Historia literatury perskiej (Z) 3600-7-IR3-HLP(Z)
Wykład oferuje przekrojowe spojrzenie na literaturę perskojęzyczną, ukazując jej rozwój na tle przemian społecznych, politycznych i kulturowych świata irańskiego. Treści programowe zostały podzielone na dwa bloki, z których pierwszy obejmuje epokę klasyczną, natomiast drugi współczesność (od XIX stulecia).
Pierwsza część kursu poświęcona jest klasycznej literaturze perskiej i opisuje jej dzieje od okresu tzw. renesansu perskiego i odrodzenia języka nowoperskiego (dari) w IX i X wieku, aż po schyłek epoki przednowoczesnej. Omówione zostają ewolucja głównych stylów literackich doby klasycznej (chorańskiego, irackiego i indyjskiego), rola mecenatu dworskiego w procesie kształtowania się tradycyjnych gatunków poetyckich, takich jak gazal, kasyda czy masnawi, literatura suficka, epika.
Druga część zajęć dotyczy współczesnej literatury perskiej, ze szczególnym uwzględnieniem literatury irańskiej od XIX wieku po czasy najnowsze. Nacisk kładzie się na analizę procesów modernizacyjnych oraz ich fundamentalne znaczenie dla ukształtowania się nowoczesnej prozy.
|
W cyklu 2025Z:
Zajęcia poświęcone są omówieniu współczesnej literatury perskiej, ze szczególnym uwzględnieniem literatury irańskiej, na tle przemian społecznych, politycznych i kulturowych Iranu od XIX wieku po czasy najnowsze. Analizie poddane zostaną kluczowe nurty, autorzy i autorki oraz wybrane dzieła od okresu reform i modernizacji po twórczość współczesną. W trakcie kursu omówione zostaną początki prasy i ich znaczenie dla kształtowania się nowoczesnej prozy, w tym powieści i eseju. Szczególną uwagę poświęca się literaturze zaangażowanej, która ukazuje złożone relacje między religią, władzą i społecznym oporem. Analizowane będą sposoby, w jakie pisarze i pisarki wykorzystywali metaforę i alegorię, by mówić o tematach zakazanych i kontrowersyjnych. Kurs uwzględnia również rozwój nowych głosów, stylów i perspektyw we współczesnej literaturze perskojęzycznej, ze szczególnym naciskiem na obecność kobiet — zarówno jako autorek, jak i bohaterek literackich. Istotną częścią zajęć jest analiza wybranych tekstów literackich w ich historycznym i kulturowym kontekście, co pozwala lepiej zrozumieć ich znaczenie kulturowe oraz funkcję społeczną. |
W cyklu 2026Z:
Zajęcia poświęcone są omówieniu klasycznej literatury perskiej na tle przemian społecznych, politycznych i kulturowych świata irańskiego (i szerzej: perskojęzycznego) od okresu tzw. renesansu perskiego (IX/X w.) aż po schyłek epoki przednowoczesnej. Analizie poddane zostaną kluczowe nurty, najwybitniejsi twórcy i twórczynie oraz kanoniczne dzieła. Istotną częścią zajęć jest analiza wybranych tekstów literackich w ich historycznym i kulturowym kontekście, co pozwala lepiej zrozumieć ich znaczenie kulturowe oraz funkcję społeczną. |
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
EFEKTY UCZENIA SIĘ
Student po ukończeniu kursu przewidzianego programem:
Wiedza:
- ma podstawową wiedzę w zakresie teorii nauk humanistycznych niezbędnych do rozumienia wybranych aspektów kultury w powiązaniu z literaturoznawstwem [K_W04];
- ma uporządkowaną wiedzę szczegółową o literaturze i piśmiennictwie Iranu; potrafi nazwać i scharakteryzować najważniejsze zjawiska/prądy/ teksty/ literatury/piśmiennictwa Iranu [K_W05];
- potrafi nazwać i scharakteryzować podstawowe zjawiska kulturowe i literackie Iranu [K_W10];
- ma podstawową wiedzę o zasadach przekładu z języka perskiego [K_W15];
- ma podstawową orientację we współczesnym życiu kulturalnym Iranu [K_W16];
- zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji różnych wytworów kultury właściwe dla wybranych teorii i szkół badawczych w zakresie studiów nad kulturą oraz literaturoznawstwem [K_W18];
- zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji różnych wytworów kultury właściwe dla rodzimych tradycji Iranu [K_W19].
Umiejętności:
- potrafi wskazać źródła różnic kulturowych krajów Orientu [K_U02];
- potrafi czytać, analizować i interpretować teksty literackie i/lub inne dzieła twórczości kulturalnej (film, prasa, piśmiennictwo o charakterze społecznym) prawidłowo umieszczając je w kontekście kulturowym [K_U06];
- umie porównać i dostrzec zależności między wybranymi tekstami literackimi i/lub innymi dziełami twórczości kulturalnej (film, prasa, piśmiennictwo o charakterze społecznym), a zagadnieniami tradycji i współczesności [K_U07];
- potrafi zanalizować najważniejsze zjawiska/prądy sztuki (malarstwa, rzeźby, architektury, innych dziedzin sztuki) [K_U08];
- rozumie najważniejsze zagadnienia intelektualne, dylematy, preferencje estetyczne formułowane wewnątrz kultury [K_U10];
- potrafi przełożyć teksty literackie/piśmiennictwa z języka perskiego na język polski [K_U14];
- potrafi interpretować kluczowe pojęcia kultury Iranu poprzez analizę językową/ filologiczną [K_U15];
- potrafi poprawnie funkcjonować w środowisku językowym i kulturowym Iranu [K_U17];
- posiada umiejętność prezentacji zagadnień szczegółowych z zakresu problematyki kulturowej Iranu w języku polskim oraz w języku perskim z uwzględnieniem tradycji intelektualnej [K_U21].
Kompetencje:
- rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie [K_K01];
- potrafi odpowiednio określić cele i sposoby ich osiągnięcia w zakresie działalności naukowej, zawodowej i społecznej [K_K04];
- ma świadomość odmienności kulturowej i jej źródeł religijnych, filozoficznych, obyczajowych oraz jej znaczenia dla rozumienia współczesnego świata [K_K05];
- widzi potrzebę prowadzenia dialogu międzykulturowego [K_K06];
- ma świadomość znaczenia kultury Iranu w kulturze światowej [K_K07];
- działa na rzecz udostępniania i promowania spuścizny kulturowej i językowej Iranu [K_K08];
- dostrzega pozytywne wartości społeczno-kulturowe Iranu, z których może czerpać dla osobistego rozwoju i efektywnej komunikacji międzykulturowej [K_K09].
Kryteria oceniania
- bieżące przygotowanie do zajęć;
- możliwość zlecenia studentom pracy semestralnej;
- obecność na wykładzie;
- wiedza, umiejętności i kompetencje wykazane na egzaminie ustnym.
Obecność na wykładzie jest obowiązkowa.
Dopuszczenie do zaliczenia na podstawie obecności.
Dozwolone dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze (4h lekcyjne na 30h lekcyjnych, 1h lekcyjna=45 min.)
Literatura
M. Składankowa, Kultura Perska, Warszawa 1995.
M. Składankowa, Zrozumieć Iran, Warszawa 1996.
J. Rypka (red.), Historia literatury perskiej i tadżyckiej, Warszawa 1970.
J. Rypka (ed.), The History of Iranian Literature, Dordrecht 1968.
M.R. Ghanoonparvar, From Prophets of Doom to Chroniclers of Gloom, Mazda Publishers 2021.
K. Rastegar, Literary Modernity between the Middle East and Europe: Textual transactions in nineteenth-century Arabic, English, and Persian literatures, Routledge 2007.
|
W cyklu 2025Z:
Wybrana literatura przedmiotu: Wybrane utwory: |
W cyklu 2026Z:
Wybrana literatura przedmiotu: J. Rypka (red.), Historia literatury perskiej i tadżyckiej, Warszawa 1970. |