Geopolityka Śródziemnomorza – od neolitu do wojen punickich 3700-MSK-F-GS-1
Celem wykładów jest ukazanie studentom kluczowych procesów geopolitycznych i cywilizacyjnych zachodzących w obszarze basenu Morza Śródziemnego i Czarnego od późnego neolitu do zakończenia wojen punickich. Kurs koncentruje się na mechanizmach kształtowania się pierwszych centrów cywilizacyjnych, rozwoju sieci handlowych, kolonizacji oraz rywalizacji politycznej i militarnej, które doprowadziły do powstania świata śródziemnomorskiego jako spójnego systemu kulturowego i gospodarczego.
W centrum zainteresowania znajdują się procesy długiego trwania: relacje między geografią a polityką, znaczenie morza jako przestrzeni komunikacji i ekspansji, narodziny pierwszych organizmów państwowych oraz przemiany prowadzące do ukształtowania się wielkich struktur imperialnych starożytności. Omawiane są między innymi cywilizacje egejskie, Fenicjanie, świat grecki epoki archaicznej i klasycznej, imperium perskie, kolonizacja śródziemnomorska oraz wzrost znaczenia Rzymu zakończony jego zwycięstwem w wojnach punickich.
Kurs ma charakter problemowy i interpretacyjny. Punktem wyjścia nie są wyłącznie wydarzenia polityczne, lecz analiza mechanizmów historycznych oraz ich interpretacja w świetle wybranych współczesnych teorii geopolitycznych i historiozoficznych (m.in. Mackinder, Toynbee, Braudel). Szczególna uwaga poświęcona jest takim zagadnieniom, jak powstawanie i ekspansja imperiów, zależność między handlem a dominacją polityczną, znaczenie armii i technologii wojskowej oraz rola kultury i religii w procesach integracji cywilizacyjnej.
Zajęcia mają na celu nie tylko pogłębienie wiedzy historycznej, ale również rozwijanie kompetencji analitycznych i krytycznego myślenia. Studenci uczą się rozpoznawania długotrwałych procesów historycznych oraz interpretowania współczesnych zjawisk politycznych i kulturowych poprzez odwołanie do doświadczeń starożytnych cywilizacji śródziemnomorskich.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty uczenia się
Wiedza – student zna i rozumie:
– najważniejsze procesy historyczne i cywilizacyjne kształtujące świat śródziemnomorski od neolitu do wojen punickich oraz ich znaczenie dla rozwoju kultur regionu Morza Śródziemnego (K_W01, K_W06)
– zależności między geografią, handlem morskim, wojskowością, religią i rozwojem struktur politycznych świata śródziemnomorskiego (K_W05, K_W06)
– znaczenie cywilizacji śródziemnomorskich dla rozwoju kultury europejskiej oraz podstawowe mechanizmy transmisji dziedzictwa antycznego (K_W07, K_W10)
– podstawowe sposoby interpretacji procesów historycznych i cywilizacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem interdyscyplinarnego charakteru badań nad regionem Morza Śródziemnego (K_W02, K_W13)
Umiejętności – student potrafi:
– analizować procesy historyczne i cywilizacyjne regionu Morza Śródziemnego z uwzględnieniem ich kontekstu kulturowego, społecznego i politycznego (K_U06, K_U11)
– interpretować zjawiska historyczne w perspektywie długiego trwania procesów cywilizacyjnych świata śródziemnomorskiego (K_U06, K_U08)
– uczestniczyć w dyskusjach dotyczących znaczenia dziedzictwa antycznego dla współczesnej kultury śródziemnomorskiej i europejskiej (K_U03, K_U07)
– wykorzystywać podstawowe pojęcia z zakresu historii, kulturoznawstwa i badań nad cywilizacjami w analizie świata śródziemnomorskiego (K_U08, K_U11)
Kompetencje społeczne – student jest gotów do:
– refleksji nad znaczeniem dziedzictwa cywilizacji śródziemnomorskich dla współczesnej kultury europejskiej i regionu Morza Śródziemnego (K_K05)
– krytycznego myślenia o procesach historycznych i ich wpływie na przemiany kulturowe i społeczne świata śródziemnomorskiego (K_K08)
– dostrzegania znaczenia wiedzy o kulturach i historii regionu Morza Śródziemnego dla rozumienia współczesnych zjawisk cywilizacyjnych i kulturowych (K_K05, K_K08)
Kryteria oceniania
Podstawą zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, udział w dyskusjach oraz przygotowanie pisemnej pracy końcowej o charakterze problemowym.
Na ocenę końcową składają się:
– obecność i aktywność podczas zajęć,
– esej końcowy o objętości około 10 000–12 000 znaków ze spacjami (bez bibliografii).
Praca powinna dotyczyć wybranego problemu geopolitycznego, historycznego lub cywilizacyjnego związanego z dziejami świata śródziemnomorskiego i odzwierciedlać umiejętność analizy procesów historycznych, formułowania argumentów oraz interpretowania zjawisk w szerszym kontekście kulturowym i politycznym.
Dopuszczalne są maksymalnie dwie nieobecności w semestrze. Nieobecności przekraczające ten limit wymagają indywidualnej formy zaliczenia ustalonej z prowadzącym. W przypadku przekroczenia pięciu nieobecności decyzja o dopuszczeniu do zaliczenia przedmiotu należy do prowadzącego i nie ma charakteru automatycznego.
Literatura
Literatura podstawowa
Braudel F., Morze Śródziemne i świat śródziemnomorski w epoce Filipa II, t. 1, Warszawa 1976 (wybrane fragmenty metodologiczne)
Cline E.H., 1177 B.C. Rok, w którym upadła cywilizacja, Warszawa 2018
Horden P., Purcell N., The Corrupting Sea. A Study of Mediterranean History, Oxford 2000 (wybrane fragmenty)
Toynbee A.J., Studium historii, t. 1 (wybrane fragmenty), Warszawa 2000
Literatura uzupełniająca
Mackinder H.J., Democratic Ideals and Reality , London 1919 (wybrane fragmenty)
Mahan A.T., The Influence of Sea Power upon History 1660–1783, 1890 (wybrane fragmenty)
Morris I., Why the West Rules — For Now, New York 2010
Diamond J., Strzelby, zarazki, maszyny, Warszawa 2000
Źródła starożytne (w przekładzie polskim)
Herodot, Dzieje (wybór)
Polibiusz, Dzieje (wybór)
Tukidydes, Wojna peloponeska (wybór)
|
W cyklu 2026Z:
Podstawą zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, udział w dyskusjach oraz przygotowanie pisemnej pracy końcowej o charakterze problemowym. |