Techno-ciała. Studia nad cielesnością w erze cyfrowej 3700-AL-TCSC-qMF
Uwaga! Duża część tekstów obowiązkowych dostępna będzie wyłącznie w języku angielskim. Do udziału w zajęciach konieczna jest więc taka znajomość tego języka, która umożliwi lekturę i analizę tekstów akademickich o różnym stopniu złożoności.
Podczas zajęć przyjrzymy się feministycznym i queerowym ujęciom relacji pomiędzy ciałem a technologią. Skupimy się na dyskusjach na temat materializowania ciał przez technologię, problemie reprezentacji oraz feministycznej krytyce dyskursu techno-naukowego. Będziemy zajmować się cielesnością cybernetyczną – obejmującą napięcie pomiędzy militarnym a emancypacyjnym wymiarem cyborgiczności – porozmawiamy o cielesności biotechnologicznej w kontekście queerowych i feministycznych strategii oporu, a także o cyfrowej intymności.
Do zaliczenia przedmiotu osoby studiujące będą potrzebowały około 30 godzin na udział w zajęciach oraz 60 godzin na przygotowanie lektur zadanych na kolejne spotkania (zdecydowana większość z nich jest wymagająca i dostępna tylko w oryginale) oraz 10 godzin na powtórzenie wybranych tekstów na zaliczenie końcowe.
Proponowana kolejność lektur i zagadnień:
Blok 1. Cielesność cybernetyczna
Manfred E. Clynes, Nathan S. Kline, Cyborgs and Space, [w:] Chris Hables Gray, Heidi J. Figueroa-Sarriera, Steven Mentor (red.), The Cyborg Handbook, New York–London 1995, s. 30–31.
Donna Haraway, Manifest cyborgów: nauka, technologia i feminizm socjalistyczny lat osiemdziesiątych, przeł. Sławomir Królak, Ewa Majewska, „Przegląd Filozoficzno-Literacki" 2003, nr 1(3).
Sadie Plant, The Future Looms: Weaving Women and Cybernetics, [w:] Mike Featherstone, Roger Burrows (red.), Cyberspace/Cyberbodies/Cyberpunk. Cultures of Technological Embodiment, SAGE Publications, London 1995, s. 45–64.
Sadie Plant, Zeros and Ones, New York 1997 (fragmenty).
Stacy Gillis, Neither Cyborg Nor Goddess: The (Im)Possibilities of Cyberfeminism, [w:] Stacy Gillis, Gillian Howie, Rebecca Munford (red.), Third Wave Feminism: A Critical Exploration, Palgrave 2007, s. 168–181.
Teresa de Lauretis, Technologies of Gender, Indiana University Press, Bloomington 1987 (fragmenty).
Rosi Braidotti, Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym, przeł. Aleksandra Derra, Warszawa 2009 (fragmenty).
Blok 2. Cielesność biotechnologiczna
Karen Barad, Getting Real: Technoscientific Practices and the Materialization of Reality, „Differences" 1998, 10 (2), s. 87–129.
Christine Battersby, Her Body/Her Boundaries, [w:] Christine Battersby, The Phenomenal Woman, Polity Press, Cambridge 1998.
Luciana Parisi, Tiziana Terranova, Heat-Death: Emergence and Control in Genetic Engineering and Artificial Life, „CTheory" 2000.
Luciana Parisi, Abstract Sex: Philosophy, Bio-technology and the Mutations of Desire, Continuum, New York 2004 (fragmenty).
Judith Halberstam, Ira Livingstone, Posthuman Bodies (fragment), Indiana University Press, Bloomington 1995 (fragmenty).
Susan Stryker, Transgender Studies Reader Remix, Routledge 2024 (fragmenty).
Tiziana Terranova, Futurepublic: On Information Warfare, Bio-racism and Hegemony as Noopolitics, „Theory, Culture & Society" 2007, 24 (3), s. 125–145.
Blok 3. Cyfrowa intymność
Anne Balsamo, Technologies of the Gendered Body: Reading Cyborg Women, Duke University Press, Durham 1996 (fragmenty).
Stacy Gillis, Cybersex: Embodiment, Pornography, Cyberspace, [w:] Pamela Church Gibson (red.), More Dirty Looks: Gender, Pornography and Power, British Film Institute, London 2004, s. 92–101.
Jenny Sundén, Play, Secrecy and Consent: Theorizing Privacy Breaches and Sensitive Data in the World of Networked Sex Toys, „Sexualities" 2023.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Po ukończeniu toku zajęć osoby studiujące:
1. umieją wymienić trudności i kwestie sporne związane z technologicznym ujęciem ciała (K_W03);
2. znają stanowiska czołowych autorek i autorów zajmujących się najnowszą teorią feministyczną i queerową (K_W05);
3. potrafią dokonać samodzielnej analizy różnych rodzajów tekstów teoretycznych z zakresu teorii feministycznej i queerowej (K_U02);
4. wskazując na siłę czy słabość zawartych argumentów umieją formułować opinie na temat tekstów teoretycznych w języku polskim i angielskim, które dotyczą filozoficznego ujęcia ciała (K_U08);
5. mają poszanowanie dla różnorodności seksualnej i biologicznej (K_K05);
6. opanowali umiejętność krytycznej refleksji i świadomie uczestniczą w dyskusji toczącej się w społeczeństwie obywatelskim (K_K08).
Kryteria oceniania
Konwersatorium zaliczane jest na ocenę. Podstawowym warunkiem otrzymania oceny jest obecność. Możliwe są trzy nieobecności w semestrze (usprawiedliwione lub nieusprawiedliwione) i te nie niosą ze sobą konieczności zaliczania pominiętej partii materiału. Czwarta i piąta nieobecność wymagają już pisanego zaliczenia indywidualnego. Powinno się ono odbyć w przeciągu dwóch tygodni od opuszczonego spotkania. Nieprzygotowanie do zajęć traktowane jest tak samo jak nieobecność.
Na ocenę końcową składają się dwa elementy:
1. przygotowanie do zajęć oraz aktywny udział w dyskusjach i analizie tekstów (65% oceny);
2. ustne zaliczenie grupowe polegające na moderowanej dyskusji na temat określonego zestawu lektur (35% oceny).
Zaliczenie na ocenę
Literatura
Literaturę obowiązkową stanowią wszystkie teksty omawiane na zajęciach. Literatura dodatkowa, pomocna przy dalszym zgłębianiu tej tematyki:
1. Bakke, Monika. 2000. Ciało otwarte. Filozoficzne reinterpretacje kulturowych wizji cielesności. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM.
2. Bakke, Monika. 2009. Postantropocentryczne ciała: symbionty, protezy i liminalne życia. „Kultura Współczesna”, nr 1 (59), s. 130-139.
3. Bakke, Monika. 2015. Sztuka i estetyka posthumanizmu. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
4. Balsamo, Anne. 1996. Technologies of a Gendered Body. Reading Cyborg Women. Durham and London: Duke University Press.
5. Barad, Karen. 1998. Getting Real: Technoscientific Practices and the Materialization of Reality. “Differences” 10 (2), s. 87–129.
6. Barad, Karen. 2012. On Touching — The Inhuman That Therefore I Am. „A Journal of Feminist Cultural Studies”, 25 (3), s. 206-223.
7. Battersby, Christine. 1998. “Her Body/Her Boundaries”, [W:] Feminist Theory and the Body. A Reader, Janet Price, Margrit Shildrick (eds.), Edinburgh University Press: Edinburgh 1999, s. 341-358.
8. Braidotti, Rosi. 2002. Metamorphoses. Toward a Materialism Theory of Becoming. Cambridge: Polity Press.
9. Braidotti, Rosi. 2009 (1994). Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym. Tłum. Aleksandra Derra. Warszawa: WAiP.
10. Braidotti, Rosi. 2011. “Meta(l)morphoses. Women, aliens, machines”. [W:] Nomadic Theory. The Portable Rosi Braidotti, New York: Columbia University Press.
11. Braidotti, Rosi. 2014 (2013). Po człowieku. Tłum. Joanna Bednarek, Agnieszka Kowalczyk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
12. Derra, Aleksandra. 2022. Filozofia, nauka, feminizm. Wybór tekstów. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
13. Fetherstone, Mike, Roger Burrows. 1995. Cyberspace/Cyberbodies/Cyberpunk. Cultures of Technological Embodiment. London, Thousand Oaks, New Delhi: SAGE Publications.
14. Gajewska, Grażyna. 2010. Arcy-nie-ludzkie: przez science fiction do antropologii cyborgów. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
15. Gajewska, Grażyna. 2020. Eroticism of More- and Other-than-Human Bodies. A study of the Anthropology of Things, New York: Palgrave Macmillan.
16. Gillis, Stacy. 2004. Cybersex: Embodiment, Pornography, Cyberspace. W: Pamela Church Gibson (red.), More Dirty Looks: Gender, Pornography and Power. London: British Film Institute, s. 92–101.
17. Gillis, Stacy. 2007. Neither Cyborg Nor Goddess: The (Im)Possibilities of Cyberfeminism. W: Stacy Gillis, Gillian Howie, Rebecca Munford (red.), Third Wave Feminism: A Critical Exploration. Basingstoke: Palgrave, s. 168–181.
18. Gray, Chris Hables, Steven Mentor, Heidi J. Figueroa-Sarriera. 1995. The Cyborg Handbook. New York: Routledge.
19. Halberstam, Judith, Livingstone, Ira. 1995. Posthuman Bodies. Bloomington: Indiana University Press.
20. Haraway, Donna. 1991. Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature. New York: Routledge.
21. Haraway, Donna. 1997. Modest_Witness@Second_Millennium. FemaleMan_Meets_OncoMouse. New York: Routledge.
22. Haraway, Dona. 2003. Manifest cyborgów: nauka, technologia i feminizm socjalistyczny lat osiemdziesiątych. Tłum. Sławomir Królak, Ewa Majewska, “Przegląd Filozoficzno-Literacki” 1 (3), s. 49-87.
23. Hyży, Ewa. 2012. Kobieta, ciało, tożsamość Teorie podmiotu w filozofii feministycznej końca XX wieku. Kraków: Universitas.
24. de Lauretis, Teresa. 1987. Technologies of Gender. Bloomington: Indiana University Press.
25. Parisi, Luciana. 2004. Abstract Sex: Philosophy, Bio-technology and the Mutations of Desire. New York: Continuum.
26. Parisi, Luciana & Terranova, Tiziana. 2000. Heat-Death: Emergence and Control in Genetic Engineering and Artificial Life. “CTheory”: https://journals.uvic.ca/index.php/ctheory/article/view/14604/5455.
27. Plant, Sadie. 1995. The Future Looms: Weaving Women and Cybernetics. W: Mike Featherstone, Roger Burrows (red.), Cyberspace/Cyberbodies/Cyberpunk. Cultures of Technological Embodiment. London: SAGE Publications, s. 45–64.
28. Plant, Sadie. 1997. Zeros and Ones. New York: Doubleday.
29. Radkowska-Walkowicz, Magdalena. 2008. Od Golema do Terminatora: wizerunki sztucznego człowieka w kulturze. Warszawa: WAiP.
30. Stryker, Susan (red.). 2024. Transgender Studies Reader Remix. New York: Routledge.
31. Sundén, Jenny. 2023. Play, Secrecy and Consent: Theorizing Privacy Breaches and Sensitive Data in the World of Networked Sex Toys. „Sexualities" 26 (1–2), s. 177–192.
32. Terranova, Tiziana. 2007. Futurepublic: On Information Warfare, Bio-racism and Hegemony as Noopolitics. “Theory, Culture & Society” 24 (3), s. 125–45.
33. Truth Goodman, Robin. 2019. The Bloomsbury Handbook of 21-st Century Feminist Theory. London: Bloomsbury.