Etnografia trudnego dziedzictwa w Warszawie 3700-AL-ETDW-qTM

Ostatnie dwie dekady naznaczone są wzrostem zainteresowania dziedzictwem kulturowym i naturalnym. Zarówno okoliczności historyczno-gospodarcze, jak i natężająca się fascynacja społeczna historią, archeologią, sztuką czy turystyką kulturową zmotywowały badaczy, by zintensyfikować badania dziedzictwa. W efekcie prowadzonych studiów badacze rekrutujący się przede wszystkim z Australii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych przeprowadzili regularną, systematyczną i wieloaspektową krytykę obowiązujących zestawów praktyk zarządzania dziedzictwem. Nie tylko jednak skupili się na działaniach aparatów ochronnych (UNESCO, urzędy konserwatorskie, muzea), ale także zainicjowali trwającą już prawie 20 lat natężoną i niezwykle inspirującą dyskusję teoretyczną oscylującą wokół takich pytań, jak: czym jest dziedzictwo?; jak praktykujemy dziedzictwo?; jakie znaczenie nadajemy dziedzictwu?; na czym polega rozdział dziedzictwa kultury od natury?; jak radzić sobie ze stratą i zniszczeniem dziedzictwa?; co jest dziedzictwem, które pozostawimy po sobie potomnym?
Intensyfikacja rozważań teoretycznych przyniosła cały szereg nowych ustaleń dotyczących dziedzictwa, a także obrodziła nową, interdyscyplinarną subdyscypliną: krytycznymi studiami nad dziedzictwem (critical heritage studies), które lokują się na przecięciu antropologii, archeologii, historii, historii sztuki, humanistyki środowiskowej, konserwatorstwa, muzealnictwa i turystyki. Prężnie rozwijający się kierunek z dużymi sukcesami aplikuje perspektywy nowej humanistyki i awangardowe podejścia, angażując w studia ujęcia posthumanistyczne, i nowomaterialistyczne. Wreszcie czerpie z fermentu zwrotu ku rzeczom, zwrotu ontologicznego i postsekularnego, oferując nowe i oryginalne ujęcia interpretacyjne.

Na zajęciach omówimy jedno z kluczowych i fundujących pojęć krytycznych studiów nad dziedzictwem: trudne dziedzictwo. Koncepcja ta wyrasta z badań Sharon Macdonald (2009) i dotyczy takich pozostałości z przeszłości, które wiążąc się ze zbiorową traumą, nie mieszczą się we współczesnej, afirmatywnej wizji tożsamości. Warszawa jest miejscem, gdzie występuje wiele przykładów trudnego dziedzictwa – związanego z historią dwóch wojen, Holokaustem czy czasami PRL. Podczas zajęć osadzimy koncepcję w panoramie podobnym terminów opisujących kłopotliwe pozostałości z przeszłości (dysonujące dziedzictwo, negatywne dziedzictwo, kłopotliwe dziedzictwo). Zajęcia będą wykraczać poza teoretyczne rozważania – część spotkań zostanie przeprowadzona w terenie (np. Pałac Kultury i Nauki, Plac Konstytucji, Plac Piłsudskiego, wybrane lokalizacje na Muranowie, Pradze, Powiślu).