Ekologia behawioralna 3700-AZm-L2-1-EB

Kurs wprowadza w ekologiczno-ewolucyjne myślenie o zachowaniu zwierząt. Punktem wyjścia jest pytanie, dlaczego organizmy zachowują się tak, a nie inaczej w konkretnych warunkach środowiska – i jakie konsekwencje mają te zachowania dla ich przeżycia, rozrodu, relacji z innymi osobnikami oraz funkcjonowania populacji i ekosystemów.

Część wykładowa odbywa się w semestrze zimowym i przedstawia wybrane zagadnienia współczesnej ekologii behawioralnej. Tematy mogą obejmować m.in. podejście ekologii behawioralnej, ekologię behawioralną człowieka, kultury zwierząt innych niż ludzie, zachowania zwierząt w Antropocenie, kanibalizm, strategie obronne i ekologię strachu, komunikację, ruch i migracje oraz osobowości zwierząt. Dobór przykładów może być modyfikowany w kolejnych edycjach kursu, ale zachowana zostaje główna perspektywa: pytanie o to, jak zachowania wpływają na przeżycie, sukces reprodukcyjny, relacje między osobnikami oraz funkcjonowanie populacji i ekosystemów.

Część terenowa realizowana jest podczas kilkudniowego wyjazdu w maju. Jej celem jest przejście od obserwacji przyrodniczej do prostego projektu badawczego. Punktem wyjścia są zachowania, ślady aktywności, rozmieszczenie lub interakcje organizmów zaobserwowane w terenie. Na tej podstawie formułowane są pytania badawcze, hipotezy i przewidywania, dobierane są możliwe do wykonania metody zbierania danych, a następnie przygotowywana jest analiza i prezentacja wyników.

Projekty terenowe mają charakter krótkich badań zespołowych. Mogą dotyczyć różnych grup organizmów i różnych aspektów zachowania, m.in. aktywności dobowej, wyboru siedliska, reakcji na bodźce środowiskowe, śladów przemieszczania się, wokalizacji, zachowań antydrapieżniczych, rozmieszczenia osobników, interakcji z innymi gatunkami lub zależności między zachowaniem a warunkami środowiska. Ważnym elementem kursu jest to, że pytania badawcze nie są wyłącznie narzucone z góry: powstają w kontakcie z terenem, z obserwacji i zainteresowań grupy, przy wsparciu prowadzących.

Kurs rozwija umiejętność rozpoznawania biologicznego sensu zachowań zwierząt, łączenia obserwacji z teorią ekologiczno-ewolucyjną, krytycznego formułowania pytań badawczych oraz aktualizowania i pogłębiania wiedzy na podstawie literatury, danych i doświadczenia terenowego. W części projektowej szczególne znaczenie mają także rzetelność pracy naukowej, odpowiedzialność za sposób zbierania danych oraz merytoryczna dyskusja nad interpretacją wyników.

Szczegółowa literatura przedmiotu zostanie podana w aktualnym cyklu dydaktycznym. Literatura obejmuje teksty i materiały dobrane do poszczególnych tematów wykładowych oraz, w części terenowej, źródła wykorzystywane przy przygotowaniu i interpretacji projektów badawczych. Dobór literatury może być modyfikowany w zależności od aktualnych tematów kursu oraz projektów realizowanych przez osoby studiujące.