Myślenie krytyczne w praktyce badawczej 3700-AL-MKPB-QSP
Zajęcia mają charakter konwersatoryjny i są skierowane do studentów drugiego stopnia, którzy posiadają podstawowe doświadczenie w pracy akademickiej i badawczej. Celem kursu jest rozwijanie kompetencji krytycznego myślenia badawczego rozumianego jako refleksyjna, świadoma i metodologicznie ugruntowana praktyka analizy zjawisk społecznych.
Przedmiot koncentruje się na kształtowaniu umiejętności myślenia naukowego – formułowania problemów badawczych, budowania pytań i tez oraz konstruowania spójnej argumentacji. Studenci uczą się, w jaki sposób przechodzić od intuicji i obserwacji do uporządkowanej refleksji naukowej, a także jak analizować badania z różnych perspektyw metodologicznych i interdyscyplinarnych.
Istotnym elementem zajęć jest rozwijanie umiejętności krytycznej pracy z tekstem naukowym oraz z projektami badawczymi. Studenci analizują artykuły i raporty badawcze, identyfikując ich założenia, strukturę argumentacji oraz konsekwencje przyjętych rozwiązań metodologicznych. Praca z materiałem źródłowym uzupełniana jest systematycznym ćwiczeniem formułowania pytań badawczych oraz rozwijania własnych stanowisk interpretacyjnych.
Zajęcia mają wyraźnie praktyczny wymiar – obejmują zarówno pracę indywidualną, jak i zespołową, ukierunkowaną na budowanie argumentów, ich uzasadnianie oraz obronę w ramach dyskusji akademickiej. W toku zajęć studenci uczą się prowadzenia merytorycznej debaty, reagowania na kontrargumenty oraz precyzowania własnych stanowisk w oparciu o przesłanki teoretyczne i empiryczne.
W ramach zajęć wykorzystywane są dyskusje problemowe, analiza przypadków (case study) oraz elementy uporządkowanej pracy z tekstem, które wspierają rozwój kompetencji analitycznych i interpretacyjnych. Szczególny nacisk położony jest na rozumienie procesu badawczego jako spójnej całości oraz na dostrzeganie jego etycznych i epistemologicznych uwarunkowań.
Kurs wpisuje się w podejście Scholarship of Teaching and Learning (SoTL), traktujące dydaktykę jako proces refleksyjny, oparty na analizie doświadczenia i aktywnym udziale studentów. Jego celem jest przygotowanie uczestników do świadomego, krytycznego i odpowiedzialnego prowadzenia badań naukowych oraz do samodzielnego rozwijania własnego warsztatu badawczego.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Wiedza
Osoba studencka:
• zna podstawowe założenia metodologii badań ilościowych oraz rozumie
• rozumie proces badawczy jako spójną strukturę obejmującą problem badawczy, pytania, argumentację oraz interpretację
• zna różne sposoby formułowania problemów i pytań badawczych w naukach społecznych
• rozumie znaczenie krytycznego myślenia w analizie badań naukowych
• zna podstawowe podejścia metodologiczne oraz ich konsekwencje dla interpretacji wyników
• rozumie rolę pisania naukowego jako narzędzia organizowania i rozwijania myślenia
• zna podstawowe dylematy etyczne związane z prowadzeniem badań i interpretacją danych
Umiejętności
Osoba studencka potrafi:
• formułować precyzyjne i uzasadnione pytania badawcze oraz tezy
• budować spójną, logiczną i metodologicznie uzasadnioną argumentację
• krytycznie analizować teksty naukowe, identyfikując ich założenia, ograniczenia i konsekwencje interpretacyjne
• rozpoznawać niespójności, uproszczenia oraz błędy w argumentacji naukowej
• odnosić się do różnych perspektyw teoretycznych i metodologicznych w analizie zjawisk społecznych
• formułować i uzasadniać własne stanowisko badawcze
• prowadzić merytoryczną dyskusję naukową, uwzględniając kontrargumenty
• wykorzystywać pisanie jako narzędzie porządkowania i rozwijania refleksji badawczej
Kompetencje społeczne
Osoba studencka jest gotowa do:
• aktywnego i odpowiedzialnego udziału w dyskusji akademickiej
• prezentowania i obrony własnych argumentów z poszanowaniem odmiennych stanowisk
• krytycznego, ale konstruktywnego odnoszenia się do cudzych i własnych analiz
• pracy indywidualnej i zespołowej nad rozwijaniem argumentacji i interpretacji
• refleksyjnego podejścia do własnego procesu myślenia i uczenia się
• uwzględniania etycznych konsekwencji formułowanych wniosków i interpretacji
Kryteria oceniania
• Aktywny udział w zajęciach
Przygotowanie i przeprowadzenie debaty naukowej