Tajemnice struktur muzycznych: humanistyczna interpretacja europejskiego dziedzictwa muzycznego 3700-AL-TSM-qTM
Zajęcia są poświęcone opisowi i wyjaśnieniu kluczowych struktur muzycznych dziedzictwa europejskiego. Mają na celu próbę odpowiedzi na pytania: w jaki sposób przemawia muzyka? Jak rozumieć muzykę? Jakie są funkcje i sytuacje muzyki? Muzyka, jako najmniej mimetyczna ze sztuk, w powszechnej percepcji wydaje się być bardzo niekonkretną materią. A jednak jej rola historyczna wskazuje na coś zupełnie odwrotnego. Mianowicie, każda epoka wyrażała swoje postulaty poprzez ściśle określony, precyzyjny i nieprzypadkowy język muzyczny. Struktury te, były ponadto przedmiotem ogólnej edukacji, stąd też obecność muzyki w starożytnej tradycji septem artes liberales. Znajomość muzycznej konwencji stylistycznej stanowiła nieodzowny warunek do artystycznej wolności kreacji przekazu. Jest to aktualne również dzisiaj, zarówno w sferze wykonawstwa jak i odbioru muzyki. Proponowany cykl zajęć polega na analitycznym słuchaniu w celu wprowadzania w świadomość esencjonalnych cech muzyki przekroju epok europejskich, od średniowiecza aż do współczesności. Cechy te to typ frazy, rytmu, harmonii, dźwięku, instrumentarium, źródeł inspiracji a także roli danej muzyki. Każda analiza, będzie ponadto humanistycznym studium w kontekście semantyki plastycznej, literackiej i co niezwykle istotne – religijnej. Dzięki holistycznemu podejściu, materia muzyczna stanie się swoistym „wehikułem czasu”, pozwalającym na poznanie człowieka dawnych epok, sposobu jego patrzenia na świat oraz przeżywania zjawisk życia. Zajęcia ponadto, mają na celu świadome odnajdywanie i określanie kolorystyki muzycznej, niezwykle istotnej w procesie wykonawczym dowolnej materii dźwięków. Stąd też studenci, poza analizą nagrań, będą mieli możliwość brania aktywnego udziału w praktycznym procesie pracy z muzyką na żywo, w postaci komentowanych zajęć – prób z profesjonalnymi zespołami muzycznymi: wokalnymi, instrumentalno – wokalnymi oraz instrumentalnymi. Przekrój stylistyczny proponowanego cyklu zajęciowego, dotyczy europejskiej muzyki klasycznej oraz sakralnej chrześcijańskiego wschodu i zachodu – począwszy od średniowiecza na współczesności skończywszy. Zajęcia są przeznaczone zarówno dla edukowanych muzycznie uczestników jak i laików zainteresowanych muzyką. Nie mają one na celu wdrażania w specjalistyczną nomenklaturę muzyczną, a dostępne każdemu odnalezienie muzyki w sferze ludzkiego przeżycia. Zajęcia poprowadzi dr Łukasz Hajduczenia profesjonalny muzyk – śpiewak i dyrygent, humanista i praktyk działający w obrębie wszystkich stylistyk zarówno muzyki klasycznej jak i wschodniego śpiewu liturgicznego.
Zajęcia są przeznaczone zarówno dla edukowanych muzycznie uczestników jak i laików.
W obrębie Wydziału Artes Liberales UW, są to jedyne zajęcia związane ściśle z humanistyką praktyki i struktur muzycznych, a więc dotyczące jednej z siedmiu sztuk wyzwolonych.
Zagadnienia:
- Na czym polega język muzyczny w poszczególnych epokach?
- Muzyka średniowiecza zachodu i wschodu: chorał gregoriański, śpiew bizantyjski, śpiew wschodniosłowiański.
- Muzyka baroku: mechanizmy, afekty, świat sztuki.
- Jan Sebastian Bach – ojciec europejskiej muzyki: analiza struktur suit wiolonczelowych oraz Das Wohltemperierteklavier.
- Klasycyzm europejski: fenomen Mozarta, motywacje estetyczne epoki.
- Różne odsłony romantyzmu europejskiego.
- Awangarda czyli pytanie: czy romantyzm się kiedykolwiek skończył?
- Jak słuchać muzyki różnych epok europejskich ze zrozumieniem? Problemy: rozpoznawalności epok, porównywania.
- Muzyka pozornie niska i pozornie wysoka: konfrontacja muzyki ludowej i klasycznej.
- Kicz i zalety popkultury względem wierzchołków dorobku muzycznej cywilizacji Europy: historyczne ścieżki rozwoju muzyki popularnej i klasycznej.
- Paralela muzycznych i malarskich struktur w przekroju epok liturgii wschodniochrześcijańskiej.
- Monodia wschodniochrześcijańska Rzeczyspospolitej -obcowanie z tworzeniem żywej tkanki muzyki – format koncertowo panelowy.
- „Zgrzytający” wielogłos wschodniochrześcijański XVI i XVII wieku - -obcowanie z tworzeniem żywej tkanki muzyki – format koncertowo panelowy.
- Muzyka klasyczna początku XX wieku w różnych zakątkach Europy: Ravel, Szymanowski, Musorgski, Schönberg, Wagner– format koncertowo panelowy.
- Awangarda i średniowiecze: wspólny mianownik – format koncertowo panelowy
- Sacrum w muzyce niesakralnej.
- Muzyka polska, poza Chopinem i Moniuszką.
- Pieśń polska XIX i XX wieku, obcowanie z tworzeniem żywej tkanki muzyki – format koncertowo panelowy.
- Jak oddycha śpiewak różnymi epokami i w różnych językach? Analiza typologiczna fraz muzycznych.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
- wiedza (W) absolwent zna:
K_W01 podstawowe wytyczne stylów europejskiej muzyki klasycznej i rozumie ich rolę w kulturze europejskiej.
K_W05 podstawowe metody analizy pozwalającej na identyfikowanie i interpretację różnych gatunków muzycznych.
K_W06 podstawowe kierunki europejskiej myśli muzycznej, oraz źródła ich powstawania.
- umiejętności (U) absolwent potrafi:
K_U02 dokonywać analizę muzyczną, wiązać typy muzyczne z pozostałymi elementami kultury i sztuki a ponadto rozpoznawać kryteria decydujące o jakości kompozycji oraz wykonań muzycznych.
K_U10 przygotować wystąpienie ustne zawierające elementarną recenzję dzieła muzycznego.
K_U11 zaplanować i zrealizować pracę grupową o tematyce muzycznej.
- kompetencje społeczne (K) absolwent jest gotów/ma:
K_K02 do podejmowania pracy zespołowej
K_K08 docenia bogactwo kultury muzycznej.
Kryteria oceniania
obecność, rozeznanie w przykładach muzycznych i lekturach, aktywny udział w dyskusji i pracy w grupie
Literatura
Do każdego z tematów zostanie podana specjalistyczna literatura i materiały muzyczne, poniższy wyraz obejmuje najbardziej zasadnicze i ogólne pozycje, dotyczące tematyki zajęć:
Buddy M., Muzyka i emocje, tłum. R. Kasperowicz, Gdańsk 2014.
Encyklopedia Muzyki, Warszawa 1995
Meyer L. B., Emocja i znaczenie w muzyce, tłum. A. Buchner, K. Berger, Kraków 1974.
Orawski P., Lekcje muzyki, t. 1 – 6, Warszawa 2010-15.
Reiss J., Mała historia muzyki, Warszawa 1987.
Tatarkiewicz W., Dzieje sześciu pojęć. Sztuka. Piękno. Forma. Twórczość. Odtwórczość. Przeżycie estetyczne, Warszawa 1976.
Taft R. F., Ponad wschodem i zachodem. Problemy rozumienia liturgii, tłum. S. Gałecki, E. Litak, Kraków 2014
Wellesz E., Historia muzyki i hymnografii bizantyjskiej, tłum. M. Kaziński, Kraków 2006
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: