La literatura española y el cambio social 3700-MSK-F-LECS

Kurs „Literatura hiszpańska i zmiana społeczna” poświęcony jest historii zmian społecznych w osi Półwyspu Iberyjskiego analizowanych z perspektywy tekstów literackich i ich kontekstów społecznych, kulturowych i politycznych. Ramy czasowe obejmują okres od modernizmu jako zwrotu postkolonialnego (koniec XIX wieku i rok ‘imperialnej klęski’ 1898), przez okres wojny domowej i powolnej transformacji ustrojowej aż po współczesne zmiany migracyjne, emancypacyjne i tożsamościowe.
Celem zajęć jest: a) zapoznanie osób studiujących z szeroką panoramą historii społecznej, historii idei i kultury Hiszpanii w kontekście szerszych procesów europejskich; b) wykształcenie umiejętności interpretacji tekstów literackich rozumianych jako odpowiedź, negocjacja, sprzeciw na konkretne zjawiska społeczne; c) praktyczne wykorzystanie zbioru istotnych narzędzi badawczych w analizie tekstów literackich tj. close-reading, krytyka kontekstowa, ujęcie genderowe i queer, teoria afektów, lektura symboliczna etc.

W trakcie kursu będziemy analizować tekstowe reprezentacje tożsamości seksualnych, relacji płciowych, religijnych i rasowych/etnicznych, procesów wojen domowych i ich konsekwencji, zjawisk migracji i uchodźctwa, transferu kulturowego, wielokulturowości i paradygmatów postindywidualistycznych w literaturze hiszpańskiej, wraz z znaczeniami, implikacjami i reperkusjami tych reprezentacji. Poprzez wnikliwą lekturę tekstów literackich (powieści, poezji, opowiadań, dramatów), źródeł paraliterackich (pamiętników, gazet, listów) oraz przy wykorzystaniu źródeł wizualnych jako pomocniczych (filmów, fotografii, malarstwa, rzeźby, performansu) będziemy badać, w jaki sposób tożsamości są konstruowane i negocjowane oraz jak reagują one na procesy zmian społecznych i jak je inicjują.

Ponieważ kurs ten wymaga od osób studenckich krytycznej refleksji nad kwestiami etycznymi i społecznymi, osoby studiujące będą analitycznie zajmować się przedstawieniami tożsamości w naszej przeszłości i teraźniejszości, szczególnie poprzez wymagane w ramach kursu prezentacje ustne i debaty. Zajęcia będą oparte na dyskusjach i będą zakorzenione w wnikliwej lekturze tekstów literackich z pomocą artykułów teoretycznych. Blok zajęć (dwa spotkania) obejmuje: 1) wprowadzenie do kontekstu historycznego i kulturowego w formie miniwykładu; 2) prezentację i dyskusję na temat rozważanych teorii i koncepcji; 3) a następnie analizę wybranych tekstów literackich przez całą grupę. Kurs opiera się na aktywnym udziale osób studiujących i ma na celu rozwijanie ich umiejętności krytycznego myślenia i argumentacji.

Aby ukończyć kurs, osoby studiujące powinny aktywnie uczestniczyć w dyskusjach na zajęciach oraz wziąć udział w końcowej prezentacji i debacie, podczas której sprawdzona zostanie znajomość zagadnień omawianych w trakcie kursu. Ponieważ kurs będzie prowadzony w całości w języku hiszpańskim i będzie oparty na analizie hiszpańskich tekstów literackich, aby w nim uczestniczyć, osoba studiująca musi posiadać co najmniej średniozaawansowany (B2) poziom znajomości języka.

Koordynatorzy przedmiotu

Julia Lewandowska

Efekty uczenia się

K_W01, K_W02, K_W06, K_W14, K_U01, K_U03, K_U05, K_U13, K_K01, K_K03, K_K04, K_K05, K_K06, K_K07

Kryteria oceniania

Ocena końcowa jest wynikową aktywnej obecności i udziału w dyskusji podczas zajęć oraz ocen z prezentacji cząstkowych i końcowych (aktywność 70%, prezentacje 30%), frekwencja: dopuszczalne są dwie nieobecności; trzecia i czwarta nieobecność wymagają nadrobienia materiału w godzinach przyjęć wykładowcy; piąta i kolejne nieobecności skutkują niezaliczeniem.

Literatura

Oprócz lektur wskazanych w programach nauczania [patrz niżej], zalecana dodatkowa literatura do tego przedmiotu obejmuje:
Ahmed, Sara (2000), Strange Encounters: Embodied Others in Post-Coloniality. London: Routledge.
Álvarez Junco, José; Adrian Shubert (2000), Spanish History since 1808. Bloomsbury Academic, Year: 2000
Baranda Leturio, Nieves; Lucia Montejo Guruchaga (2010), Literatura española. Madrid: UNED.
Bellesteros Vega, Fernando et. al. (eds.) (2020), Antología de la literatura contemporánea española, Ministerio de Educación.
Gies, David T. (ed.) (2008). The Cambridge History of Spanish Literature. Cambridge: Cambridge University Press.
González Fernández, Helena (2009). “La mujer que no es sólo metáfora de la nación. Lecturas de las viudas de vivos de Rosalía de Castro”. Lectora. Revista de dones i textualitat, 15, pp. 99-115.
Labanyi, Jo (ed.) (2002), Constructing Identity in Twentieth-Century Spain: Theoretical Debates and Cultural Practice. Oxford: Oxford University Press.
Martos Pérez, María Dolores; Neira Jiménez, Julio (eds.) (2021), Literatura española y género. Madrid: UNED.
Nieva-de la Paz, Piler (ed.) (2009), Roles de género y cambio social en la Literatura española del siglo XX. Amsterdam-New York: Rodopi.
Rico, Francisco; José Carlos Mainer (1980), Historia y crítica de la literatura española. Modernismo y 98. Barcelona: Editorial Crítica.
Stephanie Sieburth (1994), Inventing High and Low: Literature, Mass Culture, and Uneven Modernity in Spain. Durham: Duke University Press.
Shubert, Adrian (1990). A Social History of Modern Spain. Routledge.
Smith Rousselle, Elizabeth (2014). Gender and Modernity in Spanish Literature. 1789-1920. NY: Palgrave, Macmillan.
Spivak, G.Ch. (1999), A Critique of Postcolonial Reason: Toward a History of Vanishing Present. Cambridge.
Turner, Harriet & Adelaida López de Martínez (eds.) (2003). The Cambridge Companion to the Spanish Novel: From 1600 to the Present. Cambridge. Cambridge: Cambridge University Press.

Uwagi

W cyklu 2026Z:

Ponieważ zajęcia będą prowadzone w całości w języku hiszpańskim (kastylijskim) i będą opierać się na analizie hiszpańskich źródeł, uczestnictwo w nich wymaga znajomości języka na poziomie co najmniej średniozaawansowanym (B2). Zapraszamy do zapisów osoby posiadających dobrą lub bardzo dobrą znajomość języka hiszpańskiego (poziom B2 lub wyższy).

Kurs ten jest przeznaczony dla studentów pragnących rozwijać swoje umiejętności literackie i analityczne w zakresie czytania i dyskusji. Ponieważ kurs obejmuje dużą ilość wybranych tekstów literackich, osoby chcące w nim uczestniczyć muszą być gotowe poświęcić czas na samodzielne przygotowanie się do zajęć.