Semiotyka ikony 3700-CS-F-SI-OG

W niniejszym kursie ikona, jako fenomen sztuki wschodniochrześcijańskiej, zostanie rozpatrzona jako zwarty język, posiadający swoje prawidła i reguły, system znaków i znaczeń. Odczytanie dzieła sztuki jako zjawiska semiotycznego zakłada możliwość potraktowania plastycznych elementów ikony (forma, przestrzeń, perspektywa, kolor, kompozycja) jako systemu znaków, nie tylko nie przypadkowych, ale będącyh nośnikami określonych znaczń. Ikona jest przykładem ściśle sformalizowanego języka plastycznego, który w obszarze tradycji bizantyńskiej trwa przez półtora tysiąca lat, aż do dnia dzisiejszego, dając podstawy ku temu, żeby traktować ów język jako zamknięty system semiotyczny. Odczytanie znaków i znaczeń ikony jest próbą opisania doświadczenia sztuki w przestrzeni kultury wschodniochrześcijańskiej, unaocznieniem „przekładu” treści teologicznych na formy plastyczne, a także sproblematyzowaniem dzieła sztuki jako nośnika i formuły kultury. Naszymi „współrozmówcami” będą lektury z klasyki myśli semiotycznej, które pozwolą popatrzeć na ikonę nie tylko w perspektywie diachronicznej, ale i w ujęciu synchronicznym, pozwalającym zrozumieć system jej form i znaczeń poprzez współczesne środki twórczości, takie jak kino, teatr i cały zakres sztuki awangardowej. W ramach zajęć szczególnie będziemy się przypatrywać temu, jak plastyczne składowe ikony działają jako wartości znaczeniowe: rodzaje przestrzeni i perspektywy w ikonie jako problem antropologii kultury; system umowności języka plastycznego jako zakres nowego doświadczenia rzeczywistości; ikona i sztuka jako nowy dyskurs teologiczny.

Zagadnienia:
- dzieło sztuki jako formuła kultury.
- znak i znaczenie.obraz a ikona
- symbol i ikonateologiczne podstawy ikony.
- historia kształtowania się języka malarskiego ikony.
- plastyczna poetyka ikony.
- elementarz malarski ikony.
- forma i kompozycja w ikonie.
- czas w ikonie
- rytm w ikonie.
- kolor w ikonie.
- przestrzeń i perspektywa w ikonie.
- przedmiot w ikonie.
- ciało w ikonie.
- napisy na ikonie.
- ikona i kanon
- sztuka jako dyskurs teologiczny.
- analiza semantyczna wybranych tematów ikonowych

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Koordynatorzy przedmiotu

Michał Janocha

Efekty kształcenia

Absolwent po zakończeniu zajęć:
- zna podstawowe kategorie kultury i sztuki wschodniochrześcijańskiej, rozumie ich rolę w kulturze europejskiej - K_W01
- zna podstawowe metody analizy i interpretacji tekstów kultury i dzieł sztuki - K_W05
- zna podstawowe kierunki myśli i sztuki w kulturze wschodniochrześcijań-skiej - K_W06
- potrafi dokonywać analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i mate-riałów źródłowych za pomocą odpowiednich narzędzi badawczych-K_U02
- umie przygotować wystąpienie ustne uwzględniające potrzeby odbiorców K_U11
- wie jak zaplanować i zrealizować pracę grupową K_U12
- jest gotów do podejmowania pracy zespołowej K_K02
- ma zdolność rozumienia wagi i złożoności kultury K_K08

Kryteria oceniania

Metody oceny:
Obecność na zajęciach, rozumienie lektury, aktywny udział w dyskusji i pracy w grupie.
Metody dydaktyczne:
Zajęcia są prowadzone jako wykład z elementami dyskusji analiza i inter-pretacja tekstów źródłowych. Prezentacja przez studentów wybranych zagadnień.
Dozwolone dwie nieobecności
Zaliczenie na podstawie sumy aktywności studenta i przygotowanych wystąpień

Literatura

Do każdego z tematów będzie podawana wybrana literatura specjali-styczna. Poniżej umieszczany najbardziej syntetyczne opracowania cało-ściowego założenia naszych zajęć:
H. Belting, Obraz i kult. Historia obrazu przed epoką sztuki, tłum. T. Za-torski, Gdańsk 2010.
B. Uspenski, Religia i semiotyka, tłum. B. Żyłko, Gdańsk 2001.
B. Uspenski, Poetyka kompozycji. Struktura tekstu artystycznego i typolo-gia form kompozycji, tłum. P. Fast, Katowice 1997.
B. Uspenski, Семиотика искусства, Москва 1995.
B. Uspenski, Krzyż i koło. Z historii symboliki chrześcijańskiej, tłum. B. Żyłko, Gdańsk 2010.
S. Awierincew, Na skrzyżowaniu tradycji (szkice o literaturze i kulturze wczesnobizantyńskiej), tłum. D. Ulicka, Warszawa 1988.
R. Cormack, Malowanie duszy. Ikony, maski pośmiertne i całuny, tłum. K. Kwaśniewski, Kraków 1999.

L. Uspienski, Teologia ikony, tłum. M. Żurowska, Warszawa 2009.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3700-CS-F-SI-OG w USOSweb