TABS: Antropologia jedzenia. Co pitraszenie ma wspólnego z teorią? 3500-TABS-ANTJ
Problematyka jedzenie jest jednym z klasycznych obszarów zainteresowania antropologii społecznej i kulturowej. Czynność jedzenia, jak i wszystkie towarzyszące jej działania związane ze zdobyciem żywności, przygotowaniem potraw, ich konsumpcją – mogą być rozpatrywane z wielu punktów widzenia (ekonomi, struktury społecznej, tożsamości, nierówności), zaś wszelkie zmiany zachodzące wokół „jedzenia” mogą być traktowane jako znaczące wskaźniki przemian społecznych.
Tematyka zajęć koncentrować się będzie wokół kuchni „globalnej” ze szczególnym uwzględnieniem tradycji związanych z kuchnią polską - jej zróżnicowania regionalnego, wpływów tradycji kulinarnych ludów sąsiednich oraz zmian jakie zachodziły w obrębie „kuchni polskiej” na przestrzeni wieków. Interesować nas będzie przede wszystkim symboliczny i tożsamościowy wymiar jedzenia (i związanych z nim tradycji „wokół stołu”).
Proponowane zajęcia mają charakter zaproszenia do zainteresowania rozwijającą się w skali globalnej problematyką „antropologii jedzenia”. Zależnie od zainteresowań uczestników przewiduję kontynuację zajęć o tej tematyce w kolejnych semestrach. Na zakończenie tej edycji zajęć przewiduję zorganizowanie mini-konferencji, na której uczestnicy przedstawią propozycje indywidualnych projektów badawczych.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
K_U01 potrafi zastosować terminy i kategorie socjologiczne do pogłębionej analizy złożonych problemów współczesnego społeczeństwa polskiego i globalnego
K_U05 potrafi prowadzić debatę, proponując tematy, argumentując stawiane tezy i dzieląc się posiadaną wiedzą w odwołaniu do literatury naukowej z zakresu socjologii i dyscyplin pokrewnych
K_S01 jest gotów do krytycznej oceny debaty naukowej i społecznej w obszarze nauk socjologicznych, a także swego w niej udziału, w tym uznania znaczenia dowodów naukowych i roli ekspertów w procesie tworzenia i implementacji wiedzy
K_S05 jest gotów do przyczyniania się do budowania zasobu wiedzy i uczestniczenia w życiu naukowym środowiska socjologicznego
Kryteria oceniania
udział w dyskusji, prezentacja
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2
Zasady zaliczania poprawkowego: egzamin ustny – prezentacja - dotyczący zagadnień omawianych na zajęciach
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest dozwolone w przypadku wybranych zadań kursowych/zaliczeniowych. Domyślnie korzystanie z takich narzędzi jest zabronione, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej. Każde użycie musi zostać odpowiednio opisane i/lub zacytowane. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści wygenerowane z użyciem narzędzi AI.
Literatura
Brillat-Savarin (1882 – różne wydania polskie), „Fizjologia smaku albo medytacje o gastronomii doskonałe”;
Booth M. (2018), Istota ryżu. O duszy japońskiego jedzenia, Warszawa: PWN,
Booth M. (2025), Sushi, Ramen, Ekspress, Wszystkie smaki Japonii, Kraków: WAM
Camporesi P. (2005), Laboratoria zmysłow (fragment), Gdańsk: słowo/obraz terytoria
S. Czernicki (reprint 1682), „Compendium Ferculorum albo zebranie potraw”, seria Monumenta Poloniae Culinaria T.1, Warszawa-Wilanów: Muzeum Pałacu w Wilanowie,
Dickie J. (2025), Delizie! Wielka historia Włochów i ich jedzenia, Warszawa: W.A.B.
Dumanowski J, Kasprzyk-Cheveriaux M. (2018), Szczeżuje i kapłony. Opowieść o zapomnianej kuchni polskiej,
N. Elias (1980), „Przemiany obyczajów w cywilizacji zachodu” (fragment), Warszawa: PIW,
F.-T. Gottwald i L. Kolmer (2009), „Jedzenie, rytuały i magia”, Warszawa: Muza S.A.,
Meyzie P. (2012), Kuchnia w Europie doby nowożytnej. Jeść i pić: XVI-XIX wiek,
H. Szymanderska (2005), „Na polskim stole. Przepisy i tradycje szlacheckie” (fragmenty), Warszawa: Świat książki,
M. Śleżańska (reprint 1932), „Kucharz polski. 1635 praktycznych przepisów smacznych, tanich i wystawnych obiadów” (fragmenty),
Warszawa: Nakładem księgarni J. Przeworskiego,
M. Toussaint-Samat (2002), “Historia naturalna i moralna jedzenia”, Warszawa: Larousse,
R. Wolff (reprint 1877), „Polska kuchnia koszerna...”, Warszawa: Drukarnia M. Ziemkiewicza,
I inne publikacje dotyczące kuchni polskiej, europejskiej i światowej