Filozofia kultu. Liturgiczne paradygmaty antropologii 3700-AL-FKLPA-qKR

Niniejszy kurs ma na celu pokazać rolę kultu/liturgii (praktyk obrzędowo-liturgicznych) w kształtowaniu się podstawowych paradygmatów antropologicznych - słowa, sztuki, wizji kosmosu, roli człowieka, systemów społecznych (władcy i władza), życia i śmieci. Po pierwsze, w ramach zajęć będziemy sięgać do archaicznej sytuacji, w której kult i kultura stanowią jedną całość, wyłaniającą z siebie elementarz pojęć i kategorii, które pełniąc zupełnie autonomiczną funkcję zachowują w sobie kultowy rodowód (słowo, imię, pismo, sztuka, struktura społeczna). Po drugie, prócz poszukiwania genealogii paradygmatów antropologicznych, sięgniemy do przykładu kultury, która po dziś dzień zachowała w sobie liturgiczną zasadę generowania kategorii i pojęć myślenia teologiczno-filozoficznego. Fenomen liturgii wschodniochrześcijańskiej, zachowującej archaiczny zespół praktyk inicjacji i uświęcania człowieka i rzeczywistości, pozwoli pokazać poprzez namysł fenomenologiczny i antropologiczny jak liturgia generuje strukturę rzeczywistości. W takim ujęciu tradycja wschodniochrześcijańska jawi się jako przykład archaicznych form myślenia, a w komparatystycznym sprzężeniu z pierwotnymi formami kultu, od których zacznie się nasza intelektualna podróż, stanie się namacalnym przykładem zależności pomiędzy liturgią i kulturą. W ramach kursu będziemy sięgać do klasyków myśli antropologicznej i teologicznej, a także tekstów źródłowych epoki patrystycznej, które ukazują system sakramentów i sakramentaliów wschodniochrześcijańskich, jako uniwersum ludzkiej aktywności od tożsamości swego imienia i ciała, po wizje życia i celu eschatologicznego.
Kurs realizowany jest w ramach projektu dydaktycznego „Chrześcijaństwo: tradycje – dialog – spór”, którego celem jest badanie zależności między różnymi formami i przejawami tradycji chrześcijańskich (m.in. teologia, doktryna, duchowość, reformy, herezje) a kulturą w jej różnych przejawach (literatura, sztuka, filozofia, polityka, obyczajowość itd.). Przedmiotem wspólnego namysłu i inspiracją do samodzielnych badań będzie przenikanie i współistnienie tych dwóch obszarów, jak też występujące między nimi napięcia, konflikty, także prowadzące do całkowitego zanegowania symboli i pojęć religijnych oraz światopoglądu chrześcijańskiego. Częścią projektu jest organizowany raz w semestrze sympozjon, który umożliwia udział w dyskusji nad wybranym przez uczestników tekstem kultury, rozpatrywanym w odniesieniu do tradycji chrześcijańskiej.
Zagadnienia:

- Archaiczna tożsamość kultu i kultury.
- Archeologia słowa: pierwotna sytuacja powstania słowa jako maksimum doświadczenia zwierzęcia.
- Słowo jako pierwotna struktura czynności/rytuału względem rzeczywistości.
- Pierwotna sakralizacja fenomenów językowych: imię, zaklęcie, sens.
- Funkcja pieśni jako zasada budowy tożsamości podmiotu.
- Kultowa genealogia sztuki i pisma.
- Kultowa genealogia pojęć kosmicznych (strony świata, orientacja, „niebo i ziemia”, kosmos jako całość).
- Ofiara jako podstawowy paradygmat słowa i człowieka.
- Ofiara a mit.
- Ofiara a katharsis.
- Ofiara a dzieło sztuki.
- Obrzęd i widowisko/teatr.
- System inicjacji i misteria.
- Wczesne chrześcijaństwo jako teologia liturgiczna.
- Sakramentologia wschodniochrześcijańska.
- Misteria inicjacji.
- Misteria życia i śmierci.
- Misterium czasu.
- Misterium przestrzeni.
- Misterium obrazu.
- Liturgia jako wizja kosmiczna.
- Apokalipsa jako spełniona liturgia.