Spacerownik wenecki. Topografia historyczna nowożytnej Wenecji i Rawenny 3700-CS-F-SW
Zajęcia przedstawiać będą kluczowe zagadnienia z dziejów nowożytnej Wenecji, podejmowane we współczesnym dyskursie historiograficznym Najjaśniejszej Republiki św. Marka i jej stolicy (Dominante), takie jak m. in.: formowanie się i historia mitu weneckiego; organizacja republiki patrycjatu i przyświecające jej wartości polityczne; rola diaspor i powiązań globalnych w życiu miasta (i państwa); wpływy Wschodu i Orientu i wenecka ekspansja we wschodniej części Śródziemnomorza; życie intelektualne i artystyczne Wenecji; religijność wenecka i jej związki z życiem politycznym i społecznym; antropologia historyczna; mobilność osób, towarów i informacji; historia ludowa i środowiskowa; Wenecja na mapie historii morskiej: adriatyckiej i śródziemnomorskiej. Kilka ostatnich zajęć zostanie ponadto poświęcone średniowiecznej Rawennie: historii wczesnochrześcijańskich zabytków miasta, historii imperium i prawa oraz dziejom średniowiecznej komuny.
Wymienione zagadnienia będą przedstawiane w odniesieniu do współczesnych, ogólnych debat w humanistyce i historiografii, w tym do wybranych kategorii analizy historycznej, dzięki czemu zajęcia – oprócz przedstawienia faktografii dotyczącej dziejów określonego miasta i państwa w okresie nowożytnym – będą jednocześnie stanowić okazję do refleksji nad tym, na ile wiedza o przeszłości może pomagać w interpretacji współczesnych nam zjawisk, a także w jaki sposób toczące się obecnie w humanistyce debaty mogą kształtować badania nad przeszłością (zwłaszcza epok przednowoczesnych).
Każde zajęcia będą powiązane z określonym miejscem na mapie Wenecji lub Rawenny (budynkiem lub instytucją), co umożliwi osadzenie dyskutowanych problemów w konkretnych ramach przestrzennych, a docelowo przedstawienie ich w konwencji opisu wychodzącego od kategorii mikrohistorycznych do generalnych problemów i debat współczesnej humanistyki. Podczas zajęć zostanie zatem zaproponowana topografia Wenecji i Rawenny w dwóch znaczeniach tego pojęcia, odnoszących się odpowiednio do miejsca (gr. topos) i do toposu.
Celem zajęć będzie też podjęcie refleksji na temat możliwych sposobów popularyzacji wiedzy o przeszłości. Podczas zajęć spróbujemy zastanowić się m. in. nad tym, w jaki sposób pomóc w tym celu może wykorzystanie narzędzi stosowanych w regionalistyce, turystyce kulturowej i mikrohistorii. Zastanowimy się również, jak zrównoważyć w tym kontekście ryzyko z jednej strony antykwaryzmu, a z drugiej – anachronizmu (J. Watkins).
Zajęcia przeznaczone są zarówno dla osób zainteresowanych historią nowożytnej Wenecji i jej miejsca w świecie śródziemnomorskim, jak i problemami współczesnej historiografii oraz ich wykorzystaniem w debacie publicznej.
Aktywny udział w zajęciach może oznaczać konieczność poświęcenia ok. 2 godzin tygodniowo na przygotowanie się, tj. łącznie ok. 60 godzin (nie licząc samych zajęć).
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
1. Zdobycie wiedzy na temat głównych nurtów współczesnej historiografii oraz ich zastosowania do historii nowożytnej Republiki Weneckiej i średniowiecznej Rawenny, a także do uwarunkowań historycznych i społecznych kluczowych zjawisk kultury i historii regionu Bałkanów
2. Doskonalenie umiejętności krytycznej lektury źródeł i artykułów naukowych oraz przygotowywania tekstów lub wypowiedzi o charakterze popularyzatorskim i eseistycznym, w tym formułowania wypowiedzi pisemnych i ustnych z użyciem terminologii z zakresu nauk o kulturze oraz innych dyscyplin stanowiących istotny kontekst dla badań kulturowych
3. Pogłębienie wiedzy na temat interdyscyplinarnego ujęcia omawianych zjawisk oraz zwiększenie kompetencji społecznych w zakresie świadomości znaczenia badań interdyscyplinarnych we współczesnej nauce, jak również krytycznej oceny posiadanej wiedzy o zjawiskach kulturowych oraz analizowania treści dotyczących tych zagadnień, odbieranych zarówno w przestrzeni akademickiej, jak i publicznej
4. Rozwój kompetencji społecznych w zakresie potrzeby ochrony dziedzictwa kulturowego ludzkości, w tym zabytków Wenecji i Rawenny
Kryteria oceniania
Do zaliczenia zajęć wymagane są:
1) aktywny udział w zajęciach, w tym udział w dyskusji i/lub przygotowanie referatu (prezentacji) na temat głównych tez określonej lektury (50% wagi oceny końcowej);
2) przedstawienie pracy pisemnej (eseju) o objętości 1000-1500 słów: próby opisu określonego miejsca w wybranym mieście z zastosowaniem wybranego podejścia historiograficznego (po ustaleniu tematu i zakresu pracy z prowadzącym – 50% wagi oceny końcowej) – do końca sesji zimowej; po uzgodnieniu z prowadzącym możliwe jest przygotowanie wystąpienia (prezentacji) podczas zajęć zamiast pracy pisemnej, o analogicznej tematyce.
Kryteria oceny obejmują: nabycie wiedzy z zakresu problemowego obejmującego tematykę konwersatorium, umiejętność dogłębnej i krytycznej lektury analizowanych tekstów, oryginalność i trafność wyrażanych opinii, rzetelność w zakresie referowania tez wskazanych publikacji, jasność i zwięzłość przygotowywanych wypowiedzi (referatów, prezentacji itp.), elegancję i komunikatywność wypowiedzi pisemnych i ustnych.
Dopuszczalne są trzy nieobecności na zajęciach. Większa liczba nieobecności wymaga podjęcia dodatkowej aktywności w uzgodnieniu z prowadzącym (rozmowa lub referat na temat wybranej lektury, dodatkowa wypowiedź pisemna związana z tematem/tematami opuszczonych zajęć itp.).
Literatura
Bibliografia cyklu konwersatoriów obejmuje poniższe pozycje, które będą wykorzystywane jako konteksty do dyskusji prowadzonej podczas poszczególnych zajęć lub jako inspiracje do prac zaliczeniowych.
Literatura obowiązkowa:
Ackroyd P., Wenecja. Biografia, Poznań: Zysk i S-ka, 2015.
Bieńkowska E., Co mówią kamienie Wenecji?, Warszawa: Próby, 2021.
Dursteler E.R. (red.), A Companion to Venetian history, 1400–1797, Leiden: Brill, 2013.
Matvejević P., Inna Wenecja, Sejny: Pogranicze, 2005.
Literatura uzupełniająca:
Ackerman J.S., Palladio, London: Penguin Books, 1966.
Bamji, A.E. (2016) “Medical care in early modern Venice,” Journal of Social History, 49/3 (2016): 483-509.
Bastek G., Warsztaty weneckie w drugiej połowie XV i w XVI wieku : Bellini, Giorgione, Tycjan, Tintoretto, Warszawa: PWN, 2025.
Christ G., Morche F.J., Cultures of Empire: Rethinking Venetian Rule 1400–1700. Essays in honour of Benjamin Arbel, Leiden: Brill, 2020.
Delogu G., Inventing Public Health in the Early Modern Age: Venice and the Northern Adriatic, Pavia: Ibis, 2022.
De Vivo F., Information and Communication in Early Modern: Rethinking Early Modern Politics Oxford: Oxford University Press, 2007.
Dursteler E.R., “Describing or distorting the ‘Turk’? The relazioni of the Venetian ambassadors in Constantinople as historical source,” Acta Histriae 19/1-2 (2011): 231-248.
Dursteler E.R., “On Bazaars and Battlefields: Recent Scholarship on Mediterranean Cultural Contacts,” Journal of Early Modern History 15 (2011): 413-434.
Gentilcore D., “The cistern-system of early modern Venice: technology,
politics and culture in a hydraulic society,” Water History 13 (2021): 375-406.
Grubb J.S., “When myths lose power: four decades of Venetian historiography,” Journal of Modern History 58/1 (1986): 42-94.
Horodowich E., Language and Statecraft in Early Modern Venice, Cambridge: Cambridge University Press, 2007.
Iordanou I., Venice’s Secret Service. Organising Intelligence in the Renaissance, Oxford: Oxford University Press, 2019.
Ivetić E., Adriatyk. Morze i jego cywilizacja, Kraków: MCK, 2021.
Kittler J., “Venetian control of information flows with Constantinople and the soft power of a Renaissance state,” The Historical Journal (2024): 1-26.
Korsch E., “The Scerimans and cross-cultural trade in gems. The Armenian diaspora in Venice and its trading networks in the first half of the eighteenth century,” [w:] Caracausi A., Jeggle C (red.)., Commercial Networks and European Cities, 1400–1800, London. Pickering & Chatto, 2014, 223-240.
Lillywhite M.-L., Reforming Arts in Renaissance Venice, Cambridge: Cambridge University Press, 2025.
Marzo Magno A., Wenecja. Dzieje morza i lądu, Kraków: Znak Koncept, 2025.
Muir E., Civic Ritual in Renaissance Venice, Princeton: Princeton University Press, 1981.
Nobis A., „Wenecja – miejsce szczególne lokalnie, regionalnie, globalnie,” Tematy z Szewskiej 2/8 (2012): 33-43.
Norwich J.J., Historia Wenecji, Warszawa: WAB, 2015.
O’Connell M., “Voluntary Submission and the Ideology of Venetian Empire,” I Tatti Studies 20/1 (2017): 9-39.
Pedani M.P., The Ottoman-Venetian Border (15th-18th Centuries), Venezia: Ca’ Foscari, 2017.
Pirillo D., The Refugee-Diplomat: Venice, England and the Reformation, Ithaca: Cornell: University Press, 2018.
Pomykalscy B. i P., Wenecja. Oblicza miasta na wodzie, Kraków: Bezdroża, 2024.
Rossand E., “Music in the Myth of Venice”, Renaissance Quarterly 30/4 (1977): 511-537.
Rothman E.N., Brokering Empire. Trans-Imperial Subjects between Venice and Istanbul, USA: Ithaca-London: Cornell University Press, 2012.
Rothman E.N., The Dragoman Renaissance. Diplomatic Interpreters and the Routes of Orientalism, Ithaca: Cornell University Press, 2021.
Salzberg R., “Controlling and Documenting Migration via Urban ‘Spaces of Arrival’ in Early Modern Venice,” [w:] H. Greefs, A Winter (red.), Migration Policies and Materialities of Identification in European Cities. Papers and Gates, 1500–1930, New York: Routledge, 2019.
Stouraiti A., “Marvels of the Levant. Print media and the politics of wonder in early modern Venice,” History Workshop Journal 90 (2020): 25-51.
Stouraiti A., War, Communication, and the Politics of Culture in Early Modern Venice. Cambridge: Cambridge University Press, 2023.
Taylor K., Ordering Customs. Ethnographic Thought in Early Modern Venice, Newark: University of Delaware Press, 2023.
van Gelder M., de Larivière C.J., Popular Politics in an Aristocratic Republic. Political Conflict and Social Contestation in Late Medieval and Early Modern Venice, Abingdon: Routledge, 2020.
van Gelder M., de Vivo F., “Papering over protest. Contentious politics and archival suppression in early modern Venice,” Past & Present, 258/1 (2023): 44-78.
Watkins J., “Towards a New Diplomatic History of Medieval and Early Modern Europe”, Journal of Medieval and Early Modern Studies 38/1 (2008): 1-14.
Wilson B., The World in Venice: Print, the City, and Early Modern Identity, Toronto: University of Toronto Press, 2004.
Wolff L., Venice and the Slavs. The Discovery of Dalmatia in the Age of Enlightenment, Stanford: Stanford University Press, 2001.
Zucchi E., “Republics in comparison. Cross-cultural perspectives on Genoa, Venice and the United Provinces in Italian literature (1650–1699),” History of European Ideas 48/4 (2022): 367-381.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: