Światy więcej-niż-ludzkie: technologie i ekologie islamu 3700-AL-SWNL-qKR
Przedmiot realizowany jest w formie konwersatorium metodą dyskusji opartej o znajomość literatury przedmiotu, w dialogu z przygotowanymi przez prowadzącą prezentacjami. Prezentacje mają za zadanie wspomóc wizualnie uporządkowanie wiedzy i tematyki zajęć.
Zajęcia zaczynają się zapoznaniem Studenta/ki z ogólną problematyką islamu: wprowadzają i systematyzują pojęcia związane z początkiem, rozwojem i charakterystyką islamu jako religii monoteistycznej, a także jako cywilizacji i kultury porządkującej życie wyznających ją wiernych, m.in. poprzez prawo szariatu. Pokazuje związej istnienia szariatu z rozwojem szkół jego wykładni i różnych denominacji islamu, jak również z różnorodnością i bogactwem interpretacyjnym islamu.
Przedmiot obejmuje 4 bloki:
1. Religia (wprowadzenie do podstaw islamu oraz epistemologii islamu);
2. Kultura (wyjaśnienie, jak tradycja muzułmańska unikając przedstawiania istot żywych rozwinęła unikalne formy, a także jakie zasady leżą u podstaw norm społecznych);
3. Natura (wyjaśnienie, w jaki sposób islam powierza ludziom odpowiedzialność za naturę, jak rozumie zarządzanie jej zasobami, zrównoważony rozwój, jak wyrażane są one praktycznie, jak wyglądają współczesne inicjatywy ekologiczne w świecie muzułmańskim);
4. Technologia (wyjaśnienie wkładu uczonych muzułmańskich w rozwój nauki, w tym robotyki, wyjaśnienie sposobów postrzegania i wykorzystania przez islam technologii, w tym technologii nowoczesnych i/lub dysruptywnych takich jak blockchain lub AI i powiązanie ich z instrumentami islamu, takimi jak bankowość muzułmańska).
Podana literatura, z jaką Student(ka) powinien/powinna się zapoznać, obejmuje literaturę wprowadzającą do przedmiotu oraz literaturę ilustrującą tematy poruszane na zajęciach: dokumenty, artykuły naukowe i fragmenty [!] książek preselekcjonowane przez prowadzącą przed zajęciami. Ułatwi to napisanie pracy zaliczeniowej, która powinna obejmować w bibliografii minimum 4 pozycje z proponowanego spisu lektur.
Przybliżona szacowana liczba godzin, jaką student musi przeznaczyć na osiągnięcie zdefiniowanych efektów uczenia to:
- 30 godzin aktywnego uczestnictwa w konwersatorium
- 45 godzin lektury tekstów
- 40 godzin przeznaczonych na selekcję tematu, materiału, zapoznanie się z tekstami i analizę tekstów, napisanie pisemnej pracy zaliczeniowej oraz dokonanie korekty własnej pracy pisemnej w porozumieniu z prowadzącą, co odpowiada 4.00 punktom ECTS.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W zakresie wiedzy, student/ka:
• zna podstawową terminologię islamu z uwzględnieniem jego różnorodności historyczno-
doktrynalnej (sunnizm, szyizm, sufizm), w odniesieniu do relacji człowiek-zwierzę-
środowisko-technologia [K_W01]
• rozumie zależności pomiędzy dyscyplinami nauk humanistycznych, społecznych i
przyrodniczych w badaniach nad relacjami człowiek-zwierzę-środowisko-technologia w
islamie [K_W04]
• zna podstawowe zasady z zakresu prawa autorskiego niezbędne do napisania pracy
semestralnej weryfikowanej przez prowadzącą w procesie dwukrotnej korekty [K_W09]
W zakresie umiejętności, student/ka potrafi:
• selekcjonować i krytycznie oceniać informacje z różnych źródeł dotyczących ekologii,
bioetyki, zrównoważonego rozwoju i technologii w krajach muzułmańskich [K_U01]
• kontekstualizować współczesne inicjatywy ekologiczne i technologiczne w świecie
muzułmańskim w odniesieniu do tradycji religijnej i globalnych wyzwań
środowiskowych [K_U03]
• sformułować problem badawczy z zakresu ekoteologii islamu, bioetyki muzułmańskiej
lub technologii w kulturach muzułmańskich w celu napisania pracy semestralnej [K_U04]
• rozpoznawać i interpretować współczesne problemy i zjawiska takie jak kryzys
klimatyczny, zrównoważony rozwój, etyczne aspekty technologii dysruptywnych (AI,
blockchain, robotyka) w perspektywie etyki muzułmańskiej [K_U05]
• przygotować pracę pisemną uwzględniającą wymogi stawiane pracom akademickim
[K_U08]
• posługiwać się językiem angielskim na poziomie B2 w zakresie lektury i zrozumienia
tekstów akademickich stanowiących podstawę kursu [K_U10]
• wykorzystać informacje źródłowe z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej
w celu napisania pracy semestralnej weryfikowanej w procesie dwukrotnej korekty
[K_U13]
W zakresie kompetencji społecznych, student/ka:
• jest gotów/gotowa do podjęcia działań przyczyniających się do ochrony dziedzictwa
przyrodniczego i kulturowego dzięki uwrażliwieniu na kulturowo odmienne od polskich
koncepcje ochrony natury, zapoznanie się z wyzwaniami środowiskowymi krajów
muzułmańskich oraz z ekoteologią islamu [K_K06]
• przestrzega zasady tolerancji, rozumie dziedzictwo kulturowe i ma poszanowanie dla
różnic kulturowych oraz różnorodnych podejść do kwestii ekologicznych i etycznych w
różnych tradycjach religijnych [K_K07]
• docenia bogactwo kulturowe i przyrodnicze oraz różnorodność perspektyw na relacje
człowiek-natura-technologia poprzez przykład islamu [K_K08]
• jest gotów/gotowa do świadomego uczestnictwa w życiu kulturalnym i społeczeństwie
obywatelskim, w tym w debacie o zrównoważonym rozwoju, etyce środowiskowej i
odpowiedzialnym wykorzystaniu technologii [K_K09]
• szanuje etyczny wymiar badań naukowych dotyczących relacji człowiek-zwierzę-natura-
technologia w różnych tradycjach religijnych [K_K10]
• respektuje prawa własności intelektualnej, udowadniając to w trakcie pisania pracy
semestralnej weryfikowanej przez prowadzącą w procesie dwukrotnej korekty [K_K11]
Kryteria oceniania
1. aktywny udział w dyskusji w oparciu o lekturę proponowanych tekstów lub ich fragmentów;
2. pisemna praca semestralna o objętości do 10 stron wraz z bibliografią, sporządzona w oparciu o minimum 4 pozycje z proponowanej literatury zajęć, wprowadzona do współdzielonego z prowadzącą dokumentu GoogleDocs, a następnie skorygowana zgodnie z informacją zwrotną od prowadzącej;
3. frekwencja; 100% frekwencja podwyższa ocenę o pół stopnia; w przypadku więcej niż 2 nieobecności w semestrze, nadprogramowe nieobecności muszą być zaliczone w porozumieniu z prowadzącą – w formie indywidualnej rozmowy/konsultacji, prezentacji lub krótkiego referatu.
Literatura
Literatura wprowadzająca:
1. al-Bukhari [zbiór hadisów] (2024). Encyclopedia of Sahih al-Bukhari (11th ed.).
New York City: Arabic Virtual Translation Center. [fragmenty]
2. Czterdzieści hadisów w opowiadaniach. (2018). Tłum. M. Czachorowski. Stambuł: Aliusmedia.pl - Muzułmański Związek Religijny w RP. [fragmenty]
3. Danecki, J. (2011). Podstawowe wiadomości o islamie. wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog. [fragmenty]
4. Dziekan, M. (2003). Prawo muzułmańskie wczoraj i dziś. W E. Machut-Mendecka, Oblicza współczesnego islamu (strony 43-61). Warszawa: Wydawnictwo SWPS.
5. Koran. (1989). Tłum. J. Bielawski. Warszawa: PIW. [fragmenty]
6. Kościelniak, K. (2006). Sunna, hadisy i tradycjoniści. Wstęp do tradycji muzułmańskiej. Kraków: Wydawnictwo UNUM.
7. Martysz, C. (2013). Zarys problematyki finansów islamskich. Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów SGH, 128, 41-59.
Literatura związana z zakresem tematów zajęć:
8. Abdel-Haleem, M. (2006). Islam, religion of the environment. In E. Cotran & M. Lau (Eds.), Yearbook of Islamic and Middle Eastern Law (pp. 403-410). Brill.
9. Billah, M. M., Haron, R., Hassan, R., Syed Azman, S. M. M., & Billah, A. N. (Eds.). (2025). Islamic finance and climate action: Ethics, environmental stewardship and sustainability (1st ed.). Routledge.
10. Chaudhary, Y. (2024). Islam and artificial intelligence. In B. Singler & F. Watts (Eds.), The Cambridge companion to religion and artificial intelligence (pp. 109-128). Cambridge University Press.
11. Clary, D., & Jameel, S. (Eds.). (2025). Disruptive technologies and Muslim societies: From AI and education to food and fintech. World Scientific Publishing Company.
12. Di Francesco Maesa, C. (2023). Navigating between animal welfare and freedom of religion. In L. Paladini & M. d. Á. Iglesias Vázquez (Eds.), Protection and promotion of freedom of religions and beliefs in the European context. Springer.
13. Fazlhashemi, M. (2025). Islamic ecotheology. In S. Windsor & O. Franck (Eds.), Intersections of religion, education, and a sustainable world. Springer.
14. Foblets, M.-C., & Elliesie, H. (2023). Islam in Europe: Balancing between conflicting values and interests - The case of unanaesthetised slaughter of animals. In A. Possamai, J. T. Richardson, & B. S. Turner (Eds.), The sociology of shari’a: Boundaries of religious freedom - Regulating religion in diverse societies. Springer.
15. Foltz, R. C., Denny, F. M., & Baharuddin, A. (Eds.). (2003). Islam and ecology: A bestowed trust. Harvard University Press.
16. Foltz, R. (2013). Ecology in Islam. In A. L. C. Runehov & L. Oviedo (Eds.), Encyclopedia of sciences and religions. Springer.
17. Hancock, R. (2019). Islamic environmentalism: Activism in the United States and Great Britain. Taylor & Francis Group.
18. Moosa, E. (2016). Technology in Muslim moral philosophy. Journal of Religion and Health, 55(2), 1-10.
19. Sachedina, A. (2009). Islamic biomedical ethics: Principles and application. Oxford University Press.
20. Thas Thaker, M. A. B. M., Akbar, M. A., & Amin Imon, R. A. (2025). Toward an understanding of the robot rights spectrum: An integrative framework from an Islamic economics perspective. Journal of Islamic Marketing, 16(5), 1447-1468.
21. Yilmaz, I. (2025). Faith in the digital age: How young Muslims use the cyberspace for Islamic knowledge. In Between clicks and clerics. Palgrave Macmillan.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: