Wrażliwość i dobroć. Etyka więzi międzyludzkiej Emanuela Levinasa 3700-AL-WDEWM-OG

Zajęcia są poświęcone pogłębionej refleksji nad koncepcją etyczną Levinasa, w tym zwłaszcza nad czystą dobrocią, która może ujawnić się w relacjach międzyludzkich. Rdzeniem podjętych przez nas dociekań będzie etyczny charakter relacji międzyludzkich, opartych na wrażliwości traktowanej przez Levinasa jako zdolność do dobroci na wezwanie Innego. Levinas wyniósł więź międzyludzką na poziom warunku etyczności, co znaczy, że w jego ujęciu człowieczeństwo zyskuje się w relacji (dialogu) z drugim człowiekiem. Rozważymy Levinasowską tezę, że nie ma świata ludzkiego bez spotkania z Innym.
Levinas uważany jest za filozofa, który sformułował najradykalniejszy wymóg etyczny, jaki pojawił się w historii myśli moralnej. Spróbujemy zastanowić się, co sprawia, że czujemy się odpowiedzialni za Innego. To właśnie obecność Innego wyznacza najgłębszą prawdę o naszym Ja. Spojrzymy na szczególną wrażliwość etyczną Levinasa przez pryzmat inspirującej go literatury rosyjskiej – Dostojewskiego, Puszkina, Tołstoja. Zadamy także pytanie o to, dlaczego materialne zasady moralne zawodzą , a czynienie z nich przymusu uprzedmiotawia człowieka, sprawiając, że podejmowane przez nas decyzje są bezwartościowe w sensie etycznym.
Podejmiemy refleksję nad przeformułowaniem sensu odpowiedzialności przez Levinasa. Skupimy się nad zagadnieniem źródła odpowiedzialności za drugiego człowieka, która według Levinasa tkwi właśnie w naszej wrażliwości i ma charakter przedracjonalny. W ujęciu Levinas relacja etyczna, która zawiązuje się między Ja i Innym, czyni świat miejscem wspólnym. A zatem kategorią filozoficzną wymagającą zgłębienia jest różnica, niemożność utożsamienia Innego z Ja.

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Koordynatorzy przedmiotu

Anna Rossmanith-d'Alton

Efekty kształcenia

Po semestrze zajęć Student:
Zna w stopniu zaawansowanym skomplikowaną terminologię etyczną właściwą dla myśli Levinasa.
Rozumie unikalność etycznego stanowiska Levinasa.
Potrafi umiejscowić etykę Levinasa pośród innych koncepcji etycznych.
Posiada umiejętność skontekstualizowania dzieł Levinasa w odniesieniu do tragicznych wydarzeń XX wieku, ale jednocześnie potrafi wydobyć uniwersalność tych dzieł i interpretować je w odniesieniu do momentu lektury.
Poszukuje odniesień w literaturze i filozofii, które mogą być pomoce do sformułowania problemu badawczego związanego z odpowiedzialnością jako odpowiedzią etyczną na wezwanie Innego.

Kryteria oceniania

Praca pisemna lub wypowiedź ustna jako podstawowa forma zaliczenia.
Mile widziany udział w dyskusjach.
Dopuszczalne dwie nieobecności w czasie semestru.

Literatura

Levinas, E., Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności [Totality and Infinity. An essay on Externality], tłum. M. Kowalska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
Plato

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3700-AL-WDEWM-OG w USOSweb