Myślenie produktywne 3700-AL-MP-QHU
Od kiedy oraz dlaczego myślenie – aby zostało społecznie uznane – musi mieć mierzalne efekty? Od kiedy oraz dlaczego myśleć to nastawić się nie na bezinteresowną kontemplację, ale na korzyść, zysk, zmianę – na wywoływanie (łac.: pro-ducere) pozytywnych skutków? Od kiedy oraz dlaczego myślenie skazane jest na tworzenie, czy to nowych teorii, czy to nowych przedmiotów, czy to wreszcie nowych podmiotów? Od kiedy oraz dlaczego musi się ono opłacać?
Zajęcia wychodzą z hipotezy, że w trakcie wieku XII myśliciele europejscy, uwzględniając rzeczywisty rozwój technologiczny swej epoki oraz teksty Cycerona, Marcjana Kapelli i Augustyna, rozpoczęli proces nobilitacji paradygmatu myślenia produktywnego jako posiadającego równą wartość względem klasycznych form kontemplacji filozoficznej lub duchowej. Przełomowe znaczenia pod tym względu posiada Didascalicon Hugona ze św. Wiktora. W tym dziele po raz pierwszy kultura europejska obdarzyła podobną godnością artes liberales oraz artes mechanicae. Filozoficzne, polityczne i społeczne implikacje tego zrównania są do dzisiaj często pominięte, gdyż bada się je przeważnie wychodząc z perspektywy historii technologii.
Pierwsza część zajęć zostanie poświęcona idei ars mechanica w literaturze filozoficznej średniowiecznej oraz jej starożytnych i póżno-imperialnych źródeł. W trakcie drugiej części zajęć zajmiemy się użyciem modelu mechanicznego w nowoczesnej filozofii politycznej i społecznej (od Hobbesa po rewolucję), podczas gdy w ostatniej części zajęć wrócimy do tekstu, na którym ideowo opierał się Hugon – Timajos Platona – by sprawdzić, na ile paradygmat myśli produkcyjnej obecny był już w filozofii platońskiej.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Absolwent rozumie w sposób zaawansowany wybrane zagadnienia w zakresie filozofii średniowiecznej oraz nowoczesnej (K_W07).
Absolwent rozumie w sposób zaawansowany wybrane pojęcia nowoczesnej filozofii politycznej (K_W08).
Absolwent rozumie w sposób zaawansowany wybrane elementy średniowiecznej koncepcji artes liberales (K_W15).
Absolwent potrafi samodzielnie sformułować problem badawczy w zakresie filozofii (K_U01).
Absolwent potrafi samodzielnie wypowiadać się na temat wybranych zjawisk filozoficznych (K_U08).
Absolwent jest gotów do przyjęcia odpowiedzialności za duchowe wytwory kultury filozoficznej (K_K07).
Kryteria oceniania
Weryfikacja przygotowania do zajęć na podstawie dyskusji o tekstach omawianych w trakcie poszczególnych spotkań. Weryfikacja końcowa (egzamin ustny) będzie brała pod uwagę zdolność powiązywania tematów omawianych w trakcie różnych spotkań, spójność wypowiedzi, kompetencję dotyczące lektury krytycznej tekstów. Ocena końcowa będzie brała pod uwagę również ogólne zaangażowanie.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegającą usprawiedliwieniu: 2.
Przedmiot kończy się egzaminem ustnym, w trakcie którego zostanie sprawdzona wiedza dotycząca tematów przerobionych w trakcie zajęć.
Ta sama zasada dotyczy egzaminu poprawkowego.
Literatura
Augustyn, O nauce chrześcijańskiej, Warszawa 1989.
Marcus Tullius Cicero, O inwencji retorycznej / De inventione, Warszawa 2013.
Jacques Ellul, The Technological Society, New York 1964.
Siegfried Giedion, Mechanization Takes Command. A Contribution to Anonymous History, New York 1948.
Hugon ze św. Wiktora, Didascalicon, New York and London 1961.
Ivan Illich, In the Vineyard of the Text: A Commentary to Hugh's Didascalicon, Chicago 1996.
Marcjan Kapella, De nuptiis Philologiae et Mercurii (The marriage of Philology and Mercury), New York 1977.
Platon, Timajos, dowolne wydanie.
Pierre Rosanvallon, Dobre rządzy, Warszawa 2018.
Max Wertheimer, Productive Thinking, New York 1945.
Uwaga: Literatura może ulec zmianie w zależności od wykazanego zainteresowania studentów poszczególnymi tematami.