Seminarium dziedzinowe humanistyczne: Komunikacje-kontrowersje 3700-AL-SDH-KK
Tegoroczne Seminarium Dziedzinowe Humanistyczne adresujemy do wszystkich osób studiujących na studiach II stopnia na kierunku artes liberales zainteresowanych problematyką szeroko rozumianej komunikacji. Odwołując się do różnych tekstów kultury spróbujemy zastanowić się jak współczesny świat i istniejące w nim komunikacje zmieniają Jakobsonowski schemat komunikacji. A także, jak właściwe teraźniejszości komunikacje wytwarzają kontrowersje, które - jednocześnie - stają się lub mogą się stać źródłem przeciwieństwa samej komunikacji. Wykorzystane w tytule zajęć określenie “komunikacje” wskazuje na przekonanie, że istnieją różne sposoby zarówno budowania samego przekazu, jak i komunikowania się. Oprócz tradycyjnej komunikacji werbalnej i pozawerbalnej, istnieje także m. in. komunikacja widowiska, komunikacja tekstu, komunikacja przekazu wizualnego. Podczas seminarium spróbujemy nie tylko przyjrzeć się współczesnym komunikacjom, ale też zastanowimy się, jak ulegają one wpływowi czasu, zachodzącym przemianom kulturowym oraz oczekiwaniom i presji współczesnych odbiorców.
Seminarium ma charakter interdyscyplinarny i warsztatowy. Łączy perspektywy literaturoznawstwa, językoznawstwa, filozofii, semiotyki, nauk o kulturze i religii, antropologii społecznej, medioznawstwa oraz analizy sztuk wizualnych i performatywnych. Punktem wyjścia jest pytanie: czy komunikacja służy przede wszystkim porozumieniu, czy jest również walką o prawo do określania znaczeń, pamięci i tożsamości?
W toku zajęć osoby studiujące będą analizować klasyczne modele komunikacji, funkcje języka, znaki i symbole, strategie retoryczne, gesty, milczenie, muzykę, modę, jedzenie, rytuał, liturgię, teatr, przekład, adaptację, narracje dominujące, mechanizmy wykluczenia oraz nowe formy komunikacji cyfrowej. Seminarium zakłada aktywną pracę z tekstami kultury, dyskusję, krótkie ćwiczenia interpretacyjne, prezentacje zespołowe.
Zasadą organizującą seminarium jest przechodzenie od podstawowych pytań o komunikat i znak do bardziej złożonych problemów: interpretacji, perswazji, kontrowersji, polifonii, konfliktu pamięci, cancel culture, komunikacji religijnej, adaptacji intermedialnej oraz komunikacji w świecie sztucznej inteligencji. Osoby studiujące uczą się rozpoznawać, jakie kody kulturowe umożliwiają odczytanie komunikatu, co zostaje wypowiedziane wprost, co pozostaje ukryte oraz jak zmiana medium i kontekstu zmienia sens przekazu.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Po ukończeniu przedmiotu osoba studiująca:
Wiedza: zna i rozumie
• w stopniu pogłębionym wybrane fakty i zjawiska dotyczące różnych form kultury i praktyk społecznych odnoszących się do różnych form komunikacji i sposobów komunikowania się (K_W01)
• w stopniu pogłębionym wybraną terminologię oraz metodologię badań w zakresie nauk o kulturze i religii, ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji dotyczących komunikatu, znaku, symbolu, przekładu, narracji i kontrowersji kulturowej (K_W02)
• w stopniu pogłębionym wybrane pojęcia i teorie z zakresu filozofii odnoszące się do koncepcji znaku, symbolu i komunikacji oraz dostrzega obecność tych zagadnień w różnych dyscyplinach nauk humanistycznych i społecznych (K_W04)
• w stopniu pogłębionym wybrane dzieła literackie, artystyczne, filmowe i medialne, a także zjawiska i ich znaczenie jako form komunikacji kulturowej (K_W06)
• wzajemne zależności między wybranymi dyscyplinami nauk humanistycznych oraz znaczenie badań interdyscyplinarnych i międzydziedzinowych w obliczu fundamentalnych dylematów współczesności, szczególnie złożonych problemów związanych z różnymi formami komunikacji we współczesnym świecie (K_W13)
Umiejętności: potrafi
• rozwiązywać złożone problemy oraz analizować dzieła kultury za pomocą samodzielnie dostosowanych lub opracowanych metod i narzędzi badawczych, w tym metod i narzędzi interdyscyplinarnych (K_U02)
• dokonać krytycznej analizy tekstów naukowych, sięgając po narzędzia badawcze i ramy teoretyczne właściwe dla nauk o kulturze i religii, literaturoznawstwa, filozofii i językoznawstwa oraz syntetyzować zdobyte w ten sposób informacje (K_U04)
• w twórczy sposób wykorzystać posiadaną wiedzę do realizacji zespołowych projektów badawczych na wybrany temat dotyczący wybranego zjawiska komunikacyjnego lub kontrowersji kulturowej (K_U06)
• prowadzić debatę na temat wybranych zagadnień związanych z komunikacją we współczesnym świecie oraz wybranych zjawisk społeczno-kulturowych i tekstów kultury (K_U08)
• kierować pracą zespołową oraz współdziałać w zespołach (w tym zespołach o charakterze interdyscyplinarnym), realizując w nich różne zadania (K_U10)
Kompetencje społeczne: jest gotów/gotowa do
• krytycznej oceny posiadanej wiedzy na temat różnych zjawisk kulturowych związanych z zagadnieniem komunikacji oraz treści w tym zakresie odbieranych w przestrzeni akademickiej i sferze publicznej (K_K01)
• zasięgania opinii ekspertów podczas badania zjawisk wymagających odniesienia do wiedzy i narzędzi w zakresie wielu dyscyplin naukowych (K_K02)
• respektowania praw własności intelektualnej i norm etycznych właściwych dla badań naukowych podczas realizacji projektów indywidualnych i zespołowych
Kryteria oceniania
Podstawą zaliczenia seminarium jest systematyczne przygotowanie do zajęć, aktywny udział w dyskusji, wykonanie krótkiej analizy wybranego tekstu kultury, przygotowanie prezentacji zespołowej dotyczącej zagadnienia z jednego z bloków tematycznych, opartej na dowolnym przykładzie (tekście lub tekstach kultury) z wyłączeniem przykładów omawianych na zajęciach.
Zasady dotyczące obecności
Obecność na zajęciach jest obowiązkowa i podlega kontroli. Dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze bez konieczności ich formalnego odrabiania, przy czym osoba studiująca ma obowiązek samodzielnie uzupełnić materiał omawiany podczas zajęć.
Każda kolejna nieobecność może zostać usprawiedliwiona oraz nadrobiona w formie wskazanej przez prowadzących, np. przez przygotowanie krótkiej notatki analitycznej, omówienie wskazanego tekstu albo wykonanie zadania uzupełniającego.
Liczba nieobecności niewymagających usprawiedliwienia: 2.
Nakład pracy osoby studiującej / ECTS:
Przedmiotowi przypisano 7 punktów ECTS. Przyjmując, że 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy osoby studiującej, osiągnięcie zakładanych efektów uczenia się wymaga łącznie około 210 godzin pracy.
Udział w seminarium - 90 godzin
Lektura tekstów, oglądanie materiałów audiowizualnych i bieżące przygotowanie do zajęć - 60 godzin
Przygotowanie krótkich analiz, ćwiczeń i materiałów do dyskusji - 20 godzin
Przygotowanie prezentacji zespołowej - 20 godzin
Aktywność podczas zajęć - 20 godzin
Łączny nakład pracy osoby studiującej: 210 godzin.
Literatura
Przykładowe teksty kultury i materiały
• Roman Jakobson, „Poetyka w świetle językoznawstwa”; Wisława Szymborska, „Trzy słowa najdziwniejsze”, „Kot w pustym mieszkaniu”.
• René Magritte, „Zdradliwość obrazów”; Banksy, „Dziewczynka z balonikiem”; Umberto Eco, „Imię róży” lub wybrane eseje semiotyczne.
• Witold Gombrowicz, „Trans-Atlantyk”; Dorota Masłowska, „Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną”; Stanisław Wyspiański, „Wesele”.
• Samuel Beckett, „Czekając na Godota”; Harold Pinter, wybrane dramaty; Krzysztof Kieślowski, „Krótki film o miłości”; Paweł Pawlikowski, „Ida”.
• Gabriel Axel, „Uczta Babette”; Leonardo da Vinci, „Ostatnia Wieczerza”; Platon, „Uczta”.
• Dokumenty Vaticanum II: „Gaudium et spes”, „Nostra aetate”, „Sacrosanctum Concilium”.
• Joseph Conrad, „Jądro ciemności”; Francis Ford Coppola, „Czas Apokalipsy”; Jacek Dukaj, „Serce ciemności”.
• René Girard, „Kozioł ofiarny”; Księga Kapłańska 16,1-22; Sofokles, „Król Edyp”; Thomas Vinterberg, „Polowanie”.
• George Orwell, „Rok 1984”; Margaret Atwood, „Opowieść podręcznej”; wybrane przykłady komunikacji cyfrowej, memów, deepfake’ów i tekstów generowanych przez sztuczną inteligencję.
• Marek Hłasko, „Pętla”
• Jarosław Iwaszkiewicz, „Brzezina”
• Stanisław Wyspiański. „Wesele”
Literatura podstawowa
• Roman Jakobson, „Poetyka w świetle językoznawstwa”.
• Roland Barthes, „Mitologie” oraz wybrane fragmenty „Systemu mody”.
• Umberto Eco, „Teoria semiotyki” albo wybrane eseje z tomu „Czytanie świata”.
• René Girard, „Kozioł ofiarny”.
• Michaił Bachtin, wybrane fragmenty prac o dialogowości i polifonii.
• Marshall McLuhan, „Zrozumieć media”.
• Jürgen Habermas, wybrane fragmenty dotyczące działania komunikacyjnego.
• Byung-Chul Han, „W społeczeństwie roju” albo „Kryzys narracji”.