Energia i suwerenność 3700-AL-ES-QSP

Dziś bardziej niż kiedykolwiek suwerenność jest kwestionowana. W miarę jak niepodległość państw jest zagrożona na całym świecie, pojawia się problem: czym jest suwerenność?, z czego się wywodzi? i jaka jest jej przyszłość? Aby „myśleć” suwerenność, konieczne jest zrozumienie zasad i podstaw, na których suwerenność jest ustanawiana. Czy suwerenność jest absolutna?, czy też jeden naród może kwestionować suwerenność innego narodu? Gdzie zaczyna się i kończy suwerenność państwa? Czy suwerenność działa jedynie jako bufor przed siłami skierowanymi przeciwko państwom (suwerenność westfalska)? A może istnieje absolut, na mocy którego ustanawia się suwerenność? Sposoby odpowiadania na te pytania prowadzą do kolejnego zestawu problemów: czy istnieją różne odmiany suwerenności? Jak rozumiana suwerenność zapewnia niepodległość i bezpieczeństwo narodów lub populacji? Czy myślenie o bezpieczeństwie narodowym wymaga rewizji lub ograniczenia, jeśli nie rezygnacji pojęcia suwerenności? Suwerenności narodu była nierozerwalnie związana z autorytetem króla, ale dziś gdy miejsce króla jest puste nie mamy jasności, kto lub co zapewnia suwerenność. Historyczny proces ewolucji kolejnych wersji suwerenności, od tej związanej z boskością (Jean Bodin), poprzez nowoczesne wysiłki, by zastąpić boskość jakąś inną zasadą: Jean-Jacques Rousseau, markiz de Sade, Carl Schmitt, Georges Bataille, Martin Heidegger, Jacques Derrida, etc. będzie główną osią porządkującą nasze analizy. Na każdym kroku kluczowe będzie pytanie: co pozostało z suwerenności? W jaki sposób jej kolejna wersja stanowi podstawę ustroju, być może nawet racji istnienia państwa? Z pewnością suwerenność jest nierozerwalnie związana zarówno z teorią państwa, jak i z faktem istnienia energii. Z czysto faktycznego punktu widzenia, energia i suwerenność są dziś ściśle powiązane z polityką państw narodowych. Suwerenne fundusze majątkowe pochodzące z ropy naftowej decydują o dobrobycie i niepodległości narodów; a narody kwestionują suwerenność innych narodów, gdy w grę wchodzi konkurencja o zasoby energetyczne. Z drugiej strony, suwerenność jest pokrewna energii, której nie sposób jasno scharakteryzować, ale której działanie determinuje mechanikę państw. Energia jako zasada powstawania lub zasada „bytu nieuwarunkowanego” spotyka się z obliczeniami zasobów państwowych, którymi można handlować i wykorzystywać do obrony (tj. dla wsparcia suwerenności). Z drugiej strony, czy suwerenność państwa mogłaby opierać się na czymś innym niż energia – jej zawłaszczaniu, kontroli, dystrybucji? Jeśli jednak energia jest niczym (czystą potencjalnością) – ujawnia się jedynie w pomiarze i w aktualizacji – ostateczna, suwerenność państwa może także okazać się być niczym, a jej jego najcenniejszy skarb/zasób (suwerenność) odzwierciedla jedynie nicość energii samej.
(1-2) Wszelka władza pochodzi od Boga. Czy absolutny status króla zależy od woli Boga? A jeśli jest zależny, to w jakim sensie jest nieuwarunkowany?

Literatura: Jean Bodin, On Sovereignty. Trans. J. Franklin. Cambridge University Press (2015, [1576])..

(3-4) Auctoritas, non veritas facit legem (Nie prawda, lecz władza tworzy prawo)

Thomas Hobbes, T. The Leviathan; Prometheus Books: Amherst, NY, USA, 1988.

(5-6) Wszelka władza pochodzi z woli powszechnej. Wola powszechna jako siła, która spaja obywateli związkiem absolutnej suwerenność, nierozerwalnie związaną z nadrzędną sympatią.

Literatura: Jean-Jacques Rousseau, The Social Contract and Other Later Political Writings, Cambridge University Press (1997 [1762]).

(7-8) Wszelka władza pochodzi ze zbrodni. Sympatia staje się naturalną zbrodnią, ponieważ natura dyktuje nie wolność w solidarności, lecz w przyjemności w morderstwie

Literatura: Donatien Alphonse François de Sade, (1965 (1795)). Seaver, Richard; Wainhouse, Austryn (ed.). The Complete Justine, Philosophy in the Bedroom and other writings. Grove Press.

(9.-10.) Wszelka władza pochodzi z mocy ustanawiania stanu wyjątkowego

Literatura: Carl Schmitt, Political Theology, Four Chapters on the Concept of Sovereignty, trans. George Schwab, Chicago: University of Chicago Press, 2005. [1932, 1922])..

(11-12.) Wszelka ludzka władza skazana jest na antynomię środków i celów. Prawo naturalne jako usprawiedliwienie środków sprawiedliwością celów. a prawo stanowione jako usprawiedliwienie celów sprawiedliwością środków.

Literatura: Walter Benjamin, Toward the Critique of Violence, A Critical Edition, Edited by Peter Fenves and Julia Ng Stanford University Press Stanford, California 2021.

(13.-14.) Władza nie jest ani uprawnieniem, ani uprzywilejowaniem ekonomicznym: władza to niekończące się walki i stosunki ujarzmiania

Literatura: Michel Foucault, Society Must Be Defended, Lectures at the College de France, 1975-76, Edited by Mauro Bertani and Alessandro Fontana General Editors: Francois Ewald and Alessandro Fontana trans. David Macey Picador New York 2003..

(15-16.) Suwerenność jako moc trwonienia i czyste zaspokojenie poza porządkiem użyteczności

Literatura: Bataille, Georges (1991/(1949-53)). The Accursed Share, Volume I: Consumption. New York: Zone Books.

(17.-18.) Nierozstrzygalność nie jest oscylacją pomiędzy dwoma znaczeniami lub dwiema sprzecznymi regułami, ale jest doświadczeniem suwerenności tego co nieobliczalne
Literatura: Jacques Derrida. The Beast & the Sovereign; Trans. G. Bennington, The University of Chicago Press: Chicago, IL, USA, 2009; Volume I.

(19-20) Platforma ani jako „państwo-maszyna” (Weber), ani jako „aparat ideologiczny” (Althusser), ani jako technologia rządzenia/governmentality (Foucault), ale jako nowa dyktatura środków (platform sovereignty)
Literatura: Benjamin H. Bratton, The Stack. On Software and Sovereignty, The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England 2015..

(21-22) Literatura: Rüdiger Graf. Oil and Sovereignty: Petro-Knowledge and Energy Policy in the United States and Western Europe in the 1970s. Trans. Alex Skinner. New York: Berghahn Books, 2018. Paul Kahn: Sacred Violence: Torture, Terror, and Sovereignty University of Michigan Press, 2008.

Koordynatorzy przedmiotu

Szymon Wróbel

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Założenia (opisowo)

Bez szczegółowych wymagań wstępnych. W trakcie kursu wymagane jest sukcesywne zapoznawanie się ze wskazaną lekturą. Oczekuje się zasadniczo nabycia dwóch rodzajów wiedzy: (1) orientacji w historii filozofii oraz filozofii XX wieku; (2) orientacji w współczesnych sposobach interpretowania głównych pojęć filozoficznych. Umiejętnością, która będzie na zajęciach szczególnie stymulowana to umiejętność aktywnego, intensywnego „czytania” tekstu filozoficznego.

Efekty uczenia się

- Student posiada pogłębioną wiedzę o miejscu i roli teorii suwerenności w kontekście współczesnej filozofii i nauk humanistycznych — K_W01
- Student zna i stosuje specjalistyczną terminologię filozofii politycznej związanej z teorią suwerenności (m.in. stan wyjątkowy, prawo ustanowione, prawo naturalne, etc.) — K_W02
- Student rozumie zależności między teorią suwerenności, oraz naukami społecznymi i ekonomicznymi w analizie stosunków międzynarodowych — K_W03
- Student potrafi samodzielnie analizować i interpretować teksty filozoficzne o wysokim stopniu złożoności, wykorzystując adekwatne narzędzia hermeneutyczne i teoretyczne — K_U08
- Student potrafi formułować i rozwijać problemy badawcze dotyczące pojęć suwerenności, gospodarki energetycznej, użytkowania, trwonienia, etc. — K_U04
- Student potrafi przygotować i zaprezentować ustną wypowiedź analityczną (np. w formie egzaminu ustnego), syntetyzując złożone stanowiska teoretyczne na temat suwerenności — K_U10
- Student jest gotów do samodzielnego pogłębiania wiedzy w zakresie współczesnej teorii politycznej i ekonomicznej— K_K01

Kryteria oceniania

Podstawowym kryterium oceny jest wynik na egzaminie końcowym.
Przedmiot kończy się egzaminem ustnym.

Literatura

Jean Bodin, On Sovereignty. Trans. J. Franklin. Cambridge University Press (2015, [1576]). Thomas Hobbes, T. The Leviathan; Prometheus Books: Amherst, NY, USA, 1988. Jean-Jacques Rousseau, The Social Contract and Other Later Political Writings, Cambridge University Press (1997 [1762]). Donatien Alphonse François de Sade, (1965 (1795)). Seaver, Richard; Wainhouse, Austryn (ed.). The Complete Justine, Philosophy in the Bedroom and other writings. Grove Press. Carl Schmitt, Political Theology, Four Chapters on the Concept of Sovereignty, trans. George Schwab, Chicago: University of Chicago Press, 2005. [1932, 1922]). Walter Benjamin, Toward the Critique of Violence, A Critical Edition, Edited by Peter Fenves and Julia Ng Stanford University Press Stanford, California 2021. Michel Foucault, Society Must Be Defended, Lectures at the College de France, 1975-76, Edited by Mauro Bertani and Alessandro Fontana General Editors: Francois Ewald and Alessandro Fontana trans. David Macey Picador New York 2003. Bataille, Georges (1991/(1949-53)). The Accursed Share, Volume I: Consumption. New York: Zone Books. Jacques Derrida. The Beast & the Sovereign; Trans. G. Bennington, The University of Chicago Press: Chicago, IL, USA, 2009; Volume I. Benjamin H. Bratton, The Stack. On Software and Sovereignty, The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England 2015. Rüdiger Graf. Oil and Sovereignty: Petro-Knowledge and Energy Policy in the United States and Western Europe in the 1970s. Trans. Alex Skinner. New York: Berghahn Books, 2018. Paul Kahn: Sacred Violence: Torture, Terror, and Sovereignty University of Michigan Press, 2008.