Lokalny system władzy 3502-WYK7
Celem wykładu jest analiza specyfiki lokalnych systemów władzy. Obejmuje to analizie roli jako odgrywa społeczność lokalna i system samorządu terytorialnego jako ramy działania lokalnych systemów społecznych i politycznych. Wykład zawiera przegląd podstawowych teoretycznych ujęć i narzędzi badawczych w analizie lokalnych systemów władzy. Główne zagadnienia i problemy to: charakterystyka samorządu w ujęciu socjologicznym politycznym i prawnym; miejsca samorządu w systemie demokracji politycznej (imperatyw przestrzenny w polityce i życiu społecznym); rola wielkości w determinacji polityki lokalnej; model władzy lokalnej w Polsce; wspólnota lokalna i jej charakterystyka; lokalne kultury polityczne; władza i przywództwo w społeczności lokalnej; procesy lokalnej mobilizacji politycznej; lokalne społeczeństwo obywatelskie; wzory uczestnictwa lokalnego; rola systemu władzy w rozwoju lokalnym; społeczności lokalne w pionowych strukturach władzy: poziomy władzy lokalnej i specyfika ich polityk; polityka patronatu i tożsamości lokalnej.Szczegółowa tematyka wykładu: 1. Lokalność w ujęciu socjologiczno-politycznym. Przestrzenny wymiar demokracji i życia społecznego. Rola demokracji lokalnej w systemie demokracji. Znaczenie wielkości i lokalizacji w polityce lokalnej.Samorząd terytorialny. Społeczna i polityczna teoria samorządu. Prawne, administracyjne i socjologiczne pojęcie samorządu. Specyfika nowoczesnego samorządu terytorialnego.2. Model władz lokalnej w Polsce: zasada pomocniczości, model gminy i jej zadań, wzory reprezentacji i typy społeczno-politycznej bazy samorządu lokalnego; jednostki pomocnicze samorządu; model władzy wykonawczej: personalizm i silna władza burmistrza/wójta; rola tradycji w ustrojach lokalnych a współczesne trendy zmian w organizacji terytorialnej.Samorząd lokalnej wśród podmiotów władzy: poziomy samorządu i ich zadania; związki komunalne; terytorialna administracja rządowa zespolona i niezespolona; podziały specjalne. 4. Wspólnota lokalna jako kontekst systemów władzy lokalnej. Otwartość i zamkniętość w kulturach lokalnych. Spójność i tożsamość lokalna. Zachowanie w kontekście (wymiar jednostkowy i wspólnotowy zachowania). Polityka typu „gemeinschaft.Podstawy życia lokalnego: geograficzne, demograficzne, ekonomiczne i społeczne. Typy zbiorowości oparte o funkcje dominujące. Tradycje społeczności lokalnych w Polsce i ich rola w polityce lokalnej. 6. Modele przebiegu lokalnych procesów politycznych. Ujęciu systemowe polityki. Lokalne społeczeństwo obywatelskie. Mobilizacyjny wzór akcji politycznej.Społeczna treść władzy: niedecyzje, rywalizacja grupowa i polityka ekskluzji i partycypacja. Lokalne zachowania wyborcze: wzory reprezentacji, marketing i populizm lokalny.7. Władza w społeczności lokalnej („community power”). Trzy ujęcia analizy władzy lokalnej.Przywództwo i personalizacja władzy. Typy przywództwa politycznego. Rola systemów władzy w stymulacji rozwoju lokalnego: reżimy miejskie i władza typu sieciowego. 8. Relacje międzyszczeblowe. Specyfika polityk regionalnych. Regionalizm współczesny. Świadomość regionalna w ujęciu socjologicznym. Polityka patronatu i tożsamości lokalnej. Europejski wymiar polityki lokalnej.
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Kryteria oceniania
Kontrola obecności. Egzamin pisemny.
Literatura
Bartkowski Jerzy, Samorząd terytorialny, W: Wiatr J., Raciborski J., red., Demokracja Polska. Wyd. Naukowe „Scholar”, Warszawa 2003, s. 147-176. Bartkowski Jerzy, Tradycja i polityka, Warszawa 2003: Wyd. „Żak”. Bartkowski Jerzy, Lokalne elity władzy w Polsce 1966-1995, Inter-Art, Warszawa 1996; Dziewoński Kazimierz, Baza ekonomiczna i struktura funkcjonalna miast, Warszawa 1967. P. Gliński, B. Lebenstein, A. Siciński (red), Samoorganizacja społeczeństwa polskiego: Trzeci sektor, Warszawa: IFiS PAN; Hammersley M., P. Atkinson, Metody badań terenowych, Poznań 2000, Jałowiecki Bohdan, Przestrzeń historyczna, regionalizm, regionalizacja, W: Jałowiecki B., Oblicza polskiej przestrzeni, EIRiL, Warszawa 1996; Jałowiecki Bohdan, Szczepański Marek, Rozwój lokalny i regionalny w perspektywie socjologicznej, Tychy 2002; Lewenstein, Barbara. 1999. Wspólnota społeczna a uczestnictwo lokalne. Monografia procesów uczestnictwa w samorządzie terytorialnym w pierwszych latach transformacji w Polsce. Warszawa. Instytut Stosowanych Nauk Społecznych. Łuszkiewicz G., P.Tusiński (red.), Podstawowe zagadnienia samorządu – wybór tekstów, cz.1, Wyd. WSI Radom 1995. Ostrom Vincent, Tiebout Charles, Warrren R., „Organizacja rządu w aglomeracjach wielkomiejskich: analiza teoretyczna”, W: Ostrom Vincent, Federalizm amerykański, Warszawa 1994; Starosta Paweł, Społeczność lokalna (hasło), w: Encyklopedia socjologii, Wyd. Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2001-2005. Swianiewicz Paweł i in., Nierówne koalicje - liderzy miejscy w poszukiwaniu nowego paradygmatu rozwoju, Euroreg, Wyd. Naukowe „Scholar”, Warszawa 2004 (część teoretyczna); Tarkowski Jacek, Patroni i klienci w gospodarce planowej, W: Tarkowski J., Socjologia świata polityki t.I, Warszawa 1994, ISP PAN; Wykrętowicz Stanisław, Samorząd jako wyraz demokracji obywatelskiej, W: Wykrętowicz Stanisław., red., Samorząd w Polsce. istota, formy, zadania, Poznań 2001, Wyd. Wyższej Szkoły Bankowej; Powiatowa elita polityczna. Jacek Wasilewski (red.) . Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2006; Zarycki Tomasz, Region jako kontekst zachowań politycznych, Wyd. Naukowe. Scholar, Warszawa 2002.