Współczesna literatura japońska - wybrane zagadnienia 3600-JA-WLJ-OW

Zagadnienia opracowywane w ramach zajęć dotyczą takich dziedzin, jak japońska literatura, językoznawstwo, historia, religia i filozofia, estetyka i sztuka. Studenci rozszerzają wiedzę na wybrany temat w oparciu o szeroki wybór literatury przedmiotu. W przypadku konwersatorium analizują teksty źródłowe, przygotowują referaty na wybrany temat, biorą udział w dyskusji, doskonalą swoje umiejętności warsztatowe.

W cyklu 2025L:

Troska we współczesnej literaturze japońskiej

Współczesna Japonia mierzy się z problemami takimi jak starzenie się społeczeństwa, zjawisko hikikomori (społecznej izolacji) czy wspólne wielu osobom poczucie niepokoju wynikające z częstych i nieprzewidywalnych katastrof naturalnych. Wydaje się więc, że Japończycy — od dawna postrzegający rzeczywistość bardziej kolektywnie niż indywidualnie — wykształcili głęboko zakorzenione poczucie troski, obejmujące zarówno najbliższą rodzinę, jak i nieznanych im członków społeczeństwa.
Etyka troski (care ethics), jako jedna z fundamentalnych postaw moralnych, wyznacza ważne sposoby postrzegania otaczającego nas świata oraz współdziałania z innymi ludźmi. Choć zainteresowanie badaniem troski w literaturze w Polsce pozostaje wciąż niewielkie, teksty feministycznych badaczek takich jak Carol Gilligan, Sara Ruddick czy Nel Noddings oraz proponowane przez nie ujęcia relacji międzyludzkich umożliwiają nowe spojrzenie na wybrane problemy współczesnego świata.
Aby odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób etyka troski — a szerzej, sam motyw troski — jest przedstawiany we współczesnej literaturze japońskiej, proponuję sięgnąć zarówno po wybrane powieści, opowiadania czy fragmenty utworów japońskich autorów, jak i po klasyczne już teksty teoretyczne zachodnich badaczek i badaczy. Refleksje obecne w tych opracowaniach mogą okazać się pomocne w interpretacji problemów podejmowanych przez japońskich pisarzy.

Koordynatorzy przedmiotu

Tomasz Dymowski

Rodzaj przedmiotu

Ogólnie:

fakultatywne

W cyklu 2025L:

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

w sali

Efekty kształcenia

Efekty uczenia się: Wiedza: absolwent zna i rozumie
- ma pogłębioną wiedzę szczegółową (obejmującą terminologię, teorię i metodologię) z zakresu literaturoznawstwa lub językoznawstwa lub filozofii i religii lub historii i zagadnień społeczno-politycznych [K_W01]
- ma rozszerzoną wiedzę o wybranych problemach kultur Orientu/Afryki (z zakresu kultury i literatury lub języka lub filozofii i religii lub historii i zagadnień społeczno-politycznych) w perspektywie porównawczej [K_W02]
- ma rozszerzoną wiedzę o wybranych problemach kultury Japonii (z zakresu kultury i literatury lub języka lub filozofii i religii lub historii i zagadnień społeczno-politycznych) [K_W03]
- ma szczegółową wiedzę o stanie badań w zakresie wybranej problematyki Japonii i ośrodkach [K_W05]
- zna i rozumie zaawansowane metody analizy, interpretacji i wartościowania różnych wytworów kultury Japonii właściwe dla wybranych tradycji, teorii i szkół badawczych w zakresie językoznawstwa lub literaturoznawstwa i studiów nad kulturą lub filozofii i religioznawstwa lub historii [K_W06]
- ma orientację we współczesnym życiu kulturalnym Japonii [K_W08]
Umiejętności: absolwent potrafi
- potrafi wskazać źródła różnic kulturowych krajów Orientu, również na podstawie materiałów źródłowych [KU_02]
- potrafi posługiwać się pojęciami z dziedziny filozofii i religii Japonii w celu analizowania i interpretowania zjawisk religijnych, motywów etycznych i zachowań ludzkich, a także różnic między kulturami [KU_06]
- potrafi wykryć związki między kształtowaniem się idei filozoficznych i religijnych Japonii a procesami społecznymi, kulturalnymi i gospodarczymi [KU_07]
- umie porównać i dogłębnie przeanalizować zależności między wybranymi tekstami literackimi i/lub innymi dziełami twórczości kulturalnej (film, prasa, piśmiennictwo o charakterze społecznym) Japonii, a zagadnieniami tradycji i współczesności [K_U09]
- potrafi przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych wytworów kultury Japonii w sposób właściwy dla wybranych tradycji, teorii i szkół badawczych w zakresie językoznawstwa lub literaturoznawstwa lub kulturoznawstwa lub historii stosując oryginalne podejścia uwzględniające wiedzę z zakresu orientalistyki [K_U10]
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do
- posiadania świadomości odmienności wynikającej z różnorodności kulturowej, religijnej i filozoficznej i jej wpływu na kształtowanie się postaw społecznych i politycznych oraz procesów gospodarczych [K_K06]
- rozumienia problematyki etycznej i odpowiedzialności związanej z przekazywaniem wiedzy o Japonii [K_K07]

Kryteria oceniania

- kontrola obecności (dopuszczająca)

- ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność)

- zaliczenie przedmiotu w oparciu o przygotowanie i wygłoszenie prezentacji na temat wybranej przez siebie lektury oraz zaangażowanie w dyskusje na zajęciach

Literatura

Wybór literatury dostosowany do tematyki podejmowanej w danym semestrze.

W cyklu 2025L:

Proponowane lektury:

1) Kawabata Yasunari, Dawna stolica
2) Kazuo Ishiguro, Klara i Słońce
3) Kawakami Mieko, Piersi i jajeczka (1 część)
4) Murata Sayaka, Ziemianie
5) Tawada Yōko, Fruwająca dusza
6) Ōe Kenzaburō, Futbol ery Man’en
7) Ogawa Yōko, Grobowa cisza, żałobny zgiełk lub Ukochane równanie profesora
8) Kawakami Hiromi, Manazuru
9) Hirano Keiichirō, Pewien mężczyzna
10) Tsushima Yūko, Jestem, tęsknię, mówię
11) Itō Hiromi, Zabić Kanoko
12) Murakami Haruki, Koniec świata i hard-boiled wonderland

Teksty teoretyczne:

1) Virginia Woolf, Własny pokój, Eseje wybrane (wybrane fragmenty)
2) Carol Giligan, Innym głosem. Teoria psychologiczna a rozwój kobiet (fragmenty)
3) Justyna Tabaszewska, Humanistyka służebna. Negocjowanie pola i budowanie autonomii w dobie kryzysu (wybrane fragmenty)
4) Olga Tokarczuk, Czuły narrator (wybrane fragmenty)
5) Simone de Beauvoir, Druga płeć (wybrane fragmenty)
6) Donna Haraway, Manifest Cyborgów
7) Julia Fiedorczuk, Cyborg w ogrodzie. Wprowadzenie do ekokrytyki (fragmenty)
8) Jolanta Brach-Czaina, Szczeliny istnienia (wybrane fragmenty)
9) Julia Kristeva, Potęga obrzydzenia – esej o wstręcie (wybrane fragmenty)
10) Agnieszka Gawron, Macierzyństwo: współczesna literatura, kultura, etyka
(wybrane fragmenty)
11) Maciej Uliński, Etyka troski i jej pogranicza (fragmenty)
12) Judith Butler, Uwikłani w płeć (fragmenty)