- Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne, pierwszego stopnia
- Informatyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
- Matematyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
- Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne drugiego stopnia
- Informatyka, stacjonarne, drugiego stopnia
- Matematyka, stacjonarne, drugiego stopnia
Nurt chłopski w literaturze, filmie i serialach PRL-u 3700-AL-NCLFS-OG
Interdyscyplinarne konwersatorium poświęcone jest wybranym dziełom tzw. nurtu chłopskiego (termin Henryka Berezy) w literaturze PRL-u i ich ekranizacjom. W trakcie kursu zapoznamy się m.in. z utworami Juliana Kawalca, Wiesława Myśliwskiego, Stanisława Piętaka, Edwarda Redlińskiego, a następnie z ich filmowymi i serialowymi adaptacjami wyreżyserowanymi m.in. przez Ryszarda Bera, Juliana Dziedzinę, Witolda Leszczyńskiego czy Janusza Zaorskiego.
Zestawiając dzieła literackie i filmowe, będziemy próbowali odpowiedzieć na pytania: w jaki sposób pisarze i ludzie kina podejmowali tematykę chłopską; jakie strategie reprezentacji stosowali; jak media, obiegi kultury i sytuacja polityczna kształtowały obraz wsi, awansu społecznego, modernizacji oraz na ile omawiane dzieła przełamywały, a na ile utrwalały stereotypy związane z chłopskością. Pytania te są istotne również dlatego, że pisarze nurtu chłopskiego często pracowali (jako scenarzyści czy autorzy dialogów) przy ekranizacjach swoich utworów.
Kurs umożliwia więc nowe spojrzenie na jeden z ważniejszych nurtów polskiej kultury powojennej, a jednocześnie jego celem jest rozwijanie u uczestników kompetencji interpretacyjnych (zwłaszcza w obszarach literatury i filmu) oraz umiejętności krytycznego czytania różnych tekstów kultury.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza: absolwent
zna podstawową terminologię nauk humanistycznych i rozumie ich rolę w kulturze (K_W01)
zna podstawowe metody analizy i interpretacji tekstów kultury (K_W05)
zna najważniejsze metody badań interdyscyplinarnych (K_W07)
Umiejętności: absolwent potrafi
selekcjonować oraz dokonać krytycznej oceny informacji pochodzących z różnych źródeł naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych i innych (K_U01)
dokonywać analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i materiałów źródłowych za pomocą odpowiednich narzędzi badawczych (K_U02)
sformułować problem badawczy (K_U04)
przygotować prace pisemne uwzględniające elementarne wymogi stawiane pracom akademickim (K_U08)
Kompetencje społeczne: absolwent
jest gotów do podejmowania kształcenia przez całe życie (K_K01)
jest gotów do poznawania nowych metod badawczych (K_K03)
ma kompetencje w zakresie wyboru najwłaściwszych środków służących do realizacji wskazanych zadań (K_K04)
przestrzega zasady tolerancji, rozumie dziedzictwo kulturowe i ma poszanowanie dla różnic kulturowych (K_K07)
docenia bogactwo kultury (K_K09)
Kryteria oceniania
Warunkiem zaliczenia kursu jest:
- przygotowanie do zajęć,
- obecność i aktywność na zajęciach,
- przygotowanie samodzielnej pracy pisemnej.
Osoba studiująca ma prawo do 2 nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Kolejne nieobecności (3-5) należy odrobić na dyżurze (rozmowa o tematach poruszanych podczas nieobecności osoby studiującej) lub w inny sposób ustalony z prowadzącym (np. prezentacja na zajęciach). Więcej niż 5 nieobecności w semestrze skutkuje niezaliczeniem kursu.
Temat samodzielnej pracy pisemnej musi wiązać się z tematyką zajęć i zostać wcześniej uzgodniony z prowadzącym. Praca nie może być krótsza niż 10 000 znaków ze spacjami, ani dłuższa niż 15 000 znaków ze spacjami. Przy ocenie pracy będą brane pod uwagę:
- związek wypowiedzi z tematem (25%),
- kompozycja i wykorzystanie stanu badań (25%)
- samodzielność i oryginalność przedstawionej interpretacji (50%).
Na ocenę końcową składają się:
- przygotowanie do zajęć – 30% oceny,
- obecność i aktywność na zajęciach – 35% oceny,
- praca pisemna – 35% oceny.
Literatura
Proza nurtu chłopskiego:
Kawalec J., Tańczący jastrząb [dowolne wydanie].
Kłaczyński W., Popielec [dowolne wydanie].
Myśliwski W., Kamień na kamieniu [dowolne wydanie].
Myśliwski W., Nagi sad [dowolne wydanie].
Myśliwski W., Pałac [dowolne wydanie].
Piętak S., Ucieczka z miejsc ukochanych [dowolne wydanie].
Redliński E., Awans [dowolne wydanie].
Redliński E., Konopielka [dowolne wydanie].
Worcell H., Grzech Antoniego Grudy [dowolne wydanie].
Filmy, seriale:
Awans [film fabularny], reż. J. Zaorski, scen. E. Redliński, Polska 1974.
Droga [film fabularny], reż. R. Ber, scen. W. Myśliwski, Polska 1980.
Grzech Antoniego Grudy [film fabularny], reż. J. Sztwiertnia, scen. J. Krasiński, J. Sztwiertnia, W. Adamek, Polska 1975.
Konopielka [film fabularny], scen. i reż. W. Leszczyński, Polska 1981.
Popielec [serial telewizyjny], reż. R. Ber, scen. W. Myśliwski, R. Ber, Polska 1982.
Pałac [film fabularny], scen. i reż. T. Junak, Polska 1980.
Przez dziewięć mostów [film fabularny], reż. R. Ber, scen. W. Myśliwski, Polska 1971.
Tańczący jastrząb [film fabularny], scen. i reż. G. Królikiewicz, Polska 1977.
Ucieczka z miejsc ukochanych [serial telewizyjny], scen. i reż. J. Dziedzina, Polska 1987.
Bibliografia przedmiotowa (wybór):
Bereza H., Alfabetyczność. Teksty o literaturze i życiu, wybór, oprac. i red. P. Orzeł, wstęp M. Rabizo-Birek, posł. P.W. Ryś, Warszawa 2018 [fragmenty].
Bereza H., Związki naturalne. Szkice literackie, wyd. II zmien. i rozsz., Warszawa 1978 [fragmenty].
Choczaj M., O adaptacji, ekranizacji, przekładzie intersemiotycznym i innych zmartwieniach teorii literatury, filmu i mediów, „Przestrzenie Teorii” 2011, nr 16.
Czapliński P., Przemieszczenia. O powojennej prozie chłopskiej, [w:] Migracyjna pamięć, wspólnota, tożsamość, red. R. Sendyka, T. Sapota, R. Nycz, Warszawa 2016.
Czapliński P., Wizerunki pożegnalne – literatura nurtu chłopskiego, [w:] tegoż, Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020, Kraków 2024.
Dąbrowska D., Orientalizacja chłopskości w „Konopielce”? O meandrach relacji stare – nowe w powieści Edwarda Redlińskiego i filmie Witolda Leszczyńskiego, „Pleograf” 2022, nr 3.
Kletowski P., Requiem dla Minotaura – „Tańczący jastrząb” Grzegorza Królikiewicza, według prozy Juliana Kawalca, jako „film rozliczeniowy”, „Pleograf” 2022, nr 2.
Lichański J. Z., Lichański S., Pisarze nurtu wiejskiego we współczesnej literaturze, Warszawa 1976 [fragmenty].
Pełczyński G., Adaptacje filmowe utworów Wiesława Myśliwskiego, [w:] W krainie metarefleksji. Księga poświęcona Profesorowi Czesławowi Robotyckiemu, red. J. Barański, M. Golonka-Czajkowska, A. Niedźwiedź, Kraków 2015.
Pełczyński G., Dziesiąta Muza w stroju ludowym. O wizerunkach kultury chłopskiej w kinie PRL, Poznań 2002.
Pobłocki K., Ożywianie pamięci: trauma, przemoc seksualna i intersekcjonalność w „Pałacu” Wiesława Myśliwskiego, „Wielogłos” 2023, nr 2.
Roguszka M., Obraz wsi i chłopa we współczesnej powieści polskiej nurtu wiejskiego, Poznań 1987 [fragmenty].
Tarnowska M., „Byle dostatniej, byle nowocześniej”. Dylematy PRL-owskiej modernizacji i samofolkloryzacji w powieści Edwarda Redlińskiego „Awans”, „Literatura Ludowa” 2023, nr 3-4.
Tarnowska M., Proza nurtu chłopskiego wobec hegemonicznego dyskursu o przemianach społecznych lat 1944-1956. Rekonesans, 2022, „Literatura Ludowa” 2021, nr 4.
Wawer K., Drugi plan. Twórczość Wiesława Myśliwskiego w perspektywie postkolonialnej, Kraków 2018 [fragmenty].
Zawada A., Gra w ludowe. Nurt chłopski w prozie współczesnej a kultura ludowa, Warszawa 1983 [fragmenty].
Uwaga: w kwestii doboru lektur prowadzący jest otwarty na sugestie osób studiujących.
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
- Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne, pierwszego stopnia
- Informatyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
- Matematyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
- Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne drugiego stopnia
- Informatyka, stacjonarne, drugiego stopnia
- Matematyka, stacjonarne, drugiego stopnia
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: