Jacques Lacan dla niezdecydowanych 3700-AL-JLN-QHU

Jacques Lacan interpretując dzieło Freuda początkowo opisuje jako „wyobrażeniowe” wszystko, czego nie można uznać za symboliczną satysfakcję. Przez długi czas jouissance nie jest intersubiektywna, ale wyobrażeniowa; nie jest dialektyczna, ale jest opisywana jako trwała, zastygła i bezwładna i trudna do rozpuszczenia masa. W trakcie ewolucji (terapii) Lacana jesteśmy świadkami przepisywania pojęć, a nawet transkrypcji całego słownika. Wszystkie terminy, które wpadły do kategorii wyobrażeniowej stają się terminami symbolicznymi. Popędy nie tylko są ustrukturyzowane ze względu na język, ale są zdolne do metonimii, substytucji i kombinacji, tj. działają zgodnie z określona logiką. Następuje równocześnie absorpcja jouissance przez rejestr symboliczny. Kolejne przepisanie słownika wiąże się z odkryciem Rzeczy, które oznacza, że prawdziwa satysfakcja popędowa nie znajduje się ani w wyobrażeniu, ani w symbolice, ale należy do porządku realnego. Wreszcie w Encore Lacan kwestionuje samo pojęcie języka, który uważa za pochodne, a nie pierwotne, w odniesieniu do tego, co nazywa lalangue, czyli mowy przed jej gramatycznym i leksykograficznym uporządkowaniem. Podczas zajęć chciałbym się zastanowić nad tymi zwrotami pojęciowymi, tj. nad czymś co najchętniej nazwałbym polowaniem na jouissance, które lokalizowane jest kolejno: w niedialektycznej satysfakcji (fantazji), przestrzeni symbolicznej poddanej wielkiej literze pożądania (phi), sferze transcendentalnej sprowadzonej do pustej struktury das Ding, w szczelinach nieświadomości jako obręczy, która się nieustannie otwiera i zamyka, petryfikacji utrwalonej w praktyce i powtórzeniu, w idiotycznym i samotnym Jednym (ciele, które cieszy się na różne sposoby). Jaki wniosek należy wyprowadzić z tego polowania na jouissance? Czy jouissance w trakcie tego polowania nie przeistoczyło się z „przedmiotu” w „myśliwego” (jedyny podmiot radości)? Na koniec powiedziałbym, że Lacan nauczał wielu rzeczy: prymatu Innego w porządku prawdy i prymatu porządku pragnienia. Nauczał także prymatu Jednego w porządku rzeczywistym. Lacan wreszcie odrzuca dwoje w relacji seksualnej, odrzuca Wielkiego Innego w porządku wiedzy, deprecjonuje pożądanie i promuje jouissance. Lacan odrzuca Byt, który jest jedynie pozorem. Henologia, doktryna Jednego, tutaj przewyższa ontologię, teorię Bytu. Czy z taką henologiczną konstatacją pozostajemy na końcu nauczania Lacana?

(1-2) Technika i topika wyobrażeniowego

Literatura: Jacques Lacan, Seminarium I. Pisma techniczne Freuda, tłum. Jacek Waga, Wydawnictwo Naukowe PWN.

(3-4) Mów dalej: mówienie puste i mówienie pełne

Literatura: Jacques Lacan, Funkcja i pole mówienia w psychoanalizie, tłum. B. Gorczyca, W. Grajewski, Wydawnictwo KR, 1996.

(5-6) Rozpad wyobrażeniowy i zdanie symboliczne

Literatura: Jacques Lacan, Seminarium III. Psychozy, tłum. Jacek Waga, PWN, 2014.

(7-8) Demontaż popędu albo w defilady znaczącego

Literatura: Jacques Lacan, Seminarium XI. Cztery podstawowe pojęcia psychoanalizy, przeł. Robert Andruszko, Barbara Gorczyca.

(9.-10.) Rozkosz, rzeczywistość, konieczność

Literatura: Jacques Lacan, The Seminar, Book VII. The Ethics of Psychoanalysis, 1959–1960, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by Dennis Porter, W.W. Norton & Co., New York, 1992.

(11-12.) Nostalgia za utraconym obiektem a jego nieuchronna obecność

Literatura: Jacques Lacan, The Seminar, Book X. Anxiety, 1962–1963, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by A. R. Price, Polity Press, New York, 2014

(13.-14.) Cztery dyskursy a termodynamika, Marks, Hegel i uniwersytet.

Literatura: Jacques Lacan, The Seminar, Book XVII. The Other Side of Psychoanalysis, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by Russell Grigg, W.W. Norton & Co., New York, 2007.

(15-16.) „Nie ma relacji seksualnej” a zatem jest Jedno, Jedno-całkowicie-samo. Samotność erotyczna i semiotyczna jouissance

Literatura: Jacques Lacan, The Seminar, Book XIX. ...or Worse, ed. by Jacques-Alain Miller, Polity Press, New York, 2018.

(17.-18.) Nie-Całość

Literatura: Jacques Lacan, The Seminar, Book XX. Encore: On Feminine Sexuality, the Limits of Love and Knowledge, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by Bruce Fink, W.W. Norton & Co., New York, 1998.

(19-20) Syntom
Literatura: Jacques Lacan, The Seminar, Book XXIII. The Sinthome, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by A.R. Price, Polity Press, New York, 2016.

(21-22) Ewakuacja albo niespójność Innego

Literatura: Jacques Lacan, From an Other to the other. The Seminar of Jacques Lacan Book XVI. Edited by Jacques-Alain Miller Translated by Bruce Fink. Polity Press, 2024.

Koordynatorzy przedmiotu

Adam Cichoń
Szymon Wróbel

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Założenia (opisowo)

Bez szczegółowych wymagań wstępnych. W trakcie kursu wymagane jest sukcesywne zapoznawanie się ze wskazaną lekturą. Oczekuje się zasadniczo nabycia dwóch rodzajów wiedzy: (1) orientacji w historii filozofii oraz filozofii XX wieku; (2) orientacji w współczesnych sposobach interpretowania głównych pojęć filozoficznych. Umiejętnością, która będzie na zajęciach szczególnie stymulowana to umiejętność aktywnego, intensywnego „czytania” tekstu filozoficznego.

Efekty uczenia się

Student posiada pogłębioną wiedzę o miejscu i roli psychoanalizy lacanowskiej w kontekście współczesnej filozofii i nauk humanistycznych — K_W01
Student zna i stosuje specjalistyczną terminologię psychoanalizy lacanowskiej (m.in. porządek wyobrażeniowy, symboliczny i realny, jouissance, Inny) — K_W02
Student rozumie zależności między psychoanalizą, filozofią, teorią języka oraz naukami społecznymi w analizie podmiotowości i kultury — K_W03
Student potrafi samodzielnie analizować i interpretować teksty filozoficzne o wysokim stopniu złożoności, wykorzystując adekwatne narzędzia hermeneutyczne i teoretyczne — K_U08
Student potrafi formułować i rozwijać problemy badawcze dotyczące pojęć podmiotowości, pragnienia i języka w ujęciu lacanowskim — K_U04
Student potrafi przygotować i zaprezentować ustną wypowiedź analityczną (np. w formie egzaminu ustnego), syntetyzując złożone stanowiska teoretyczne — K_U10
Student jest gotów do samodzielnego pogłębiania wiedzy w zakresie współczesnej teorii psychoanalitycznej i filozoficznej — K_K01

Kryteria oceniania

Podstawowym kryterium oceny jest wynik na egzaminie końcowym.
Przedmiot kończy się egzaminem ustnym.

Literatura

Jacques Lacan, Seminarium I. Pisma techniczne Freuda, tłum. Jacek Waga, Wydawnictwo Naukowe PWN. Jacques Lacan, Funkcja i pole mówienia w psychoanalizie, tłum. B. Gorczyca, W. Grajewski, Wydawnictwo KR, 1996. Jacques Lacan, Seminarium III. Psychozy, tłum. Jacek Waga, PWN, 2014. Jacques Lacan, Seminarium XI. Cztery podstawowe pojęcia psychoanalizy, przeł. Robert Andruszko, Barbara Gorczyca. Jacques Lacan, The Seminar, Book VII. The Ethics of Psychoanalysis, 1959–1960, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by Dennis Porter, W.W. Norton & Co., New York, 1992. Jacques Lacan, The Seminar, Book X. Anxiety, 1962–1963, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by A. R. Price, Polity Press, New York, 2014. Jacques Lacan, The Seminar, Book XVII. The Other Side of Psychoanalysis, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by Russell Grigg, W.W. Norton & Co., New York, 2007. Jacques Lacan, The Seminar, Book XIX. ...or Worse, ed. by Jacques-Alain Miller, Polity Press, New York, 2018. Jacques Lacan, The Seminar, Book XX. Encore: On Feminine Sexuality, the Limits of Love and Knowledge, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by Bruce Fink, W.W. Norton & Co., New York, 1998. Jacques Lacan, The Seminar, Book XXIII. The Sinthome, ed. by Jacques-Alain Miller, transl. by A.R. Price, Polity Press, New York, 2016. Jacques Lacan, From an Other to the other. The Seminar of Jacques Lacan Book XVI. Edited by Jacques-Alain Miller Translated by Bruce Fink. Polity Press, 2024.