ka zdobywa następujące efekty kształcenia:
Efekty kierunkowe
Wiedza – zna i rozumie:
• podstawową terminologię z zakresu literaturoznawstwa i kulturoznawstwa K_W02 / P6S_WG;
• zagadnienia dotyczące recepcji antyku K_W07 / P6S_WG;
• najważniejszych twórców kultury europejskiej K_W09 / P6S_WG;
• podstawowe zasady z zakresu prawa autorskiego KW_16 / P6S_WG.
Umiejętności – potrafi:
• wyszukiwać oraz interpretować informacje z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym źródeł łacińskich i nowołacińskich, tekstów literackich i historycznych, źródeł antropologicznych K_U01 / P6S_UW;
• interpretować tekst literacki nawiązujący do dziedzictwa antyku K_U02 / P6S_UW;
• opracować i przedstawić recepcję dzieła kultury antycznej w epokach późniejszych K_U03 / P6S_UW, P6S_UO, P6S_UK;
• uczestniczyć w dyskusji na tematy kulturoznawcze, w tym przedstawiać logiczną argumentację i wyciągać krytyczne wnioski K_U07 / P6S_UW, P6S_UO, P6S_UK;
• przygotować prezentację pisemną oraz ustną z uwzględnieniem różnych potrzeb potencjalnych odbiorów, posługując się podstawowymi narzędziami cyfrowymi oraz przydatnymi do tych celów zasobami Internetu K_U16 / P6S_UW, P6S_UO, P6S_UK.
Kompetencje społeczne – jest gotów do:
• zrozumienia podstawowych wyzwań związane z badaniem kultury i relacji międzycywilizacyjnych K_K07 / P6S_UU, P6S_KK;
• uświadomienia sobie potrzeby i zasady pracy zespołowej w grupie interdyscyplinarnej K_K01 / P6S_KK, P6S_UU, P6S_KO, P6S_KR;
• uświadomienia sobie znaczenia dziedzictwa antyku w kulturze Europy K_K05 / P6S_UU;
• zrozumienia wagi zachowania bogactwa, integralności oraz świadomości dziedzictwa kulturowego Europy, w tym poszczególnych tradycji Śródziemnomorza K_K08 / P6S_KK.
Efekty szczegółowe/przedmiotowe
Wiedza:
• zna najważniejszą terminologię i rozumie mechanizmy recepcji tekstów starożytnych (K_W02 / P6S_WG);
• wyjaśnia związki między charakterem recepcji antyku a przemianami społecznymi, politycznymi i kulturowymi, które zachodzą w poszczególnych epokach i regionach (K_W07 / P6S_WG);
• zna metody analizy i interpretacji tekstów kultury wykorzystujących recepcję antyku (K_W02 / P6S_WG);
• ma wiedzę na temat najważniejszych twórców z i spoza Europy odwołujących się do kultury antycznej (K_W09 / P6S_WG);
• zna i rozumie podstawowe zasady z zakresu prawa autorskiego, tworząc własne teksty (KW_16 / P6S_WG).
Umiejętności:
• potrafi przeprowadzać efektywne kwerendy dot. recepcji antyku, wykorzystując różne źródła, i potrafi weryfikować ich wiarygodność (K_U01 / P6S_UW);
• potrafi wykorzystywać wiedzę i metody właściwe badaniom nad recepcją antyku do analizy tekstów literackich, dzieł sztuki i tekstów naukowych na tematy związane z kulturą antyczną (K_U02 / P6S_UW);
• wyjaśnia związki między charakterem recepcji antyku a przemianami społecznymi, politycznymi i kulturowymi, które zachodzą w poszczególnych epokach i regionach (K_U03 / P6S_UW, P6S_UO, P6S_UK);
• potrafi samodzielnie wyodrębnić oraz ocenić krytycznie tezy wysłuchanej prezentacji / przeczytanego tekstu w językach polskim i angielskim, na tematy związane z recepcją antyku, i potrafi uczestniczyć w debacie na jego temat (K_U07 / P6S_UW, P6S_UO, P6S_UK);
• potrafi wykorzystać wiedzę do realizacji projektu z zakresu creative writing i realizować go we współpracy zespołowej (K_U16 / P6S_UW, P6S_UO, P6S_UK).
Kompetencje społeczne:
• rozumie potrzebę konsultowania się ze specjalistami i kształcenia się przez całe życie (K_K07 / P6S_UU, P6S_KK);
• rozumie potrzebę i jest gotów do podejmowania pracy zespołowej, w tym w grupie interdyscyplinarnej (K_K01 / P6S_KK, P6S_UU, P6S_KO, P6S_KR);
• ma świadomość znaczenia dziedzictwa antyku w kulturze współczesnej (K_K05 / P6S_UU);
• ma poczucie odpowiedzialności za przechowanie i popularyzację dziedzictwa antyku z należytą starannością, unikając powierzchowności, błędów i uproszczeń (K_K08 / P6S_KK).
Kryteria oceniania
Ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność) – 40%;
prace pisemne – 40%;
prezentacje – 20%.
W trakcie zajęć przeprowadzana będzie również kontrola obecności (dopuszczalne są 2 nieobecności w semestrze – ponadwymiarowe, dopuszczalne w ramach studiów, należy zaliczyć indywidualnie: przygotować dodatkową pracę pisemną lub prezentację).
Zaliczenie na ocenę.
Prace pisemne obejmują:
1. Jeden „response paper” – po dowolnych zajęciach i na dowolny temat poruszony w trakcie zajęć (ok. 2 str.);
2. Mit zwierzęcej przemiany skierowany do młodych odbiorców.
Literatura
Teksty źródłowe: wybrane do analizy teksty kultury oraz fragmenty „Metamorfoz” Owidiusza w przekładach. Materiały te będą dostarczane grupie mailowo/udostępniane w czytelni Wydziału.
Przykładowe opracowania (nieobowiązkowe):
• Scholten, Frits; Cappelletti, Francesca, eds., Metamorphoses: Ovid’s Art, Veurne: Hannibal Books, 2026;
• Barchiesi, Alessandro; Hardie, Philippe et al., eds., A Commentary on Ovid’s Metamorphoses, 3 vols., Cambridge: Cambridge University Press, 2024;
• Hardie, Philippe ed., The Cambridge Companion to Ovid (Cambridge Companions to Literature), Cambridge: Cambridge University Press, 2002;
• Davidson Reid, Jane; Rohmann, Chris, Classical Mythology in the Arts, 1300-1900s, voll. I–II, Oxford–New York, NY: Oxford University Press, 1993;
• Grimal, Pierre, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, polska red. nauk. Jerzy Łanowski, Wrocław et al.: Ossolineum, 1990;
• Hardwick, Lorna, Reception Studies, Cambridge: Cambridge University Press, 2003;
• Nodelman, Perry, The Hidden Adult: Defining Children’s Literature, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2008;
• Ommundsen, Åse Marie; Haaland, Gunnar; Kümmerling-Meibauer, Bettina, eds., Exploring Challenging Picturebooks in Education: International Perspectives on Language and Literature Learning, New York, NY–London: Routledge, 2021.