Obrazy rozpadu świata mieszczańskiego od Pasoliniego po Julię Ducournau 3700-AL-ORSM-OG

W Manifeście komunistycznym (1872) Karol Marks przesądzał, że burżuazja odegrała w historii rolę rewolucyjną. Co to oznacza? Oznacza to, że odarła z aureoli świętości wszystkie profesje, które cieszyły się szacunkiem, zdarła ze stosunków rodzinnych ich sentymentalną zasłonę i sprowadziła je do nagiego stosunku pieniężnego, jednym słowem – burżuazja dowiodła, czego jest w stanie dokonać ludzka przedsiębiorczość. Ta sama burżuazja wykuła także oręż, który niesie jej zagładę. Burżuazja jest w stanie nieustannego upadku i pośmiertnej rekonstrukcji. P. P. Pasolini, sto lat po Marksie, powie, że na burżuazję coraz trudniej spojrzeć z zewnątrz, tj. obiektywnie przez pryzmat innej klasy. Owszem mieszczaństwo, gnębione poczuciem winy wynikającej z ekonomicznego panowania, chciało popełnić samobójstwo. To jednak okazało się nieudane do tego stopnia, że burżuazja stała się nie tylko klasą dominującą, ale hegemoniczną, tzn. jest nie tylko centrum władzy i wiedzy, ale i całej kultury, języka, a nawet samej racjonalności. Burżuazja panuje dziś nawet nad zdrowym rozsądkiem. Kontynuując ten tok rozumowania G. Agamben we Wspólnocie która nadchodzi dopowie, że dawne klasy społeczne przestały istnieć, roztapiając się w globalnym drobnomieszczaństwie: „drobnomieszczaństwo zawładnęło światem, to ono stanowi formę, w której ludzkość przetrwała nihilizm”.
1. Teoremat: Jestem zdolny porzucić moje życie

Literatura: Pier Paolo Pasolini, Wywiady korsarskie. O polityce i życiu 1955-1975, przeł. I. Plesiewicz-Świerczyńska, Sieradz 2023.
Film: Pier Paolo Pasolini, Teoremat – 1968.

2. Spinoza w Chlewie: Nawet jako rewolucjonista jestem konformistą

Literatura: Pier Paolo Pasolini, Po ludobójstwie. Eseje o języku, polityce i kinie. Warszawa: Wydawnictwo: Kronos: 2012
Film: Pier Paolo Pasolini, Chlew – 1968.

3. Salò, czyli 120 dni Sodomy: Tylko władza może zaprowadzić prawdziwą anarchię.

Literatura: K. Marks, F. Engels, „Manifest komunistyczny”, w: tychże, „Dzieła wybrane”, t. I, Warszawa 1949.
Film: Pier Paolo Pasolini, Salo czyli 120 dni Sodomy 1975.

4. Służący: Sługa? Nie jestem niczyim sługą!

Literatura: Alexandre Kojève, Wstęp do wykładów o Heglu, tłum. Światosław Florian Nowicki, Aletheia 1999.
Film: Joseph Losey, Służący (The Servant) 1963.

5. Handel i jego granice: ja się sprzedaję, żeby żyć

Literatura: Bertolt Brecht, Wartość mosiądzu, Wydawnictwa
Artystyczne i Filmowe Warszawa 1975
Film: Joseph Losey, Pan Klein (Monsieur Klein) 1976.

6. Konformista: Powtarzamy ponieważ nie pamiętamy

Literatura: Theodor W. Adorno, Nowy prawicowy radykalizm. Wykład o jego kilku aspektach, tłum. Mikołaj Ratajczak, Kraków 2020.
Film: Bernardo Bertolucci, Konformista (Il conformista) 1970:

7. Święto zmarłych pod wulkanem: pić i zapomnieć

Literatura: Bernard Stiegler, The Neganthropocene, trans. Daniel Ross, Open Humanities Press, 2018.
Film: John Huston, Under the Volcano 1984.

8. Być samemu: burżuazyjny solipsyzm

Film: Luchino Visconti, Portret rodzinny we wnętrzu (Gruppo di famiglia in un interno) 1974.
Literatura: Robert Pfaller, On the Pleasure Principle in Culture: Illusions without Owners, London: Verso, 2014.

9. Melancholia nie jest porażką żałoby (upartym przywiązaniem do obiektu), ale jej przeciwieństwem: antycypacją utraty obiektu.

Literatura: Giorgio Agamben, Stanzas: Word and Phantasm in Western Culture, trans. Ronald L. Martinez, University of Minnesota Press, Minneapolis, 1993.
Film: Lars von Trier, Melancholia 2011.

10. Upadek: Ja go nie zabiłam. To nie jest prawda. My tacy nie jesteśmy

Literatura: Jacques-Alain Miller, The Lying Truth, “The Lacanian Review: Hurly-Burly” 7, 2009.
Film: Justine Triet, Anatomia upadku (Anatomie d’une chute) 2023

11. Neurotyczni fani: chodzi tylko o pieniądze
Literatura: Noam Yuran, The Sexual Economy of Capitalism, Stanford University Press, 2024.
Film: Pascal Plante, Red Rooms (Les chambres rouges) 2023.

12. Mięso: Płynność i nieprzewidywalność ludzkiego apetytu

Literatura: Giorgio Agamben, Wspólnota, która nadchodzi, przeł. Sławomir Królak, Sic!, Warszawa 2008.
Film: Julia Ducournau, Mięso 2016.

13. Titane: whoever you are, you are my son
Literatura: Paul B. Preciado, Can the Monster Speak? Report to an Academy of Psychoanalysts. Semiotext(e) Intervention Series. Vol. 32. 2021.
Film: Julia Ducournau, Titane, 2021.

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Koordynatorzy przedmiotu

Adam Cichoń
Szymon Wróbel

Efekty kształcenia

K_W01 ma podstawową wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych, społecznych, ścisłych i przyrodniczych w kulturze dawnej i współczesnej
K_W02 zna podstawową terminologię nauk humanistycznych i społecznych
K_W05 zna zależności pomiędzy różnymi dyscyplinami humanistycznymi zajmującymi się badaniami dzieł sztuki w kulturze, socjologicznego kontekstu działalności kulturowej
K_W06 zna zależności pomiędzy dyscyplinami humanistycznymi oraz naukami ścisłymi i przyrodniczymi w kontekście filozoficznym i społecznym
K_W10 ma podstawową wiedzę o najnowszych osiągnięciach metod badań interdyscyplinarnych w naukach humanistycznych, społecznych, ścisłych i przyrodniczych
K_U02 potrafi dokonywać analizy tekstów artystycznych, filozoficznych i socjologicznych za pomocą odpowiednich narzędzi badawczych oraz prezentować wyniki swych prac
K_K01 rozumie potrzebę nieustannego kształcenia po ukończeniu studiów
K_K02 rozumie zasady, reguły oraz konieczność pracy zespołowej
K_K03 rozumie dynamikę rozwoju naukowego, kulturowego i społecznego oraz śledzi nowe metody i paradygmaty badawcze
K_K04 potrafi organizować i współpracować z grupą oraz zajmować w niej różne role społeczne
K_K05 potrafi właściwie dokonać analizy środków służących do realizacji podjętych zadań
K_K06 ponosi odpowiedzialność za ochronę dziedzictwa kulturowego regionu, kraju i Europy
K_K07 rozumie zasady tolerancji i różnic kulturowych

Kryteria oceniania

Podstawowym kryterium oceny jest wynik na egzaminie końcowym.
Przedmiot kończy się egzaminem ustnym.

Literatura

Pier Paolo Pasolini, Wywiady korsarskie. O polityce i życiu 1955-1975, przeł. I. Plesiewicz-Świerczyńska, Sieradz 2023. Pier Paolo Pasolini, Po ludobójstwie. Eseje o języku, polityce i kinie. Warszawa: Wydawnictwo: Kronos: 2012.
K. Marks, F. Engels, „Manifest komunistyczny”, w: tychże, „Dzieła wybrane”, t. I, Warszawa 1949.
Alexandre Kojève, Wstęp do wykładów o Heglu, tłum. Światosław Florian Nowicki, Aletheia 1999
Bertolt Brecht, Wartość mosiądzu, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe Warszawa 1975.
Theodor W. Adorno, Nowy prawicowy radykalizm. Wykład o jego kilku aspektach, tłum. Mikołaj Ratajczak, Kraków 2020.
Bernard Stiegler, The Neganthropocene, trans. Daniel Ross, Open Humanities Press, 2018.
Robert Pfaller, On the Pleasure Principle in Culture: Illusions without Owners London: Verso, 2014.
Giorgio Agamben, Stanzas: Word and Phantasm in Western Culture, trans. Ronald L. Martinez, University of Minnesota Press, Minneapolis, 1993.
Jacques-Alain Miller, The Lying Truth, “The Lacanian Review: Hurly-Burly” 7, 2009.
Noam Yuran, The Sexual Economy of Capitalism, Stanford University Press, Year: 2024.
Giorgio Agamben, Wspólnota, która nadchodzi, przeł. Sławomir Królak, Sic!, Warszawa 2008.
Paul B. Preciado, Can the Monster Speak? Report to an Academy of Psychoanalysts. Semiotext(e) Intervention Series. Vol. 32. 2021.

Filmy: Julia Ducournau, Mięso 2016. Julia Ducournau, Titane, 2021. Pascal Plante, Red Rooms (Les chambres rouges) 2023. Justine Triet, Anatomia upadku (Anatomie d’une chute) 2023. Lars von Trier, Melancholia 2011. John Huston, Under the Volcano 1984. Luchino Visconti, Portret rodzinny we wnętrzu (Gruppo di famiglia in un interno) 1974. Bernardo Bertolucci, Konformista (Il conformista) 1970. Joseph Losey, Pan Klein (Monsieur Klein) 1976. Pier Paolo Pasolini, Salo czyli 120 dni Sodomy 1975. Pier Paolo Pasolini, Teoremat – 1968. Pier Paolo Pasolini, Chlew – 1968. Joseph Losey, Służący (The Servant) 1963.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3700-AL-ORSM-OG w USOSweb