Dramat i teatr kondycji ludzkiej 2.0. Od Szekspira do Norwida 3700-AL-DT2.0-qTM
„Dramat kondycji ludzkiej 2.0. Od Szekspira do Norwida” to kurs, który traktuje teatr nie jako muzeum form, lecz jako żywe laboratorium myślenia o człowieku. Zbudowany wokół jasno określonego ciągu tematów, prowadzi uczestników przez kluczowe momenty nowożytnego dramatu, pokazując, jak scena staje się miejscem konfrontacji z najważniejszymi pytaniami egzystencjalnymi. Zajęcia rozpoczynają się od wprowadzenia, które wyznacza perspektywę całego kursu: dramat jako narzędzie badania kondycji ludzkiej. Następnie uczestnicy zanurzają się w świat William Shakespeare – analizując jego współczesność, komizm, tragizm i dramat historyczny. Szekspir nie jest tu pomnikiem literatury, lecz partnerem w dialogu: jego teksty ujawniają napięcia między jednostką a wspólnotą, władzą a moralnością, losem a wolnością.
Kolejne spotkania przenoszą nas do Włoch i Francji, gdzie teatr XVI i XVII wieku nabiera nowych form i funkcji. Od włoskich eksperymentów scenicznych, przez narodziny opery, po francuski neoklasycyzm – dramat ukazuje się jako przestrzeń dyscypliny i reguły, ale też jako pole subtelnej gry namiętności. Twórczość Pierre Corneille’a, Molière’a i Jeana Racine’a analizowana jest zarówno syntetycznie, jak i poprzez konkretne dzieła: „Cyd”, „Skąpiec”, „Don Juan” czy „Brytanik”. Każdy z tych tekstów odsłania inny wymiar ludzkich wyborów – między honorem a uczuciem, rozumem a namiętnością, normą a buntem.
W dalszej części kursu uczestnicy śledzą przemiany teatru europejskiego XVIII wieku oraz angielskiej sceny doby Restauracji, by następnie wejść w przestrzeń romantyzmu. Ten etap stanowi punkt zwrotny: dramat przestaje być wyłącznie formą estetyczną, a staje się wyrazem głębokiego niepokoju egzystencjalnego i metafizycznego. Analiza „Fausta” Johanna Wolfganga von Goethe oraz „Zbójców” Friedricha Schillera pozwala uchwycić napięcie między dążeniem do absolutu a ograniczeniami ludzkiej natury.
Równolegle kurs wprowadza w świat polskiego romantyzmu. Teksty Adama Mickiewicza, Zygmunta Krasińskiego i Juliusza Słowackiego stają się przestrzenią refleksji nad historią, wspólnotą i losem jednostki uwikłanej w dramat dziejów. „Nie-boska komedia”, „Irydion”, „Samuel Zborowski” czy „Król Duch” ukazują teatr jako miejsce starcia idei – politycznych, religijnych i filozoficznych.
Kulminacją kursu jest twórczość Cyprian Kamil Norwid, którego dramaty i miniatury teatralne stanowią jedno z najbardziej oryginalnych świadectw refleksji nad człowiekiem i sztuką. Norwid zamyka ten ciąg nie jako epilog, lecz jako otwarcie – jego teatr zapowiada nowoczesne pytania o sens komunikacji, obecności i roli artysty.
Integralną częścią kursu jest także filozofia. Lektura „Krytyki czystego rozumu” Immanuela Kanta stanowi intelektualne zaplecze dla analizowanych dramatów, pozwalając głębiej zrozumieć granice poznania i doświadczenia.
Każde zajęcia opierają się na lekturze konkretnego tekstu dramatycznego, co wymaga systematycznej pracy, ale też otwiera przestrzeń dla pogłębionej dyskusji. Kurs kończy się podsumowaniem i zaliczeniem, które nie jest jedynie formalnością, lecz próbą syntezy zdobytej wiedzy i własnych przemyśleń.
To propozycja dla tych, którzy chcą czytać dramat jako zapis zmagań człowieka z samym sobą, światem i tym, co przekracza jego rozumienie.
Szacunkowa całkowita liczba godzin pracy studenta wynosi ok. 240 godzin, w tym: udział w zajęciach zorganizowanych (60 godzin), przygotowanie do zajęć (lektury, oglądanie materiałów – ok. 120 godzin) oraz praca własna związana z zaliczeniem (ok. 60 godzin).
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Student w zakresie wiedzy:
K_W01 Zna podstawową terminologię nauk humanistycznych i rozumie ich rolę w kulturze
K_W05 Zna podstawowe metody analizy i interpretacji tekstów kultury
Student w zakresie umiejętności:
K_U01 selekcjonować oraz dokonać krytycznej oceny informacji pochodzących z różnych źródeł naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych i innych
K_U02 dokonywać analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i materiałów źródłowych za pomocą odpowiednich narzędzi badawczych
Student w zakresie kompetencji społecznych:
K_K03 jest gotów do poznawania nowych metod badawczych
K_K04 ma kompetencje w zakresie wyboru najwłaściwszych środków służących do realizacji wskazanych zadań
Kryteria oceniania
Zaliczenie wykładu na podstawie obecności i aktywnego uczestnictwa w zajęciach semestralnych kolokwiów z lektury „Krytyki czystego rozumu” Kanta (I semestr) i „Bojaźni i drżenia” Kierkegaarda (II semestr) oraz na podstawie pozytywnego wyniku testu wielokrotnego wyboru (100 pytań) na zakończenie kursu. Wyniki z kolokwiów i testu nie wpływają na ocenę, są jedynie narzędziem sprawdzającym przyswojenie wiedzy, test wystarczy zaliczyć na 60%.
Zaliczenie na ocenę.
Literatura
1. A. Nicoll, Dzieje dramatu (wiele wydań)
2. A. Nicoll, Dzieje teatru (wiele wydań)
3. J. R. Brown (red.), Historia teatru
4. M. Bertold, Historia teatru
W zależności od wybory przez uczestników do każdego analizowanego tekstu podane zostaną osobne lektury, w tym cotygodniowy dramat do przeczytania.