Warsztaty edytorskie: Wlastimil Hofman – słowo i obraz 3700-AL-WHSO-QHU

Zajęcia „Warsztaty edytorskie: Wlastimil Hofman – słowo i obraz” obejmują 30 godzin zajęć dydaktycznych
Studenci zapoznają się z mało znaną twórczością Wlastimila Hofmana (1881-1970) – zarówno plastyczną, jak i literacką. Jego dorobek artystyczny jest świadectwem przemian zachodzących w sztuce przełomu XIX i XX wieku. Hofman, malarz związany z krakowskim i czeskim środowiskiem artystycznym, łączył w swoich dziełach inspiracje literaturą romantyzmu i folklorem polskiej wsi, podejmował także inne, dotychczas nieodkryte, wątki. Edycja rękopisów, opracowanie związanych z nimi materiałów ikonograficznych oraz wskazanie głównych problemów interpretacyjnych to główne cele tych warsztatów.

Istotnym kontekstem dla twórczości Wlastimila Hofmana są dokonania innych artystów przełomu wieków. Studenci zapoznają się zatem z dziedzictwem intelektualnym i artystycznym kolonii twórczych w Czechach, Paryżu i Krakowie. Ważne miejsce zajmą również zagadnienia związane z poetycką twórczością Hofmana, zwłaszcza jego niepublikowanymi dotychczas utworami lirycznymi.

Podczas praktycznej części zajęć studenci będą pracowali na skanach rękopisów Wlastimila Hofmana (notesy, dzienniki, utwory poetyckie). Dokonają transkrypcji i transliteracji wybranych tekstów, opracują komentarze krytyczne, zgromadzą materiał ilustracyjny, a także wykonają własną pracę twórczą (inspirowaną dorobkiem Hofmana), która zostanie wkomponowana w tekst edycji jako ilustracja. Efekty prac zostaną opublikowane w formie warsztatowej edycji cyfrowej (PDF z numerem ISBN) i zostaną zamieszczone na stronie internetowej poświęconej Juliuszowi Słowackiemu: slowacki.al.uw.edu.pl, a także zgłoszone do katalogu Biblioteki Narodowej. Wybrane elementy pracy edytorskiej będą mogły posłużyć jako punkt wyjścia do dalszych projektów tekstologicznych lub artystycznych, artykułów naukowych, referatów konferencyjnych.

Studenci zapoznają się z zagadnieniami takimi jak: życie i twórczość Wlastimila Hofmana; kolonie artystyczne przełomu XIX i XX wieku; czeskie środowisko artystyczne; edycje krytyczne rękopisów; digitalizacja zbiorów; podstawowe pojęcia związane z archiwizacją rękopisów i edytorstwem: nota edytorska; komentarz krytyczny; pozyskiwanie praw autorskich; cele i wyzwania edycji źródeł historycznych i literackich.

Koordynatorzy przedmiotu

Milena Chilińska

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Założenia (opisowo)

• Podstawowa – w zakresie szkoły średniej - znajomość historii XIX wieku oraz ogólna kultura artystyczna. • Zainteresowanie literaturą i sztuką. • Gotowość do samodzielnej pracy twórczej poza zajęciami. • Gotowość do pracy nie tylko indywidualnej, ale także dostosowania do rytmu pracy grupy. • Dopuszcza się dwie nieobecności.

Efekty uczenia się

Student:
w zakresie WIEDZY:
- zna i poprawnie stosuje terminologię właściwą dla nauk humanistycznych niezbędną do analizy i interpretacji twórczości Wlastimila Hofmana oraz do pracy nad materiałem rękopiśmiennym, w szczególności stosuje pojęcia z zakresu historii sztuki, historii literatury, edytorstwa naukowego, tekstologii, archiwistyki, digitalizacji zbiorów oraz prawa autorskiego. (K_W02);
- zna i stosuje różne metody analizy i interpretacji dzieł artystycznych, w szczególności metody właściwe dla historii sztuki i badań interdyscyplinarnych, pozwalające na odczytanie kulturowych znaczeń twórczości Wlastimila Hofmana oraz na ukazanie relacji między obrazem a tekstem (K_W06);
- zna zasady komunikacji naukowej niezbędne do przygotowania edycji warsztatowej, w szczególności zasady opisu i komentowania źródeł, sporządzania przypisów i materiałów towarzyszących, a także zasady prawa autorskiego dotyczące tekstów, rękopisów i materiałów ikonograficznych (K_W07);
- ma wiedzę na temat życia kulturalnego w Polsce i na świecie w zakresie niezbędnym do interpretacji twórczości Wlastimila Hofmana, zna rolę środowisk artystycznych Krakowa, Czech i Francji oraz ich znaczenie dla rozwoju sztuki i literatury przełomu XIX i XX wieku (K_W09).

w zakresie UMIEJĘTNOŚCI:
- potrafi samodzielnie wyszukiwać, selekcjonować i porządkować informacje pochodzące z różnych źródeł naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych, archiwalnych i cyfrowych oraz dokonywać ich krytycznej oceny pod względem wiarygodności, przydatności i poprawności merytorycznej w pracy nad interpretacją i opracowaniem twórczości Wlastimila Hofmana (K_U01);
- potrafi samodzielnie opracować, z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej, wyniki swojej pracy badawczej i edytorskiej; w szczególności przygotować transkrypcję i transliterację materiału epistolarnego, komentarz naukowy, przypisy oraz materiał interpretacyjny, a następnie zaprezentować je w formie właściwej dla pracy warsztatowej (K_U03);
- przygotowuje prace pisemne spełniające wymogi stawiane pracom akademickim, z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych oraz z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej, w szczególności sporządza transkrypcję, transliterację i komentarz pisemny dotyczący twórczości Hofmana(K_U07);
- rozumie i stosuje reguły pracy zespołowej; potrafi współdziałać przy realizacji projektu edytorskiego, dzielić zadania, uzgadniać zasady opracowania materiału oraz brać odpowiedzialność za terminowe i rzetelne wykonanie powierzonej części pracy (K_U11);

w zakresie KOMPETENCJI SPOŁECZNYCH:
- jest gotów do kształcenia ustawicznego, rozumie potrzebę stałego rozwijania wiedzy i umiejętności niezbędnych w pracy z materiałem literackim, artystycznym i archiwalnym oraz jest otwarty na doskonalenie własnego warsztatu badawczego, edytorskiego; rozumie potrzebę pracy badawczej nad materiałem nieopracowanym (K_K01);
- ma kompetencje w zakresie wyboru najwłaściwszych środków służących do realizacji samodzielnie podjętych zadań; potrafi dobrać odpowiednie metody badawcze do pracy z materiałem nieuporządkowanym, rozproszonym, niepoddanym eksploracji naukowej (K_K03);
- jest gotów do podejmowania działań zmierzających do ochrony dziedzictwa kulturowego, w szczególności dostrzega wartość rękopisów, dzieł plastycznych i materiałów archiwalnych oraz rozumie potrzebę ich rzetelnego opracowania, zabezpieczania, digitalizacji i udostępniania (K_K04).

Kryteria oceniania

• opracowanie wg współczesnych zasad pracy z tekstem rękopiśmiennym wybranych utworów Wlastimila Hofmana, komentarza w formie pisemnej, a także ilustracji;
• bieżące przygotowanie do zajęć w postaci uprzedniego zapoznania się ze wskazanymi tekstami, rzetelność i systematyczność w wykonywaniu powierzonych zadań;

Literatura

Wlastimil Hofman i twórczość przełomu XIX i XX wieku

ARTYŚCI w Szklarskiej Porębie. Historia kolonii artystycznych XIX-XX w., pod red. B. Danielskiej, Jelenia Góra 2007.
CHILIŃSKA M., „Car” Witolda Pruszkowskiego. Edycja – rekonstrukcja – komentarz, Warszawa 2025.
CHILIŃSKA M., Topografia wyobraźni anhellicznej. Modernistyczna recepcja „Anhellego” Juliusza Słowackiego, Warszawa 2021.
CZAJKOWSKI B., Portret z pamięci, Wrocław 1971.
DOBROWOLSKI T., Malarstwo polskie, Warszawa 1986.
DUSZA E., Malarz zapomnianego pejzażu, Londyn 1981.
HUSARSKI W., Wlastimil Hofman (wystawa zbiorowa w Zachęcie), „Tygodnik Ilustrowany" 1926, nr 17.
JUSZCZAK W., Wędrówka do źródeł, Gdańsk 2009.
KIAŁKA A., Wlastimilówka, ul. Matejki 14, Szklarska Poręba, 1996, praca magisterska, niepublikowana.
KIŚLAK E. Kiślak, Melancholia sybirska. Motywy anhelliczne w obrazach Jacka Malczewskiego, „Przegląd Wschodni” 1991, t. 1, z. 2.
KUDELSKA D., Wlastimil Hofman, w: Obrazy Wlastmila Hofmana z kolekcji polskich i czeskich, Szklarska Poręba 2003.
KUŁAKOWKA K., M. Ruszkowska-Macur, Wlastmil Hofman 1881-1970, [w:] katalog wystawy Jestem malarzem myśli i przeżyć. Wlastimil Hofman 1881-1970, Gdańsk 2013.
KUŁAKOWSKA K., Kolekcja prac Wlastimila Hofmana w zbiorach działu sztuki Muzeum Karkonskiego w Jeleniej Górze, w: Obrazy Wlastmila Hofmana z kolekcji….
KURPIOS S., Malarstwo religijne Wlastimila Hofmana, Kraków w 2006.
LEWAKOWSKA Z., Wlastmil Hofman u siebie i o sobie, „Kurier Literacko-Naukowy” 1928, nr 39.
MORELWOSKI M., Wlastimil Hofman. W dwudziestolecie twórczości, „Tęcza” 1928, z. 18.
PUCIATA-PAWŁOWSKA J., Jacek Malczewski a romantyzm, w: Romantyzm. Studia nad sztuką drugiej połowy wieku XVIII i XIX. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa 1967.
SZTAUDYNGER S., Malarz wewnętrznego blasku, w: „Odra” 1947, nr 34.
SZTUKA polska XIX i XX wieku z kolekcji Jerzego Káraska ze Lvovic: katalog wystawy w Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie oraz w Pałacu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pieknych w Krakowie, red. M. Kuczej-Kuczyńskia, Warszawa 1988.
WOLNIEWICZ-MIERZWIŃSKA E., Sylwetka Wlastimila Hofmana w świetle jego pamiętnika, „Biuletyn Historii Sztuki”, r. 50, 1979, nr 3.
WOLNIEWICZ-MIERZWIŃSKA E., Wlastimil Hofman – Twórczość do roku 1939, w: Dzieła czy kicze, red. E. Grabska, T.S. Jaroszewski,
WYKA K., Thanatos i Polska czyli o Jacku Malczewskim, Kraków 1971.

Zagadnienia edytorskie

„SZTUKA edycji. Studia tekstologiczne i edytorskie”, pod red. M. Strzyżewskiego, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu – rożne numery;
Liternet. Literatura i Internet, red. P. Marecki, 2002;
MARECKI P., Między kartką a ekranem: cyfrowe eksperymenty z medium książki w Polsce, Kraków 2018.
LOTH R., Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego, Warszawa 2006.
WOLAŃSKI A., Edycja tekstów. Praktyczny poradnik, Warszawa 2008.
GRABAL Ł., Jak wydawać współczesne teksty literackie, Warszawa 2011.

Ponadto: edycje krytyczne J. Brzozowskiego, M. Kalinowskiej, Z. Przychodniaka, M. Troszyńskiego i innych badaczy