Nuda, długie ujęcia i cuda w kałuży czyli powrót do Slow Cinema. 3700-AL-NDU-qTM
Abbas Kiarostami pytany o zaśnięcie podczas pokazu własnego filmu, powiedział, że zdarzało mu się już zasnąć w kinie, ale te same filmy które sprawiły, że zasnął, potem sprawiały również, że nie spał w nocy, budził się rano myśląc o nich i nie mógł o nich zapomnieć przez długie tygodnie. Będące podczas tego kursu przedmiotem naszego namysłu slow cinema, pełne jest tego typu dzieł filmowych. Będziemy bowiem oglądali filmy powolne, niekiedy długie, z niewielką ilością cięć – inaczej mówiąc kino, które w łatwy sposób wystawia się na zarzut, iż jest ono kinem nudnym. W nudzie tej poszukamy jednak pozytywnych faktorów. Warto bowiem przypomnieć, iż już podczas projekcji Przygody Antonioniego w Cannes publiczność miała buczeć i okrzykami domagać się cięć i akcji. Podobne reakcje mogła powodować scena otwierająca Romę Alfonso Cuaróna, w której przez kilka minut obserwujemy niebo odbijające się w kałuży. Obserwowanie kałuży nie jest bowiem zjawiskiem codziennym, wymaga od nas zatrzymania się i zwolnienia trybu swojego dnia. Dla Siegfrieda Kracauera doświadczenie świata odbijającego się w kałuży stanowiło prefigurację doświadczenia kinematograficznego. W swojej słynnej Teorii filmu wspominał on nawet, iż jako dziecko po zetknięciu się z obrazami w kałuży wymyślił tytuł dla swojej późniejszej książki - „Film jako odkrywca cudów powszedniego życia”. Idąc tropami podpowiadanymi przez Kiarostamiego oraz Kracauera, podczas kursu poszukamy kina, które nie pozwoli nam o sobie zapomnieć, a które pomoże nam na nowo odkryć codzienność.
Celem zajęć będzie przemyślenie slow cinema i zjawisk towarzyszących recepcji dzieł filmowych z tego nurtu. Spotkania będą poświęcone zarówno charakterystycznej dla slow cinema estetyce (długie ujęcia, spowolnienie), tematom poruszanym przez ten nurt (melancholia, samotność, przemijanie), jak i odczuciom widza (od efektu immersji po znudzenie). Zajmiemy się również filmami poszczególnych reżyserów kojarzonych z tym nurtem (m.in. Béla Tarr, kino Aphichatphong Wirasetthakun.Carlos Reygadas, Tsai Ming-Liang, Lav Diaz, czy Chantal Akerman). Poprzez lekturę dzieł filmowych i tekstów źródłowych, będziemy także starali się przemyśleć pytania, jakie stawia slow cinema wobec statusu człowieka we współczesnym świecie.
Zajęcia będą będą wymagały od studentów m.in. obejrzenia poza zajęciami filmów zaproponowanych przez prowadzącego. Długość filmów charakterystyczna dla slow cinema i czas potrzebny na ich obejrzenie, powinny być ważnym czynnikiem branym pod uwagę przez studentów przy wyborze tego przedmiotu.
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza
1
Efekt kierunkowy: zna podstawową terminologię nauk humanistycznych i rozumie ich rolę kulturze
Efekt szczegółowy: zna podstawowe pojęcia z zakresu estetyki i teorii kina oraz rozumie rolę „spowolnienia” jako narzędzia krytycznego we współczesnej kulturze
2
Efekt kierunkowy: zna podstawowe metody analizy i interpretacji tekstów kultury
Efekt szczegółowy: zna podstawowe metody analizy i interpretacji dzieła filmowego skupione na relacji między czasem a obrazem
3
Efekt kierunkowy: zna najważniejsze metody badań interdyscyplinarnych
Efekt szczegółowy: zna metody łączenia analizy filmoznawczej z perspektywą filozoficzną w celu opisów stanów granicznych jak melancholia, samotność czy przemijanie
Umiejętności
4
Efekt kierunkowy: dokonywać analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i materiałów źródłowych za pomocą odpowiednich narzędzi badawczych
Efekt szczegółowy: potrafi dokonywać analizy dzieł czołowych twórców slow cinema wykorzystując teksty źródłowe i narzędzia teorii filmu
5
Efekt kierunkowy: rozpoznawać i interpretować podstawowe problemy i zjawiska współczesności
Efekt szczegółowy: potrafi rozpoznać i zinterpretować zjawisko oporu wobec przyspieszenia cywilizacyjnego poprzez zderzenie z tematami melancholii, samotności i przemijania obecnymi w nurcie slow cinema
Kompetencje społeczne
6
Efekt kierunkowy: jest gotów do podejmowania kształcenia przez całe życie
Efekt szczegółowy: jest gotów do rozwijania własnej wrażliwości estetycznej poprzez stały kontakt z wymagającymi tekstami kultury wymagającymi pogłębionej refleksji
7
Efekt kierunkowy: przestrzega zasady tolerancji i ma poszanowanie dla różnic kulturowych
Efekt szczegółowy: wskazuje otwartość na odmienne kody kulturowe i sposoby obrazowania rzeczywistości, szanując różnorodność perspektyw artystycznych
8
Efekt kierunkowy: docenia bogactwo kultury
Efekt szczegółowy: dostrzega wartość w dziełach slow cinema pozwalającą na głębsze zrozumienie kondycji ludzkiej
9
Efekt kierunkowy: jest gotów do zrozumienia dziedzictwa kulturowego i różnorodności kulturowej
Efekt szczegółowy: jest gotów do interpretowania dorobku światowej kinematografii jako zapisu różnorodnych doświadczeń i lokalnych kontekstów społecznych
10
Efekt kierunkowy: jest gotów do świadomego uczestnictwa w życiu kulturalnym i społeczeństwie obywatelskim
Efekt szczegółowy: jest gotów do świadomego wyboru treści kulturowych i promowania postawy refleksyjnego odbioru sztuki w opozycji do przyspieszonego i powierzchownego odbioru
Kryteria oceniania
Przygotowanie do zajęć, aktywność na zajęciach (ocena ciągła).
Zaliczenie będzie miało formę krótkiej rozmowy z prowadzącym na jeden z wybranych tematów poruszanych podczas zajęć
Na zajęciach dopuszczalne są dwie nieobecności.
Istnieje możliwość usprawiedliwienia i odrobienia nieobecności ponad limit. Nieobecności można odrobić na dyżurze prowadzącego po wcześniejszym kontakcie mailowy.
Literatura
• I. Jaffe, Slow Movies. Countering the Cinema of Action, 2014.
• M. Flanagan, 'Slow Cinema': Temporality and Style in Contemporary Art and Experimental Film, University of Exeter 2012.
• E. Çağlayan, Poetics of Slow Cinema. Nostalgia, Absurdism, Boredom, Newcastle 2018.
• E. Çağlayan, Screening Boredom, University of Kent 2014.
• T. de Luca, N. Barradas Jorge, Slow Cinema, Edynburg 2016.
• G. Deleuze, Kino. 2. Obraz-czas, Gdańsk 2009.
• L. Koepnick, The Long Take: Art Cinema and Wondrous, Minneapolis 2017.
• R. Syska, Filmowy neomodernizm, Kraków 2014.
• M. Stańczyk, Czas w kinie. Doświadczenie temporalne w Slow Cinema, Kraków 2019.
• J. Remes, Motion(less) Pictures. Cinema of Stasis, Nowy Jork 2015.
• S. Hwee Lim, Tsai Ming-Liang and Cinema of Slowness, Honolulu 2014.
• L. Mulvey, Death 24x a Second. Stillness and the Moving Image, Londyn 2006.
(ewentualne zmiany proponowanych lektur zostaną uzgodnione ze studentami na pierwszych zajęciach)
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: