Antyk w Warszawie. Recepcja wzorców antycznych w sztuce nowożytnej Warszawy 3700-MSK-F-AWW
Niniejszy kurs jest poświęcony fenomenowi recepcji wzorców antycznych w sztuce nowożytnej Warszawy, która z początkiem wieku XVII podlega wielkiej przebudowie jako nowa stolica Rzeczypospolitej. Odwołując się do tradycji republikańskiej i rzymskiej tożsamości, Warszawa programowo obleka się w budowle sakralne, pałacowe i publiczne oparte na antyczne wzorce. Proces ten jest podyktowany nie tylko ogólnoeuropejskim zwrotem ku elementarzu rzymsko-greckich form architektonicznych, ale i zawiera w sobie świadomy program kulturowy epoki wazowskiej. Powstająca niejako od nowa, Warszawa jawi się całościowym założeniem konceptualnym, które należy czytać jako „tekst kulturowy”. Celem zajęć jest analiza wzorców antycznych w sztuce nowożytnej Warszawy, prześledzenie ich trwałość i wierność starożytnym zasadom oraz nowe modyfikację, zrozumienie kulturowej i społecznej funkcji, jak również uchwycenie ideologii, którą architektura manifestuje w przestrzeni miejskiej. Zajęcia śledzą recepcję wzorców antycznych w miejskiej tkance Warszawy nie tylko w dobie wazowskiej, ale i w dalszym rozwoju stolicy: każda z epok, deklaratywnie odwołująca się do spuścizny antycznej, będzie reprezentować swoją wizję antyku i swój kulturowy cel użycia jego wzorców. W ramach zajęć przyjrzymy się recepcji antyku w dobie wazowskiej, saskiej, stanisławowskiej i w dobie porozbiorowej, aż po Królestwo Kongresowe. Podwójne odczytanie zabytków - wedle klucza historii sztuki i kulturologii, otworzy przed uczestnikami tkankę miasta i sztuki jako wielkiego projektu antropologicznego. Ostatnim akordem analiz będzie przyjrzenie się warszawskim założeniom architektury socrealistycznej (Plac Konstytucji i Pałac Kultury), które stanowią przykład recepcji antycznych wzorców w ramach kulturowych projektów totalitaryzmu XX wieku.
Zajęcia są skonstruowane w taki sposób, że połowa z nich odbędzie się w sali wykładowej i będzie skoncentrowana na teoretycznych podstawach recepcji wzorców antycznych; zaś druga część w plenerze Starego Miasta, we wnętrzach kościołów, klasztorów i pałaców umiejscowionych przy Trakcie Królewskim. Bezpośrednie spotkanie z zabytkami prowadzi do głębszego zrozumienia fenomenu kultury dawnej Rzeczypospolitej jako twórczej transformacji antycznego dziedzictwa.
Zagadnienia:
- Model sztuki antycznej
- Rzymska zasada stosunku do dziedzictwa klasycznego: translatio, imitatio, aemulatio.
- Renesansowe zasady recepcji dziedzictwa antycznego
- Miejsce Rzeczypospolitej w ramach renesansowej recepcji antyku
- Fenomen polskiego baroku
- Społeczno-kulturowy model recepcji antyku: polityka i ideologia
- Architektura jako projekt kulturowy
- Zabytki i założenia doby wazowskiej
- Zabytki i założenia doby saskiej
- Zabytki i założenia doby stanisławowskiej
- Zabytki i założenia doby Królestwa Kongresowego
- Antyk w krzywym zwierciadle socrealizmu.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po ukończeniu przedmiotu student:
Zna i rozumie:
K_W07 zagadnienia dotyczące antycznych wzorców sztuki nowożytnej oraz recepcji sztuki nowożytnej w kulturze dawnej Rzeczypospolitej.
K_W09 najważniejszych artystów i środowiska artystyczne w nowożytnej Europie, ze szczególnym uwzględnieniem Rzeczypospolitej
K_W14 podstawowe metody interpretacji dzieła sztuki renesansowej i barokowej, przede wszystkim metodę ikonologiczną, w tym analizy ikonograficznej oraz analizy stylistycznej
K_W19 zależności między rozwojem sztuki nowożytnej a przemianami społecznymi w Polsce i Europie
Student potrafi:
K_U01 wyszukiwać oraz interpretować informacje z wykorzystaniem różnych źródeł, przede wszystkim nowożytnych
K_U03 opracować i przedstawić recepcję dzieła sztuki antycznej w kulturze nowożytnej
K_U04 interpretować dzieło sztuki nowożytnej, także w kontekście innych źródeł z epoki
K_U05 zdobyć umiejętności badawcze pozwalające na formułowanie i rozwiązywanie problemów badawczych w zakresie recepcji wzorców antycznych; potrafi w tym celu przeprowadzić podstawowe analizy z wykorzystywaniem interdyscyplinarnych metod i narzędzi badawczych
K_U07 uczestniczyć w dyskusji na tematy dotyczące recenzji antyku i historii sztuki nowożytnej, w tym przedstawiać logiczną argumentację i wyciągać krytyczne wnioski
K_U08 zaprezentować wyniki samodzielnej analizy prostego problemu badawczego z zakresu historii sztuki nowożytnej w formie pisemnej i ustnej
K_U11 samodzielnie wyodrębnić podstawowe tezy wysłuchanej prezentacji / przeczytanego tekstu
K_U13 przygotować prezentację pisemną oraz ustną z uwzględnieniem różnych potrzeb potencjalnych odbiorów, posługując się podstawowymi narzędziami cyfrowymi oraz przydatnymi do tych celów zasobami internetu.
Student jest gotów do:
K_K04- realizowania planu pracy własnej, będącej wkładem w dane zajęcia, zgodnie z wytycznymi prowadzącego
K_K05- uświadomienia sobie znaczenia dziedzictwa antycznego dla sztuki renesansu i baroku w kulturze Polski i Europy
Programowe efekty uczenia się:
Wiedza: absolwent zna i rozumie
- zagadnienia dotyczące recepcji antyku;
- najważniejszych twórców działających w Warszawie w dobie nowożytnej;
- podstawowe metody interpretacji zabytków architektury i malarstwa, ze szczególnym uwzględnieniem elementów sztuki antycznej.
Umiejętności: absolwent potrafi
- interpretować dzieło sztuki wizualnej, także w kontekście innych źródeł z danej epoki;
- zdobyć umiejętności badawcze pozwalające na formułowanie i rozwiązywanie problemów badawczych w zakresie kulturoznawstwa; potrafi w tym celu przeprowadzić podstawowe analizy z wykorzystywaniem interdyscyplinarnych metod i narzędzi badawczych
- zaprezentować wyniki samodzielnej analizy prostego problemu badawczego w formie pisemnej i ustnej;
- samodzielnie wyodrębnić podstawowe tezy wysłuchanej prezentacji / przeczytanego tekstu w języku polskim
- przygotować prezentację pisemną oraz ustną z uwzględnieniem różnych potrzeb potencjalnych odbiorów, posługując się podstawowymi narzędziami cyfrowymi oraz przydatnymi do tych celów zasobami Internetu
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do
- pracy w grupie zarówno jako jej moderator, jak i wykonawca powierzonego zadania;
- realizowania planu pracy własnej, będącej wkładem w dane zajęcia, zgodnie z wytycznymi prowadzącego;
- uświadomienia sobie znaczenia dziedzictwa antyku w kulturze dawnej Rzeczypospolitej
- aktywnego uczestnictwa w dyskusji w języku polskim oraz wybranym języku Śródziemnomorza, szanując poglądy partnerów
Kryteria oceniania
Metody oceny:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusji i pracy w grupie.
Metody dydaktyczne:
Zajęcia są prowadzone jako wykład z elementami dyskusji, analizą dzieł sztuki (architektura, rzeźba, malarstwo) i interpretacja tekstów źródłowych. Prezentacja przez studentów wybranych zagadnień.
Dozwolone dwie nieobecności
Zaliczenie na podstawie sumy aktywności studenta i prezentacji samodzielnej analizy wybranego zabytku, ukazującego fenomen recepcji wzorców antycznych w kulturze dawnej Rzeczypospolitej