Cywilizacje Śródziemnomorskie starożytności (od Wojen Punickich do Justyniana I)) 3700-KSM-W-CSS-2-OG

Celem wykładów jest ukazanie słuchaczom kluczowych procesów dziejowych zachodzących w regionie Morza Śródziemnego i Czarnego od momentu ugruntowania dominacji Rzymu po zakończeniu Wojen Punickich aż po odrodzenie idei uniwersalnego imperium w epoce Justyniana I. Kurs stanowi kontynuację pierwszego semestru i koncentruje się na analizie ewolucji instytucji politycznych, kulturalnych i wojskowych Rzymu, a także jego relacji z innymi ośrodkami cywilizacyjnymi.
W centrum uwagi znajdą się takie zagadnienia, jak: przyczyny bezprecedensowego sukcesu geopolitycznego Rzymu, mechanizmy kryzysu i transformacji Imperium w okresie późnego antyku, rola armii w kształtowaniu porządku politycznego, wpływ religii na życie publiczne, a także znaczenie cywilizacji bizantyńskiej dla zachowania i reinterpretacji dziedzictwa starożytnego. Analiza prowadzona będzie z wykorzystaniem podejścia problemowego, ze szczególnym uwzględnieniem logiki procesów historycznych oraz ich reinterpretacji we współczesnych teoriach geopolitycznych (np. Mackinder) i historiozoficznych (np. Toynbee, Gibbon).
Zakłada się, że studenci dysponują podstawową znajomością historii starożytnej omawianego okresu. Refleksja nad przyczynowo-skutkowymi mechanizmami historii ma umożliwić uczestnikom lepsze zrozumienie współczesnych procesów globalnych poprzez identyfikację uniwersalnych wzorców i analogii. Kurs sprzyja również rozwijaniu kompetencji interpretacyjnych i krytycznego myślenia, niezbędnych dla przyszłych elit intelektualnych i decyzyjnych cywilizacji euroatlantyckiej.

zakres tematów:
1. Problemy periodyzacji w badaniach nad dziejami późnej starożytności – złudne poczucie porządku historiograficznego.
2. Dziedzictwo cywilizacji greckiej w okresie hellenistycznym – mechanizmy i skutki procesów akulturacyjnych.
3. Transformacja instytucji i struktur społecznych w monarchiach hellenistycznych.
4. Uniwersalny charakter i globalna atrakcyjność greckiego dziedzictwa kulturowego.
5. Geopolityczne przyczyny konfliktów Rzymu z mocarstwami hellenistycznymi i geneza jego dominacji.
6. Kryzys Republiki Rzymskiej i wyzwania zarządzania imperium o zasięgu światowym.
7. Rola armii w ewolucji ustroju Rzymu – od reform Mariusza po reorganizację sił zbrojnych do Konstantyna Wielkiego.
8. Religia a państwo – przemiany religijne i polityczne w Cesarstwie Rzymskim w III i IV wieku.
9. Wpływ czynników demograficznych i ekonomicznych na funkcjonowanie Cesarstwa Rzymskiego w okresie późnego antyku.
10. Restauracja Imperium Romanum za Justyniana I – znaczenie Bizancjum dla zachowania i reinterpretacji dziedzictwa rzymskiego i greckiego.

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Koordynatorzy przedmiotu

Alfred Twardecki

Efekty kształcenia

Wiedza – absolwent zna i rozumie:
podstawy warsztatu badacza starożytności, z uwzględnieniem specyfiki źródeł literackich, archeologicznych, epigraficznych i papirusowych (K_W01, K_W05, K_W13),
terminologię z zakresu literaturoznawstwa i kulturoznawstwa, ze szczególnym uwzględnieniem dziedzictwa cywilizacji śródziemnomorskich (K_W02),
powiązania między historią, literaturą a rozwojem cywilizacji starożytnych oraz potrzebę podejścia interdyscyplinarnego w ich analizie (K_W06),
formy recepcji antyku w różnych epokach nowożytnych, na podstawie przykładów wybranych kultur śródziemnomorskich (K_W07),
twórców kultury cywilizacji starożytnych, zwłaszcza historyków i autorów biografii, a także podstawowe nurty filozofii antycznej i ich wpływ na dzieje (K_W09, K_W10).
Umiejętności – absolwent potrafi:
czytać i interpretować przekłady tekstów antycznych, świadomy ich ograniczeń jako źródeł (K_U02),
identyfikować podstawowe przejawy recepcji kultur śródziemnomorskich w sferze geopolityki, sztuk plastycznych, architektury, terminologii i strategii wojskowej (K_U03, K_U07, K_U08),
uczestniczyć twórczo w dyskusjach dotyczących obecności dziedzictwa antycznego we współczesnej kulturze (K_U03, K_U07),
rozumieć charakter i uniwersalne mechanizmy procesów historycznych, analizując je na przykładzie cywilizacji śródziemnomorskich (K_U06, K_U08, K_U11).
Kompetencje społeczne – absolwent jest gotów do:
refleksji nad znaczeniem dziedzictwa cywilizacji śródziemnomorskich dla tożsamości i wartości kultury euroatlantyckiej (K_K05),
uznania potrzeby pielęgnowania wiedzy o starożytnych kulturach jako fundamentu twórczego rozwoju współczesnej Europy (K_K08).

Kryteria oceniania

Podstawą zaliczenia przedmiotu jest przygotowanie eseju naukowego o objętości minimum 10 stron znormalizowanych (po 1800 znaków ze spacjami każda), co daje łącznie co najmniej 18 000 znaków. Do objętości tej nie wlicza się bibliografii ani ewentualnych ilustracji, które stanowią uzupełnienie pracy. Esej powinien odzwierciedlać samodzielność analizy problemu, umiejętność syntezy materiału źródłowego i literatury przedmiotu oraz zdolność formułowania wniosków w szerszym kontekście cywilizacyjnym.
Wymagana jest również regularna obecność i aktywność na zajęciach. Dopuszczalne są maksymalnie dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze. Przekroczenie pięciu nieobecności skutkuje koniecznością uzyskania indywidualnej zgody prowadzącego na możliwość zaliczenia zajęć; zgoda ta nie jest udzielana automatycznie.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3700-KSM-W-CSS-2-OG w USOSweb