Narodziny nowoczesnego widzenia. Fotografia i jej konteksty od XIX wieku do współczesności 3700-AL-NNWF-OG

Zajęcia poświęcone są analizie fotografii od XIX wieku po współczesność, ze szczególnym uwzględnieniem relacji fotografii z literaturą, nauką, sztuką i praktykami społecznymi. Kurs koncentruje się na fotografii jako medium, które ukształtowało nowoczesne sposoby widzenia, myślenia, opisywania świata, ma zatem charakter problemowy. Podczas zajęć omawiane będą zagadnienia z zakresu narodzin fotografii oraz jej związki z literaturą, teorią ewolucji, reportażem, jak i awangardowe formy obrazowania XX wieku, w tym surrealizm oraz fotografia alternatywna w krajach bloku wschodniego. Kurs ma charakter interdyscyplinarny i oparty będzie na analizie tekstów teoretycznych, literackich oraz materiału wizualnego. Celem zajęć jest nie tylko zapoznanie studentów z historią fotografii, lecz także rozwinięcie umiejętności krytycznej analizy obrazu i refleksji nad jego rolą we współczesnej kulturze.

Celem kursu jest zapoznanie studentów z fotografią jako zjawiskiem wielowymiarowym: technologicznym, estetycznym, społecznym i kulturowym, a także wykształcenie umiejętności krytycznej analizy obrazu fotograficznego w różnych kontekstach. Istotnym obszarem refleksji będą relacje fotografii z literaturą – zarówno w XIX wieku, gdy zaczęła ona wpływać na wyobraźnię powieści realistycznej, jak i w XX wieku, kiedy obraz fotograficzny został włączony w struktury narracyjne literatury awangardowej. Ważny element kursu to także analiza związków fotografii z malarstwem, rozpatrywanych w perspektywie rywalizacji między mediami oraz wzajemnych zapożyczeń estetycznych i formalnych. Szczególna uwaga poświęcona zostanie zagadnieniu cielesności, rozumianej jako obszar intensywnie kształtowany przez obraz fotograficzny. W finalnej części kursu fotografia omawiana jest w kontekście współczesnych mediów cyfrowych, jako medium podporządkowane algorytmom i kulturze natychmiastowości.

Wykład

Wykład wprowadzi w problematykę fotografii jako medium nowoczesności oraz zaprezentuje podstawowe koncepcje teoretyczne służące do analizy obrazu fotograficznego. Jego celem będzie zapoznanie studentów z najważniejszymi kontekstami kulturowymi oraz z historycznymi i kulturowymi uwarunkowaniami rozwoju fotografii. Elementy wykładowe i teksty teoretyczne będą stanowiły podstawę dyskusji.

Konwersatorium

Konwersatorium skupi się na analizie tekstów teoretycznych, fragmentów dzieł literackich oraz materiałów wizualnych. Studenci będą pracowali z obrazami fotograficznymi i uczyli się stosowania narzędzi interpretacyjnych oraz krytycznego myślenia o obrazie jako przekazie kulturowym. Ta część zajęć będzie miała charakter dyskusyjny i analityczny, istotną rolę odegra praca z materiałami źródłowymi oraz rozwijanie umiejętności argumentacji.

Wybrane pojęcia: piktorializm, pamięć kulturowa, surrealizm, techniki fotograficzne, fotografia naukowa, fotografia reportażowa, portret naukowy, fotografia a teoria ewolucji, fotografia a literatura, propaganda wizualna, „zawieszenia percepcji” (J. Crary), „nowa fotografia”, ciało w fotografii, voyeurism, fotografia cyfrowa, obraz w mediach społecznościowych, kryzys prawdy obrazu

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Koordynatorzy przedmiotu

Milena Chilińska

Efekty kształcenia

Student:

w zakresie WIEDZY:
- zna podstawową terminologię z zakresu historii fotografii, historii sztuki i historii literatury, potrafi zastosować ją do opisu zjawisk kultury, rozumie jej rolę w kulturze (K_W01)
- potrafi zanalizować i zinterpretować dzieła fotograficzne, malarskie i literackie; (K_W05)
- zna podstawowe interdyscyplinarne metody badań kultury wizualnej służące analizie relacji między literaturą, malarstwem, fotografią i nowymi mediami (K_W07)

w zakresie UMIEJĘTNOŚCI:
- potrafi samodzielnie wyszukiwać, selekcjonować i krytycznie oceniać informacje z zakresu historii fotografii, literatury i kultury wizualnej, korzystając z różnorodnych źródeł (publikacje naukowe, popularnonaukowe, teksty publicystyczne, archiwa cyfrowe, materiały ikonograficzne (K_U01)
- potrafi dokonywać pogłębionej analizy dzieł sztuki, fotografii i tekstów literackich oraz interpretować teksty naukowe i materiały źródłowe, wykorzystując metody badawcze właściwe tym dyscyplinom (K_U02);
- potrafi skontekstualizować dzieło kultury w odniesieniu do przemian technicznych, estetycznych i społecznych towarzyszących rozwojowi fotografii od XIX wieku po epokę cyfrową (K_U03)
- potrafi rozpoznawać i interpretować podstawowe problemy i zjawiska współczesności mające korzenie w historycznym rozwoju fotografii oraz przemianach kultury wizualnej od XIX wieku do epoki cyfrowej (K_U05)

w zakresie KOMPETENCJI SPOŁECZNYCH
- jest gotów do podejmowania kształcenia przez całe życie w zakresie historii fotografii, literatury i kultury wizualnej oraz krytycznej refleksji nad współczesnymi mediami (K_K01)
- jest gotów do poznawania nowych metod badawczych, w tym narzędzi wypracowanych w studiach nad kulturą wizualną (K_K03)
- ma kompetencje w zakresie wyboru najwłaściwszych metod badawczych, źródeł i narzędzi (także cyfrowych) służących realizacji zadań analitycznych i interpretacyjnych dotyczących fotografii, tekstów literackich i kultury wizualnej (K_K04)
- jest gotów do świadomego uczestnictwa w życiu kulturalnym i społeczeństwie obywatelskim, rozumiejąc rolę fotografii i innych obrazów w kształtowaniu pamięci zbiorowej, tożsamości i debat społecznych (K_K09)

Kryteria oceniania

- aktywność na zajęciach: udział w dyskusji, wygłoszenie komentarza do tekstu, fotografii, dzieła plastycznego;
- przygotowanie do zajęć w postaci zapoznania się ze wskazanymi dziełami literackimi, tekstami teoretycznymi; rzetelność i systematyczność,
- kolokwium jako forma zaliczenia przedmiotu

Literatura

Alpern M., Dirty Mirrors, oprac. Richard B. Woodward, Zurych 1995.
Barthes R., Światło obrazu. Uwagi o fotografii, tłum. J. Trznadel, Warszawa 2008.
Beyond Memory: Soviet Nonconformist Photography and Photo-Related Works of Art, red. Diane Neumaier, New Brunswick, NJ 2004.
Breton A, Nadja (różne wydania).
Browne J., Looking at Darwin: Portraits and the Making of an Icon, “Isis” 2009, s. 542-570.
Chilińska M., Images of Władysław Mickiewicz as Strategies of Memory Representation [przyjęte do „Colloquia Humanistica”].
Crary J., Zawieszenia percepcji: uwaga, spektakl i kultura nowoczesna, tłum. Ł. Zaremba, I. Kurz, Warszawa 2009.
Ferenc T., Nudity, Sexuality, Photography. Visual Redefinition of the Body, “Qualitative Sociology Review” 2018, nr 14, s. 96-114.
Frèund G., Photography & society, Boston 1980.
Jordanova L., Defining Features: Scientific and Medical Portraits 1660-2000, London 2000.
Leszkowicz P., Nagi mężczyzna. Akt męski w sztuce po 1945 roku, Poznań 2012.
Łuczak D., Foto-oko. Wizja fotograficzna wobec okularocentryzmu w sztuce I połowy XX wieku, Warszawa 2018.
Michałowska M., Niepewność przedstawienia. Od kamery obskury do współczesnej fotografii, Kraków 2004.
Mitchell W.J.T., Czego chcą obrazy? Pragnienia przedstawień, życie i miłości obrazów, tłum. Ł. Zaremba, Warszawa 2013.
Novak A.D., Photographic Fictions: Nineteenth-Century Photography and the Novel Form, “NOVEL: A Forum on Fiction” 2010, t. 43, nr 1, Theories of the Novel, s. 23-30.
Radic A., The Photographic Femininity in André Breton’s “Nadja”, “Criterion: A Journal of Literary Criticism” 2024, nr 42, s. 20-28.
Rodenbach G., Bruges umarłe (różne wydania).
Roh F., Tschichold J., Foto-Auge: 76 Fotos der Zeit = Œil et photo: 76 fotografii de notre temps, Stuttgart 1929.
Sokołowski M., Paris, Ladis, Paradis. Biografia polityczna Władysława Mickiewicza, Warszawa 2023.
Sontag A., O fotografii, przeł. Wojciech Warecki, Kraków 2009.
Soulages F., Estetyka fotografii. Strata i zysk, tłum. B. Mytych-Forajter Kraków 2007.
Straub J., Nineteenth-century Literature and Photography, w: Handbook of Intermediality. Handbook of Intermediality: Literature – Image – Sound – Music, red. E. Rippl, Berlin-Boston 2015, s. 156-173.
Swoboda T., Historie oka. Historie oka. Bataille, Leiris, Artaud, Blanchot, Gdańsk 201.
Teksty z czasopism “Obscura” i “Foto magazyn” – różne roczniki.
Zola E., Dzieło (różne wydania).

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3700-AL-NNWF-OG w USOSweb