Klasztory buddyjskie – historia, architektura, sztuka. Zagadnienia wybrane 3600-PSB-KBHAS-OG

Wihara, czyli klasztor buddyjski, opiera się w swoich założeniach na dawnym indyjskim budynku mieszkalnym. W starej literaturze buddyjskiej wihara oznacza mieszkanie czy pomieszczenie dla jednego mnicha, ale również siedzibę bóstwa. Tak więc wihara to jednocześnie cela i świątynia. Kilka lub kilkanaście takich wihar tworzyło konwent, klasztor (sangha-arama). Reguły dyscypliny monastycznej nakazywały mnichom pobyt w klasztorze podczas pory deszczowej. Zwykle budowano wihary na planie kwadratu utworzonego przez cztery rzędy pojedynczych cel, których wejścia wychodziły na wewnętrzną główną salę, której sklepienie wsparte było na kolumnach, albo na odkryty dziedziniec. Obok wihar drewnianych, ceglanych lub kamiennych powstawały też wihary skalne, wykuwane w litej skale na wzór budowli drewnianych, o czym świadczą belkowane stropy, kolumnady itp. Te monumentalne budowle zadziwiają rozmachem, wyobraźnią artystyczną, pięknem zdobienia i precyzją, ale może bardziej jeszcze ogromem włożonej pracy. Powstanie klasztorów miało wielki wpływ na dalszy rozwój buddyzmu. Budowane najczęściej na ważnych szlakach handlowych, spełniały też funkcję punktów etapowych dla karawan kupieckich.. Władcy przekazywali przeważnie dochody ze wsi lub pól na odzież i wyżywienie mnichów. Dzięki darowiznom królów i bogatych świeckich wyznawców (o czym informują liczne zachowane napisy donacyjne), dzięki zwolnieniu od płacenia podatków i wsparciu ze strony lokalnych władców, w niedługim czasie nastąpił rozkwit klasztorów buddyjskich. Forma architektoniczna klasztorów i ich wyposażenie zmieniało się z biegiem czasu w zależności od regionu (Indie, Cejlon, Chiny i Japonia, Tybet).

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie
fakultatywne

Tryb prowadzenia

w sali

Efekty kształcenia

Student zapoznaje się z zagadnieniem powstania i roli klasztoru w najstarszej spośród wielkich religii świata. Sieć buddyjskich klasztorów w Azji to nie tylko obraz rozwoju monastycyzmu, lecz również cenne świadectwo rozwoju i przenikania się kultur.

Kryteria oceniania

obecność
pisemne zaliczenie

Literatura

Auboyer, J. 1975. Sztuka Indii. WAiF, Warszawa.
Carrithers, Michael. 1999. Budda. (Seria: Dawni Mistrzowie.) Prószyński i S-ka, Warszawa.
Celli, Nicoletta. 2010. Buddyzm. (Seria Leksykon, religie.) Arkady, Warszawa.
Helman-Ważny, Agnieszka, 2009. Sztuka tybetańskich ksiąg klasztornych. Wydawnictwo Trio.
Jakimowicz-Shah, Marta; Jakimowicz, Andrzej. 1982. Mitologia indyjska. WAiF, Warszawa.
Lowenstein, T. 1997. Buddyzm. Wizje świata buddyjskiego. Świat Książki, Warszawa.
Mejor, Marek. 2001. Buddyzm. Zarys historii buddyzmu w Indiach. 2. wyd. nowe, zmienione. Prószyński i S-ka, Warszawa.
The World of Buddhism: Buddhist Monks and Nuns in Society and Culture,1984, red. Heinz Bechert, Richard Gombrich. Thames & Hudson, London.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3600-PSB-KBHAS-OG w USOSweb