Zwroty kulturowe w naukach humanistycznych i społecznych 3700-AL-ZKNH-OG

Wiedza: absolwent
 ma poszerzoną i pogłębioną wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych w kulturze (K_W01)
 zna i stosuje terminologię nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych (K_W02)
 zna i stosuje metody analizy i interpretacji tekstów naukowych (K_W04)
 zna współcześnie stosowane metody interpretacji tekstów kultury (K_W08)

Umiejętności: absolwent
 potrafi samodzielnie selekcjonować informacje pochodzące z różnych źródeł naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych i innych oraz dokonać ich krytycznej oceny (K_U01)
 potrafi samodzielnie dobrać i zastosować odpowiednie narzędzia badawcze do analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i materiałów wizualnych (K_U02)
 wykorzystuje interdyscyplinarne metody i narzędzia badawcze do analizy zjawisk kultury (K_U05)
 przygotowuje prace pisemne spełniające wymogi stawiane pracom akademickim z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych oraz z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej (K_U07)

Kompetencje społeczne: absolwent
 jest gotów do kształcenia ustawicznego (lifelong learning) (K_K01)
 jest gotów do dynamicznego rozwoju naukowego w obrębie nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych oraz śledzi nowe metody i paradygmaty badawcze (K_K02)
 ma kompetencje w zakresie wyboru najwłaściwszych środków służących do realizacji samodzielnie podjętych zadań (K_K03)
 ma poszanowanie dla różnorodności kulturowej i przyrodniczej (K_K07)

Warunkiem zaliczenia kursu jest:
- przygotowanie do zajęć,
- obecność i aktywność na zajęciach,
- przygotowanie samodzielnej pracy pisemnej.

Osoba studiująca ma prawo do 2 nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Kolejne nieobecności (3-5) należy odrobić na dyżurze (rozmowa o tematach poruszanych podczas nieobecności osoby studiującej) lub w inny sposób ustalony z prowadzącym (np. prezentacja na zajęciach). Więcej niż 5 nieobecności w semestrze skutkuje niezaliczeniem kursu.

Temat pracy pisemnej musi wiązać się z tematyką zajęć i zostać wcześniej uzgodniony z prowadzącym. Praca powinna liczyć około 15 000 znaków ze spacjami (nie może być krótsza niż 13 000 znaków ze spacjami ani dłuższa niż 20 000 znaków ze spacjami). Przy ocenie pracy będą brane pod uwagę:
- związek wypowiedzi z tematem (25%),
- kompozycja i wykorzystanie stanu badań (25%),
- samodzielność i oryginalność przedstawionej interpretacji (50%).

Na ocenę końcową składają się:
- przygotowanie do zajęć – 20% oceny,
- obecność i aktywność na zajęciach – 40% oceny,
- praca pisemna – 40% oceny.

- Assmann A., Między historia a pamięcią. Antologia, red. nauk. i posłowie M. Saryusz-Wolska, tłum. różni, Warszawa 2013 [lub późniejsze wydania] [fragmenty].
- Augé M., Od miejsc do nie-miejsc, [w:] tegoż, Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, tłum. R. Chymkowski, Warszawa 2010.
- Bachmann-Medick B., Cultural Turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 2012 [lub późniejsze wydania] [fragmenty].
- Barszczewski J. P., Dekolonialny zwrot w socjologii historycznej bloku wschodniego, „Przegląd Socjologiczny” 2025, nr 1.
- Bednarek J., Zwrot posthumanistyczny a ontologia, „Praktyka Teoretyczna” 2014, nr 4.
- Bhabha H., Mimikra i ludzie: o dwuznaczności dyskursu kolonialnego, [w:] tegoż, Miejsca kultury, tłum. T. Dobrogoszcz, Kraków 2010.
- Boehm G., Mitchell W.J.T., Zwrot obrazowy a zwrot ikoniczny. Dwa listy, tłum. K. Godowska, [w:] Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, wyd. 2, red. M. Boguni-Borowska, P. Sztompka, Kraków 2012.
- Braidotti R., Po człowieku, wstęp. J. Bednarek, tłum. J. Bednarek, A. Kowalczyk, Warszawa 2014 [fragmenty].
- Castro-Gómez S., Co zrobić z zachodnimi uniwersalizmami? Rozważania wokół zwrotu dekolonialnego, tłum. I. Krupecka, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2020, nr 4.
- Chmielecki K., Zwrot piktorialny, ikoniczny i wizualny we współczesnej humanistyce oraz nauce o kulturze, [w:] Studia kulturowe, red. L. Korporowicz, A. Knap-Stefaniuk, Ł. Burkiewicz, Kraków 2022 [seria „Słowniki Społeczne”].
- Czapliński P., Tropy podległości: gorsza większość i zwrot ludowy w kulturze polskiej (2010-2020), [w:] tegoż, Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020, Kraków 2024.
- Domańska E., O zwrocie ku rzeczom we współczesnej humanistyce (ku historii nieantropocentrycznej), „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2005 (t. 65).
- Debaty Artes Liberales. T. X. Perspektywy kolonializmu w Polsce, Polska w perspektywie kolonialnej, red. J. Kieniewicz, Warszawa 2016 [wybrane artykuły].
- Ferrando F., Techniki posthumanistyczne jako sposoby odkrywania, tłum. P. Poniatowska, „Teksty Drugie” 2025, nr 1.
- Freedgood E., Idee w rzeczach. Ulotne znaczenia powieści wiktoriańskich, Warszawa 2017 [fragmenty].
- Hirsch M., Żałoba i postpamięć, tłum. K. Bojarska, [w:] Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki, red. E. Domańska, Poznań 2010.
- Kołtun A., Zwrot performatywny w naukach humanistycznych i społecznych. Wspólne założenia i obszary napięć, [w:] Tematy modne w humanistyce. Studia interdyscyplinarne, red. Ł. Grajewski, J. Osiński, A. Szwagrzyk, P. Tański, Toruń 2015.
- Kultura afektu – afekty w kulturze. Humanistyka po zwrocie afektywnym, red. R. Nycz, A. Łebkowska, A. Dauksza, Warszawa 2015 [wybrane artykuły].
- Latour B., Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci, tłum. A. Derra, K. Abriszewski, Kraków 2010 [fragmenty].
- Mitchell W.J.T., Czego chcą obrazy? Pragnienia przedstawień, życie i miłości obrazów, tłum. Ł. Zaremba, Warszawa 2013 [fragmenty].
- Massumi B., Autonomia afektu, tłum. A. Lipszyc, „Teksty Drugie” 2013, nr 6.
- Olsen B., W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, tłum. B. Shallcross, Warszawa 2013 [fragmenty].
- Roach J., Wprowadzenie: historia, pamięć i performans, tłum. M. Borowski, M. Sugiera, „Didaskalia” 2014, nr 121-122.
- Rybicka E., Od poetyki przestrzeni do polityki miejsca. Zwrot topograficzny w badaniach literackich, [w:] tejże, Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Kraków 2014.
- Ryś P.W., „Zwrot plebejski” we współczesnej polskiej humanistyce i debacie publicznej, [w:] Historia. Interpretacja. Reprezentacja, t. 3, red. L. Mokrzecki, M. Brodnicki, J. Taraszkiewicz, Gdańsk 2015.
- Said E.W., Wprowadzenie, [w:] tegoż, Orientalizm, tłum. M. Wyrwas-Wiśniewska, wydaw. Zysk i S-ka, Poznań 2018 [lub inne wydanie].
- Spivak G. Ch., Czy podporządkowani inni mogą przemówić?, tłum. E. Majewska, „Krytyka Polityczna” 2010, nr 24-25.
- Sugiera M., Performatywność jako postawa/perspektywa. Wstęp, „Pamiętnik Teatralny” 2022, nr 4.
- Wasiewicz J., Pamięć – chłopi – bunt. Transdyscyplinarne badania nad chłopskim dziedzictwem. Historia pamięci pierwszego powstania ludowego na ziemiach polskich, Warszawa 2021 [fragmenty].
- „Zwroty” badawcze w humanistyce. Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczno-instytucjonalne, red. J. Kowalewski, W. Piasek, Olsztyn 2010 [wybrane artykuły].

Uwaga: Bibliografia może ulec zmianie. Prowadzący jest otwarty na sugestie osób studiujących.

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

• Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Informatyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Matematyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne drugiego stopnia
• Informatyka, stacjonarne, drugiego stopnia
• Matematyka, stacjonarne, drugiego stopnia

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu 3700-AL-ZKNH-OG w USOSweb