Wiedza o języku afrykańskim(Z) 3600-7-AF2-WJA(Z)

Zajęcia mają formę wykładu, który obejmuje wiedzę o historii, uwarunkowaniach geograficznych i socjolingwistycznych języka afrykańskiego (amharski, hausa lub suahili), ale w głównej mierze koncentruje się na opisie systemu tego języka. W części dotyczącej jednostek segmentalnych i suprasegmentalnych struktury dźwiękowej omawiane są fonemy, ton, artykulacja spółgłosek, długość samogłoski, intonacja oraz struktura sylaby, a także charakterystyczne dal danego języka afrykańskiego zjawiska fonologiczne (np. palatalizacja, geminacja, elizja, asymilacja, dysymilacja, etc). Morfologia obejmuje strukturę rdzeni oraz różne typy morfemów charakterystycznych dla wyrazów reprezentujących różne części mowy. Wykład dotyczy także reguł słowotwórstwa w obrębie formacji nominalnych i werbalnych. Składnia obejmuje cechy strukturalne zdania złożonego oraz szyku zdaniowego. Wykład kładzie akcent na odrębności strukturalne danego języka afrykańskiego na tle innych języków afrykańskich oraz języków europejskich.

W cyklu 2025Z:

Celem wykładu jest opis struktury języka suahili na poziomie syntaktycznym, ze szczególnym naciskiem położonym na cechy odmienne w
stosunku do polskiego.
Główne zagadnienia to: mechanizm kongruencji, grupa nominalna, zdanie nominalne i werbalne, system czasowo-aspektowy, czasowniki
o funkcji posiłkowej, wyrażanie porównania, specyfika składniowa klas lokatywnych, zdanie pojedyncze i złożone (współrzędnie oraz
podrzędnie), przechodniość czasownika, funkcje i właściwości gramatyczne form pochodnych czasownika, mowa zależna.

W cyklu 2026Z:

Zajęcia mają formę wykładu, który obejmuje wiedzę o historii, uwarunkowaniach geograficznych i socjolingwistycznych języka hausa, ale w głównej mierze koncentruje się na opisie systemu tego języka.
W części dotyczącej jednostek segmentalnych i suprasegmentalnych struktury dźwiękowej omawiane są fonemy, ton, długość samogłoski, intonacja oraz struktura sylaby. Morfologia obejmuje różne typy morfemów, charakterystycznych dla wyrazów reprezentujących różne części mowy. Ze względu na złożoność przekształceń morfologicznych w obrębie dwóch klas wyrazów, tj. rzeczowników i czasowników, charakterystyka form liczby mnogiej rzeczowników i systemu stopni czasowników przedstawiona jest na licznych przykładach językowych. Wykład dotyczy także reguł słowotwórstwa w obrębie formacji nominalnych i werbalnych. Składnia obejmuje cechy strukturalne zdania złożonego (w tym szczególnego jego typu – zdania względnego) oraz szyku zdaniowego.
Wykład kładzie akcent na odrębności strukturalne języka hausa na tle innych języków, w tym języków afrykańskich oraz języków europejskich.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2026Z:

Nina Pawlak
Izabela Will

W cyklu 2025Z:

Beata Wójtowicz

Rodzaj przedmiotu

Ogólnie:

obowiązkowe
języki obce

W cyklu 2026Z:

języki obce
obowiązkowe

Tryb prowadzenia

Ogólnie:

w sali

W cyklu 2025Z:

mieszany: w sali i zdalnie

W cyklu 2026Z:

w sali

Założenia (opisowo)

Przedmiot podstawowy, II rok studiów o specjalności afrykanistycznej, poziom licencjacki (I stopnia), studia stacjonarne. Gramatyka opisowa wiodącego języka. Przedmiot zakończony egzaminem po dwóch kursach semestralnych.

Efekty kształcenia

K_W04, ma podstawową wiedzę w zakresie teorii nauk humanistycznych (literaturoznawstwa lub językoznawstwa lub historii) niezbędnych dla rozumienia wybranych aspektów kultury
K_W12, ma obszerną wiedzę o jednym języku afrykańskim (amharskim, hausa lub suahili), jego strukturze, historii, piśmie, a także podstawową wiedzę o drugim języku afrykańskim lub języku arabskim
K_W13, ma świadomość złożonej natury wybranego języka afrykańskiego, jego miejsca i znaczenia w kontekście kultury i historii danego regionu Afryki
K_W14 ma świadomość różnorodności językowej i jej wpływu na sytuację kulturową i polityczną świata
K_U12 posługuje się jednym językiem afrykańskim (amharskim, hausa lub suahili) na poziomie co najmniej średniozaawansowanym oraz drugim językiem afrykańskim lub językiem arabskim na poziomie co najmniej podstawowym
K_K04, potrafi odpowiednio określić cele i sposoby ich osiągnięcia w zakresie działalności naukowej, zawodowej i społecznej
K_K08 działa na rzecz udostępniania i promowania spuścizny kulturowej i językowej wybranego regionu Afryki

Kryteria oceniania

Kontrola obecności - dopuszczalne dwie nieobecności, czyli 4 godz., w semestrze; w przypadku nieobecności spowodowanej chorobą
zaświadczenie lekarskie usprawiedliwiające tę nieobecność powinno zostać przedłożone w terminie siedmiu dni roboczych od wskazanej
w nim daty zakończenia zwolnienia.
Końcowy egzamin pisemny po dwóch kursach semeestralnych, zakończonych zaliczeniem

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

Ustalona odrębnie dla każdego języka (suahili, hausa lub amharskiego)

W cyklu 2025Z:

literatura podstawowa:
Ashton E. O., 1944, Swahili grammar, including intonation, Longman: Londyn.
Ohly R., Kraska-Szlenk I., Podobińska Z., 1998, Język suahili, Dialog: Warszawa.
Polomé E. C., 1967, Swahili language handbook, CAL: Waszyngton.
Zúbková Bertoncini E., 1987, Kiswahili kwa furaha, cz. I, Opera Universitaria, Napoli.
+ prace poświęcone poszczególnym zagadnieniom
Loogman, A. 1965. Swahili Grammar and Syntax. Louvain.
Massamba, D. P. B. 1987. „The effect of language modernization on the phonological system of the Kiswahili language”. Kiswahili 54/1-2:
142-151.
Nurse, D. i Th. Hinnebusch. 1993. Swahili and Sabaki: A Linguistic History. Berkley: University of California Press.
Nurse, D. i Th. Spear. 1985. The Swahili: Reconstructing the History and Language of an African Society, 800-1500. Philadelphia:
University of Pensylvannia Press.
Ohly, R., I. Kraska-Szlenk i Z. Podobińska. 1998. Język suahili. Warszawa: Dialog.
Piłaszewicz, S. i E. Rzewuski. 2004. Wstęp do afrykanistyki (rozdział 8 ). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Polomé, E. C. 1967. Swahili Language Handbook. Washington: CAL.

W cyklu 2026Z:

Bibliografia podstawowa
Newman P. 2000. The Hausa Language. An Encyclopedic Reference
Grammar. New Haven&London: Yale University Press.
Jaggar P. 2001, Hausa, Amsterdam-Philadelphia: John Benjamins
Publishing Company.
Wybrane artykuły dotyczące zagadnień gramatyki hausa przedstawione w ramach zaliczenia

Lektura uzupełniająca
Pawlak N. 1998. Język hausa. Warszawa: Dialog