Historia kultury włoskiej i francuskiej. Średniowiecze i doba wczesnonowożytna 3700-CS1-2-HKWF

Celem wykładów będzie syntetyczne przedstawienie idei formujących kulturę włoską i francuską średniowiecza i okresu wczesno-nowożytnego. Konwersatoria będą poświęcone wybranym twórcom odraz ich dziełom egzemplifikującym zagadnienia przedstawiane na wykładzie. Sylwetkę autora, ujętą w kontekście epoki, oraz problematykę dzieła prezentuje z reguły Student-referent. Zbiorową interpretacją wybranych tekstów kieruje prowadząca zajęcia.
Wykłady i zajęcia konwersatoryjne dotyczące średniowiecza przedstawią idee religijne, formujące duchowość benedyktyńską i franciszkańską oraz nurty spirytualne, mistyczne i społeczno-religijne. W dalszej części – kulturę rycerską i elitarną kulturę miłosną oraz kulturę intelektualną (scholastycyzm). Uwzględnione zostaną także elementy przedchrześcijańskie oraz idee alternatywne względem chrześcijaństwa: naturalizm i hedonizm. Przedmiotem interpretacji będzie sztuka sakralna, romańska i gotycka, oraz wybrane dzieła artystyczne i literackie (np. Kwiatki świętego Franciszka, laudy i malarstwo Giotta, poezja miłosna francuska i włoska, Boska Komedia Dantego.
Tematy zajęć dotyczących okresu wczesno-nowożytnego:
- Humanizm jako paradygmat ideowy kultury renesansowej;
- Ukierunkowania filozoficzne kultury renesansowej i porenesansowej;
- Kultura elit dworskich (homo rhetoricus)
- Kultura miast włoskich
- Klasycyzm – doktryna filozoficzna i estetyczna w wersjach XVI, XVII i XVIII wieku;
- Petrarka i petrarkizm w Italii i Francji
- Manieryzm jako przejaw kryzysu doktryny klasycznej;
- Krystalizowanie się nowego piękna baroku. Pluralizm estetyczny i aksjologiczny Seicenta;
- Reformacja w Italii i Francji
- Cezura kulturowa Trydentu;
- przewartościowania ideowe i estetyczne XVIII wieku.
- Rewolucja i system republikański
- Epoka napoleońska. Instytucjonalny, naukowy i kulturalny rozwój Francji.

Koordynatorzy przedmiotu

Alina Nowicka-Jeż

Efekty uczenia się

W zakresie wiedzy
K_W01 – student ma podstawową wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych w kulturze dawnej.
K_W02 – student zna podstawową terminologię nauk humanistycznych i społecznych.
K_W03 – student zna podstawową terminologię z zakresu literaturoznawstwa i historii sztuki i teatru w odniesieniu do kultury włoskiej.
K_W05 – student zna powiązania między dyscyplinami humanistycznymi zajmującymi się badaniem dzieł literackich, artystycznych i filozoficznych oraz reguły postępowania interdyscyplinarnego.
K_W7 – student zna i rozumie metody analizy i interpretacji wytworów kultury w powiązaniu z tradycją.
K_W8 – student ma porządkowaną wiedzę o podstawowych kierunkach myśli filozoficznej i politycznej w perspektywie historycznej i współczesnej oraz o stylach artystycznych i literackich w kulturze włoskiej omawianego okresu.
K_W9 – student zna najważniejszych twórców kultury europejskiej, a w szczególności włoskiej XIII-XVIII wieku: filozofów, ludzi Kościoła, teoretyków państwa i prawa, artystów i literatów.
K_W13 – student zna podstawowe metody interpretacji tekstu literackiego i filozoficznego .

W zakresie umiejętności
K_U01 – student potrafi selekcjonować oraz interpretować informacje pochodzące ze źródeł tekstowych, ikonograficznych, elektronicznych.
K_U02 – student potrafi dokonywać analizy i interpretacji tekstów filozoficznych, literackich i artystycznych oraz prezentować wyniki swoich prac.
K_U04 – student posiada podstawowe umiejętności badawcze pozwalające na formułowanie problemów z zakresu filozofii, literatury i sztuki.
K_U5 – student posiada podstawowe umiejętności wykorzystywania interdyscyplinarnych metod i narzędzi badawczych.
K_U08 – student potrafi prezentować wyniki samodzielnej analizy problemów badawczych w formie ustnej, pisemnej i multimedialnej.
K_U9 – student potrafi przygotować prace pisemne: esej, rozprawkę naukową, recenzje, sprawozdanie naukowe.
K_U11 – student potrafi samodzielnie zanalizować tekst pisemny i ustny o charakterze naukowym w języku polskim oraz w jednym z języków kongresowych.
K_U13 – student potrafi przygotować wystąpienie pisemne oraz ustne, uwzględniając potrzeby odbiorców.

W zakresie kompetencji społecznych
K_K02 – student rozumie zasady i reguły pracy zespołowej.
K_K04 – student potrafi organizować i współpracować z grupą.
K_K06 – student ponosi odpowiedzialność za ochronę dziedzictwa kulturowego.
K_K08 – student rozumie zasady tolerancji i różnic kulturowych

Kryteria oceniania

Pod uwagę będą brane obecność i aktywne uczestnictwo w zajęciach
(40%), i ocena z zaliczenia (egzamin ustny - 60%)

Maksymalna liczba nieobecności: 2

Literatura

Opracowania całościowe (do wykorzystania indywidualnego)
Katarzyna Dybeł, Barbara Marczuk, Jan Prokop, Historia literatury francuskiej, PWN, Warszawa 2006.
Umberto Eco, Historia piękna, przeł. Agnieszka Kuciak, Wyd. Rebis, Poznań 2006.
Historia literatury włoskiej, t. 1: Piotr Salwa, Krzysztof Żaboklicki, Średniowiecze – Renesans – barok; t. 2: Hanna Kralowa, Joanna Ugniewska, Krzysztof Żaboklicki, Od Arkadii po czasy współczesne, Wyd. Semper, Warszawa 1997.
Jacek Kowalski, Anna i Mirosław Loba, Jan Prokop, Dzieje kultury francuskiej, PWN, Warszawa 2005.
Władysław Tatarkiewicz, Historia estetyki, t. 3: Wiek piętnasty, wyd. 3, PWN Warszawa 2009.
Teoretycy. Pisarze i artyści o sztuce. 1500-1600, wybór i oprac. Jan Białostocki, Warszawa 1985.

Teksty
 Omawiane fragmenty tekstów będą udostępniane Studentom sukcesywnie.
Antologia poezji francuskiej, t. 1, J. oprac. Jerzy Lisowski, Czytelnik, Warszawa 2006.
arcydzieła freancuskiego średniowiecza, przeł. Tadeusz Boy Żeleński, Anna Tatarkiewicz, red. naukowa Zygmunt Czerny, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1968.
Giovanni Boccaccio, Dekameron, tłum. Edward Boyé, posł. i przypisy Krzysztof Żaboklicki, Świat Książki 1984, 2005.
Dante Alighieri, Boska Komedia, przeł. Edward Porębowicz, Zakład Narod,. Ossolińskich, Wrocław 1986, BN II 187
lub nowy przekład Jarosława Mikołajewskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2021.
René Descartes, Rozprawa o metodzie, przeł. Tadeusz Boy Żeleński, Bellona, Warszaw 2024.
Guillaume de Lorris, Jean de Meun, Powieść o róży, przeł. Małgorzata Frankowska-Terlecka i Teresa Giermak-Zielińska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1997.

Giambattista Marino – Anonim, Adon, z rękopisu wydali Luigi Marinelli, Krzysztof Mrowcewicz, t. 1-2, La Fenice – IBL, Roma-Warszawa 1993.
Michel de Montaigne, Próby, t. 1-3, Przeł. Tadeusz Boy Żeleński, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1985.
Francesco Petrarca, O niewiedzy własnej i innych. Listy wybrane, oprac. Włodzimierz Olszaniec, Wyd. UW, Warszawa 2006.
Francesco Petrarca, Pisma podróżnicze, przeł. i oprac. Włodzimierz Olszaniec Wyd. UW, Warszawa 2009.
Francesco Petrarca, Drobne wiersze włoskie. Rerum vulgarium fragmenta, Wstęp Piotra Salwy, wybór przekładów Jarosława Mikołajewskiego, Słowo-Obraz-Terytoria, Gdańska 2005.
Pieśń o Rolandzie. Przeł. Tadeusz Żeleński, Krystyna Kasprzyk Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1959.
Przed Petrarką. Antologia trzynastowiecznej poezji włoskiej, oprac. Monika Woźniak, Wyd. Columbinum, Kraków 2005.
François Rabelais, Gargantua i Pantagruel, przeł. Tadeusz Boy-Żeleński, Kraków 2010.
François Villon, Wielki Testament, przeł. Tadeusz Boy-Żeleński, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2005.