Pytanie o technoróżnorodność w dobie urządzeń algorytmicznych 3700-AL-PTDUA-QSP

Yuka Hui zasugerował, że technologia nie jest antropologicznie uniwersalna; jest ona umożliwiana i ograniczana przez kosmologie, które wykraczają poza samą funkcjonalność lub użyteczność narzędzi i urządzeń. Dlatego nie ma jednej technologii, ale raczej wiele kosmotechnik. Yuka Hui stawia tezę zgodnie z którą, pluralizm ontologiczny można osiągnąć jedynie poprzez refleksję nad kwestią technologii i polityką technologii. Tezę tą próbował zademonstrować już w książce The Question Concerning Technology in China: An Essay in Cosmotechnics. Jak można wywnioskować z tytułu, jest to próba odpowiedzi na słynny wykład Heideggera z 1949 roku Pytanie o technikę. Hui proponuje, aby w celu ponownego przemyślenia projektu nowoczesności, na nowo zinterpretować takie pojęcia jak – technē, physis i metaphysika, ale już nie jako pojęcia uniwersale, lecz pojęcia osadzone w ramach niezależnych ontologii lub kosmologii. Podczas seminarium będę starał się wskazać na ograniczenia tego projektu w świecie, który raczej skazuje nas na zanik technoróżnorodności niż jej multiplikacje i proliferacje.

(1-2) Twierdzenie, że istnieje tylko jeden, pierwotnie grecki typ techne, jako przeszkoda dla krytycznego myślenia o technologii

Literatura: Yuk Hui, The Question Concerning Technology in China, Falmouth: Urbanomic, 2017. Martin Heidegger, Pytanie o technikę, przeł. Krzysztof Wolicki, w: tegoż, Budować, mieszkać, myśleć: Eseje wybrane, przeł. Krzysztof Michalski i in., Czytelnik, Warszawa 1997.

(3-4) Obiekty cyfrowe jako dane i jako obiekty handlowe.

Literatura: Yuk Hui, On the Existence of Digital Objects, University of Minnesota Press, 2016. Walter Benjamin, Dzieło sztuki w dobie reprodukcji technicznej, przeł. Janusz Sikorski [w:] tenże, Anioł historii: eseje, szkice, fragmenty, red. Hubert Orłowski, przeł. Krystyna Krzemieniowa i inni, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1996, s. 201-238.

(5-6) Czas kosmotechniki albo zjednoczenie porządku kulturowego i kosmicznego, technicznego i organicznego

Literatura: Yuk Hui, Rekursywność i przygodność, przeł. Joanna Bednarek, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2022..

(7-8) Natura i rekursywność. Logika i przygodność

Literatura: Yuk Hui, Rekursywność i przygodność, przeł. Joanna Bednarek, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2022.

(9.-10.) Nieorganiczność zorganizowana. Nieorganiczność organizująca

Literatura: Yuk Hui, Rekursywność i przygodność, przeł. Joanna Bednarek, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2022.

(11-12.) Duch świata jako myślenie planetarne

Literatura: Yuk Hui, Machine and Sovereignty. For a Planetary Thinking, Minneapolis: University of Minnesota press, 2024.

(13.-14.) Nowy Nomos Cyfrowej Ziemi

Literatura: Yuk Hui, Machine and Sovereignty. For a Planetary Thinking, Minneapolis: University of Minnesota press, 2024.

(15-16.) Pytania o nowy diagramy władzy i suwerenności
Literatura: Benjamin H. Bratton, The Stack. On Software and Sovereignty, The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England 2015.

(17.-18.) Komputacje w służbie rządzenia, komputacje w oporze wobec rządzenia i komputacje jako nowe rządzenie.

Literatura: Benjamin H. Bratton, The Stack. On Software and Sovereignty, The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England 2015.

(19-20) Platforma ani jako „państwo-maszyna” (Weber), ani jako „aparat państwowy” (Althusser), ani jako technologia rządzenia/governmentality (Foucault), ale jako nowa dyktatura środków (platform sovereignty)
Literatura: Benjamin H. Bratton, The Stack. On Software and Sovereignty, The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England 2015..

(21-22) Sztuczny Metabolizm: Formatowanie czy nowe formowanie ziemi?

Literatura: Benjamin H. Bratton, The Terraforming. Strelka Press, 2019.

(23-24) Algorytmiczna rządomyślność (Algorithmic governmentality)

Literatura: Antoinette Rouvroy, Thomas Berns, Algorithmic Governmentality and Prospects of Emancipation: Disparateness as a Precondition for Individuation Through Relationships?, Réseaux, 1(177): 2013; 163–19.

Koordynatorzy przedmiotu

Adam Cichoń
Szymon Wróbel

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Założenia (opisowo)

Bez szczegółowych wymagań wstępnych. W trakcie kursu wymagane jest sukcesywne zapoznawanie się ze wskazaną lekturą. Oczekuje się zasadniczo nabycia dwóch rodzajów wiedzy: (1) orientacji w historii filozofii oraz filozofii XX wieku; (2) orientacji w współczesnych sposobach interpretowania głównych pojęć filozoficznych. Umiejętnością, która będzie na zajęciach szczególnie stymulowana to umiejętność aktywnego, intensywnego „czytania” tekstu filozoficznego.

Efekty uczenia się

Student posiada pogłębioną wiedzę o miejscu i roli technologii w kulturze oraz o relacjach między techniką, filozofią i porządkami społecznymi — K_W01
Student zna i stosuje zaawansowaną terminologię z zakresu filozofii techniki i techno-humanistyki (m.in. kosmotechnika, technoróżnorodność, algorytmiczna rządomyślność) — K_W02
Student rozumie zależności między naukami humanistycznymi, społecznymi i technicznymi w analizie współczesnych systemów technologicznych i ich uwarunkowań kulturowych — K_W03
Student zna współczesne metody badań interdyscyplinarnych stosowane w analizie technologii cyfrowych i ich wpływu na społeczeństwo — K_W05
Student potrafi analizować i interpretować złożone teksty filozoficzne dotyczące technologii oraz odnosić je do aktualnych zjawisk społeczno-politycznych — K_U08
Student potrafi formułować problemy badawcze dotyczące relacji między technologią, władzą i kulturą oraz proponować ich krytyczne ujęcia — K_U04
Student jest gotów do samodzielnego rozwijania wiedzy w obszarze nowych technologii i ich implikacji społecznych, śledząc aktualne debaty i paradygmaty badawcze — K_K02
Student wykazuje gotowość do krytycznego uczestnictwa w dyskusjach nad rolą technologii w społeczeństwie, uwzględniając różnorodność perspektyw kulturowych i ontologicznych — K_K05

Kryteria oceniania

Podstawowym kryterium oceny jest wynik na egzaminie końcowym.
Przedmiot kończy się egzaminem ustnym.

Literatura

Yuk Hui, The Question Concerning Technology in China, Falmouth: Urbanomic, 2017. Martin Heidegger, Pytanie o technikę, przeł. Krzysztof Wolicki, w: tegoż, Budować, mieszkać, myśleć: Eseje wybrane, przeł. Krzysztof Michalski i in., Czytelnik, Warszawa 1997. Yuk Hui, On the Existence of Digital Objects, University of Minnesota Press, 2016. Yuk Hui, Rekursywność i przygodność, przeł. Joanna Bednarek, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2022. Yuk Hui, Machine and Sovereignty. For a Planetary Thinking, Minneapolis: University of Minnesota press, 2024. Benjamin H. Bratton, The Stack. On Software and Sovereignty, The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England 2015. Benjamin H. Bratton, The Terraforming. Strelka Press, 2019. Antoinette Rouvroy, Thomas Berns, Algorithmic Governmentality and Prospects of Emancipation: Disparateness as a Precondition for Individuation Through Relationships?, Réseaux, 1(177): 2013; 163–196. Walter Benjamin, Dzieło sztuki w dobie reprodukcji technicznej, przeł. Janusz Sikorski [w:] tenże, Anioł historii: eseje, szkice, fragmenty, red. Hubert Orłowski, przeł. Krystyna Krzemieniowa i inni, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1996, s. 201-238.