Język i komunikowanie społeczne 3700-JKS-OG

Efekty kształcenia w zakresie wiedzy:
 w stopniu pogłębionym zna i rozumie wybrane fakty i zjawiska językowe w zakresie znajomości kultur europejskich i komunikowania społecznego na tym obszarze [K_W01]
 w stopniu zaawansowanym zna i rozumie wybrane zagadnienia dotyczące współczesnych teorii językowych i badań nad różnymi zjawiskami ewolucji języka jako elementu kultury [K_W02]
 w stopniu zaawansowanym zna i rozumie wybraną terminologię oraz metodologię badań w zakresie językoznawstwa ogólnego, semiotyki i lingwistyki kulturowej [K_W03]
 w stopniu pogłębionym zna i rozumie wybrane narzędzia i metody analizy aktów mowy i komunikowania społecznego [K_W04]
 zna i rozumie teorie i metodologie dyscyplin, które zajmują się studiami nad językiem w kontekście kultury [K_W05]
 zna i rozumie powiązania między semiotyką języka i lingwistyką kulturową a innymi dyscyplinami humanistycznymi, które dotyczą studiów nad językiem i kulturą; poprzez poznanie perspektywy lingwistycznej nabył podstawy podejścia interdyscyplinarnego w studiach kulturoznawczych [K_W06]
 w stopniu pogłębionym zna i rozumie wybrane zagadnienia i zjawiska dotyczące recepcji i oddziaływania językowych teorii antycznych uczonych oraz dorobku naukowego cywilizacji śródziemnomorskiej [K_W07]
 zna i rozumie podstawy języka łacińskiego oraz jego znaczenie dla rozwoju języków nowożytnej Europy [K_W08]
 w stopniu pogłębionym zna i rozumie interdyscyplinarny charakter badań językowych i kulturowych [K_W09]
 zna i rozumie podstawowe uwarunkowania praw własności intelektualnej, w szczególności w zakresie działalności naukowej oraz popularyzatorskiej[K_W10]
 zna i rozumie współczesne kierunki rozwoju badań nad językiem i komunikowaniem społecznym w kontekście kultury [K_W11]
 zna i rozumie podstawowe metody interpretacji zjawisk językowych i komunikowania społecznego oraz ich powiązania z kulturą [K_W13]
 zna i rozumie podstawowe metody analizy właściwe językoznawstwu ogólnemu, semiotyce i lingwistyce kulturowej [K_W15]
 zna i rozumie znaczenie kompleksowej natury języka w badaniach filologicznych i kulturoznawczych, zapoznał się z założeniami językoznawstwa ogólnego, komunikowania społecznego, semiotyki i lingwistyki kulturowej [K_W17]

Efekty kształcenia w zakresie umiejętności:
 potrafi wykorzystać posiadaną wiedzę w zakresie językoznawstwa ogólnego, semiotyki i lingwistyki kulturowej, aby formułować i rozwiązywać złożone i nietypowe problemy językowe i kulturowe [K_U01]
 potrafi rozwiązywać złożone problemy oraz analizować zjawiska językowe za pomocą właściwie dobranych metod i narzędzi badawczych, w tym także interdyscyplinarnych [K_U02]
 potrafi przekazać uzyskane wyniki badań z zakresu (socjo)lingwistyki i komunikowania społecznego w sposób ustrukturyzowany w formie pisemnej lub ustnej, potrafi również zweryfikować swoje poglądy poprzez udział w dyskusji lub debacie [K_U03]
 potrafi właściwie dobrać materiały źródłowe i informacje niezbędne do sformułowania i rozwiązania problemu językoznawczego, oraz dokonać ich krytycznej analizy i oceny [K_U04]
 potrafi wykorzystać podstawową wiedzę z zakresu językoznawstwa ogólnego, semiotyki i lingwistyki kulturowej w celu projektowania różnych form popularyzacji wiedzy o języku za pomocą technik informacyjno-komunikacyjnych [K_U05]
 potrafi planować i realizować proces uczenia się i pogłębiania wiedzy w zakresie nauk o kulturze, językoznawstwa ogólnego, semiotyki i lingwistyki kulturowej oraz ukierunkowywać proces uczenia się innych [K_U06]
 potrafi uczestniczyć w dyskusji na tematy językowe i kulturoznawcze, w tym przedstawiać logiczną argumentację i wyciągać krytyczne wnioski [K_U07]
 potrafi brać aktywny udział w dyskusji na temat komunikowania społecznego, zjawisk językowych i kulturowych, przedstawiając własne argumenty i polemizując z innymi argumentami z poszanowaniem dla odmienności poglądów i opinii [K_U08]

Efekty kształcenia w zakresie kompetencji społecznych:
 jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy na temat zjawisk językowych oraz komunikowania społecznego uwikłanych w fenomeny kulturowe oraz treści w tym zakresie odbieranych w przestrzeni akademickiej i sferze publicznej [K_K01]
 przejawia szacunek i ciekawość badawczą wobec funkcji języka w komunikowaniu społecznym oraz uznawania znaczenia wiedzy w zakresie dziedzictwa językowokulturowego wybranego regionu w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych [K_K02]
 jest gotów do zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu (socjo)lingwistycznego podczas badania zjawisk kulturowych [K_K03]
 jest gotów do realizowania planu pracy własnej zgodnie z wytycznymi prowadzącego [K_K04]
 jest gotów do inicjowania działań w zakresie promocji świadomości językowej i kulturowej w przestrzeni publicznej [K_K05]
 jest gotów do zrozumienia potrzeby tolerancji wobec różnic językowych i kulturowych [K_K06]
 jest gotów do zaangażowania w dialog społeczny i międzykulturowy ze zrozumieniem i poszanowaniem różnorodności języków i kultur [K_K07]
 jest gotów do aktywnego uczestnictwa w dyskusji w języku polskim na tematy zmian i wpływów językowych oraz zmian w teoriach i koncepcjach językoznawstwa ogólnego, szanując poglądy partnerów [K_K10]

Ocena ciągła (przygotowanie do zajęć i aktywność) 50%.
Referat na jeden z tematów zajęć 50%.
Warunkiem uzyskania zaliczenia z przedmiotu jest obecność na zajęciach (z prawem do dwóch nieobecności w semestrze).

Podstawą zaliczenia zajęć jest:
a) aktywne uczestnictwo w zajęciach,
b) wykonywanie na bieżąco zadań związanych z zajęciami,
c) referat na temat jednego z określonych zagadnień,
d) na koniec semestru podsumowująca rozmowa z prowadzącymi,
e) obecność na zajęciach (z prawem do dwóch nieobecności w semestrze).

Kryteria oceny referatu:
a) trafność interpretacji referowanego materiału,
b) umiejętność krytycznego podejścia do materiału,
c) sposób przedstawienia wyników pracy.

Literatura podstawowa:
Apresjan J., Konotacje jako składnik pragmatyki słowa (ujęcie leksykograficzne), [w:] idem, Z warsztatu leksykografa, Warszawa 2012, s. 64-88.
Bartmiński J., Dynamika polskiego pojęcia ojczyzna, [w:] idem, Językowe podstawy obrazu świata, wyd. 2., Lublin 2009, s. 178-185.
Bartmiński J., O pojęciu językowego obrazu świata, [w:] idem, Językowe podstawy obrazu świata, wyd. 2., Lublin 2009, s. 12-25.
Dobrzyńska T., Interpretacja wypowiedzi metaforycznych, [w:] idem, Mówiąc przenośnie. Studia o metaforze, Warszawa 1994, s. 11-27.
Jakobson R., Santilli K., Półkule mózgowe i struktura języka we wzajemnym naświetleniu. [w:] R. Jakobson, W poszukiwaniu istoty języka. T. 1. Warszawa 1989.
Kłosińska K., Rusinek M., Dobra zmiana, Kraków 2019 (wybrane hasła).
Mayenowa M.R., Poetyka teoretyczna, wyd. III, Wrocław 2000.
Metafora, tekst, dyskurs, red. G. Grochowski, J. Kordys, J. Leociak, Warszawa 2017.
Niebrzegowska-Bartmińska S., O różnych wariantach definicji leksykograficznej – od taksonomii do kognitywizmu, „Etnolingwistyka” 2018, t. 30, s. 250-284.
Okopień-Sławińska A., 1983, Metafora bez granic, [w:] M. Głowiński, A. Okopień-Sławińska (red.), Studia o metaforze II, Wrocław–Warszawa.
Pawelec R., Perswazja w słownikach, [w:] K. Mosiołek-Kłosińska, T. Zgółka (red.), Język perswazji publicznej, Poznań 2003, s. 171-191.
Piotrowski T., Słownik a inne dzieła leksykograficzne i nast., [w:] idem, Zrozumieć leksykografię, Warszawa 2001, s. 35-43.
Rosch E., Zasady kategoryzacji, „Etnolingwistyka” 2005, t. 17, s. 11-35.
Saussure de, F. Kurs językoznawstwa ogólnego. Warszawa 1991 (fragmenty)
Stern J. P., Manipulacja za pomocą cliché, [w:] M. Głowiński (red.), Język i społeczeństwo, Warszawa 1980, s. 282-298.
Whorf B.L., Związek między nawykami myślenia i zachowaniem a językiem, [w:] idem, Język, myśl, rzeczywistość, Warszawa 1982, s. 181-215.
Wierzbicka A., Słownictwo jako klucz do etnosocjologii i psychologii kultury. Wzorce „przyjaźni” w różnych kulturach, [w:] idem, Słowa klucze. Różne języki – różne kultury, Warszawa 2013, s. 72-116, 195-234.
Wierzbicka A., Wprowadzenie, [w:] idem, Słowa klucze. Różne języki – różne kultury, Warszawa 2013, s. 15-56.

Literatura dodatkowa:
Bańko M., Popularne słowniki w popularnej prasie. Przyczynek do społecznego obrazu słownika, „Prace Filologiczne” 2004, XLIX, s. 7-19.
Buczek E., Piekutowski J., Jemielniak D., Czy sztuczna inteligencja potrafi być twórcza?, „Więź” 2024, nr 2 (692), s. 15-23.
Chomsky N., Jakimi istotami jesteśmy. Kraków 2022 (fragmenty)
Czelakowska A., Wiedza kulturowa a opis leksykograficzny w jednojęzycznym słowniku języka polskiego, „LingVaria” 2017, nr 2, s. 19-35.
Derrida J., Gorączka archiwum, Warszawa 2016 (wybrane fragmenty).
Doroszewski W., Uwagi i wyjaśnienia wstępne, [w:] idem (red.), Słownik języka polskiego, t.1, Warszawa 1958, s. VI-XLVIII.
Eco U., Od drzewa do labiryntu, Warszawa 2009 (wybrane fragmenty).
Reboul O., Kiedy słowo jest bronią, [w:] M. Głowiński (red.), Język i społeczeństwo, Warszawa 1980., s. 299-337.
Steciąg M., Od „lingua nativa” do „lingua fracta”: kulturowe wymiary dyskursu w analizie lingwistycznej, „Tekst i dyskurs” 2019, t. 12, s. 50-63.
Szczęsna E. (red), Słownik pojęć i tekstów kultury. Terytoria słowa, Warszawa 2002 (wybrane hasła).
Szkiłłądź, Redakcja Słowników Języka Polskiego, [w:] Alfabet PWN. Ludzie, książki, lata, wspomnienia, Warszawa 1997, s. 326-336.
Wierzbicka A., Różne kultury, różne języki, różne akty mowy, [w:] idem, Język – umysł – kultura, Warszawa 1999, s. 193-227.
Żmigrodzki P., Słowo – słownik – rzeczywistość, Kraków 2008 (wybrane fragmenty).