TABS: Święte krowy, duchy w fabrykach i antropologiczne spory o wyjaśnianie życia społecznego 3500-TABS-ŚK
Przedmiot pokazuje, że dane empiryczne nie „mówią same za
siebie”: ich znaczenie zależy od przyjętych pojęć, założeń
dotyczących działania jednostek i funkcjonowania struktur
społecznych oraz od sposobu wytwarzania materiału badawczego.
Punktem wyjścia kolejnych spotkań będą wyraziste zagadki
badawcze, m.in. kult świętych krów, spór o status kapitana Cooka,
zbiorowe opętania pracownic fabryk, społeczne granice grup
etnicznych, przemoc na szlakach migracyjnych, codzienne praktyki
podtrzymujące życie w slumsie, macierzyństwo w warunkach
skrajnego niedostatku, dług i mikrokredyt, oczekiwanie w urzędach
oraz dyskryminacja na rynku pracy.
Na podstawie klasycznych i współczesnych prac z socjologii i
antropologii społecznej studenci porównają m.in. materializm
kulturowy, podejścia interpretatywne, relacyjne i
konstruktywistyczne, strukturalizm historyczny, teorie praktyk i
reprodukcji społecznej, koncepcje przemocy strukturalnej,
feministyczną ekonomię polityczną, teorie władzy państwowej
oraz pozytywistyczną logikę eksperymentu.
Każdy tekst będzie analizowany pod kątem: problemu
badawczego; orientacji teoretycznej i założeń ideologicznych;
związku teorii z doborem metod i konstruowaniem danych; logiki
wyciągania wniosków; sposobu prezentacji wyników,
argumentowania i odpowiadania na krytykę; a także możliwych
alternatywnych wyjaśnień. Na każde spotkanie przypada jeden
tekst lub zestaw fragmentów o łącznej objętości zwykle 20–30
stron. Zajęcia mają formę seminarium opartego na dyskusji, pracy
w małych grupach oraz wspólnej analizie tekstów i materiałów
empirycznych.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
K_W01 — zna i rozumie, w jaki sposób założenia teoretyczne i
metodologiczne wpływają na formułowanie pytań badawczych,
konstruowanie danych oraz wyciąganie wniosków w
analizowanych pracach.
K_W04 — zna i rozumie założenia wybranych orientacji
teoretycznych wykorzystywanych do wyjaśniania zjawisk
społecznych oraz główne różnice i spory między nimi.
K_U01 — potrafi zastosować pojęcia i kategorie socjologiczne do
analizy zjawisk zachodzących w zróżnicowanych kontekstach
społecznych i kulturowych.
K_U05 — potrafi rekonstruować argumentację autorów,
formułować i uzasadniać własne stanowisko oraz prowadzić
debatę w odwołaniu do literatury naukowej.
K_S01 — jest gotów/gotowa do krytycznej oceny związku między
założeniami teoretycznymi, zastosowanymi metodami, materiałem
empirycznym i wnioskami przedstawianymi w analizowanych
pracach.
Kryteria oceniania
Ocena końcowa:
kolokwium pisemne – 70%;
przygotowanie do zajęć oraz udział w analizie tekstów i
dyskusji – 30%.
Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uzyskanie co najmniej 60%
łącznej liczby punktów oraz co najmniej 50% punktów z kolokwium
pisemnego.
Nieobecności: Dopuszczalne są dwie nieobecności. Każdą kolejną
nieobecność należy odrobić w uzgodnionej z prowadzącą formie
pisemnej. Nieobecność na więcej niż połowie spotkań
uniemożliwia zaliczenie przedmiotu.
Zasady zaliczania poprawkowego: W przypadku niezaliczenia
kolokwium pisemnego w pierwszym terminie student/ka
przystępuje w drugim terminie do zaliczenia ustnego
obejmującego cały materiał kursu. Wynik zaliczenia ustnego
zastępuje wynik kolokwium pisemnego i jest uwzględniany w
ocenie końcowej z wagą 70%. Punkty uzyskane za przygotowanie
do zajęć oraz udział w analizie tekstów i dyskusji zachowują
ważność. Zaliczenie poprawkowe nie zastępuje wymogu obecności
na zajęciach.
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji:
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji jest
dozwolone wyłącznie w zadaniach, w których prowadząca
wyraźnie na to zezwoli. Każde użycie takich narzędzi musi zostać
opisane i odpowiednio zacytowane. Narzędzia generatywnej
sztucznej inteligencji nie są dozwolone podczas kolokwium ani
zaliczenia poprawkowego. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie oddawane treści.
Literatura
1. Miner, H. (1999 [1956]). „Rytuały cielesne wśród Nacirema”,
przeł. J. Minksztym. W: M. Buchowski (red.), Amerykańska
antropologia postmodernistyczna (s. 31–37). Warszawa:
Instytut Kultury.
2. Barley, N. (1997). Niewinny antropolog. Notatki z glinianej
chatki, przeł. E.T. Szyler. Warszawa: Prószyński i S-ka (wybrane
fragmenty).
3. Harris, M. (1985). Krowy, świnie, wojny i czarownice. Zagadki
kultury, przeł. K. Szerer. Warszawa: Państwowy Instytut
Wydawniczy (rozdz. „Matka krowa”, s. 15–38).
4. Barth, F. (2004). „Grupy i granice etniczne: społeczna
organizacja różnic kulturowych”, przeł. M. Głowacka-Grajper.
W: M. Kempny i E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy
teorii antropologicznej. Kontynuacje (s. 348–377). Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe PWN.
5. Clifford, J. (2000). „Tożsamość w Mashpee”. W: Kłopoty z
kulturą. Dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka,
przeł. E. Dżurak, J. Iracka i E. Klekot (s. 299–370). Warszawa:
Wydawnictwo KR (wybrane fragmenty).
6. Sahlins, M. (2007). Jak myślą „tubylcy”. O kapitanie Cooku, na
przykład, przeł. W. Usakiewicz. Kraków: Wydawnictwo
Uniwersytetu Jagiellońskiego (wybrane fragmenty).
7. Obeyesekere, G. (2007). Apoteoza kapitana Cooka. Europejskie
mitotwórstwo w rejonie Pacyfiku, przeł. W. Usakiewicz.
Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego (wybrane
fragmenty).
8. De León, J. (2015). The Land of Open Graves: Living and Dying
on the Migrant Trail. Oakland: University of California Press
(wybrane fragmenty).
9. Chułek, M. (2023). Jak wytwarzany jest slums? Studium
przypadku mieszkańców Kibery i Korogocho w Nairobi. Toruń:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
(wybrane fragmenty).
10. Scheper-Hughes, N. (1992). Death Without Weeping: The
Violence of Everyday Life in Brazil. Berkeley: University of
California Press (wybrane fragmenty).
11. Karim, L. (2011). Microfinance and Its Discontents: Women in
Debt in Bangladesh. Minneapolis: University of Minnesota
Press (rozdz. „The Social Life of Debt”).
12. Auyero, J. (2011). Patients of the State: An Ethnographic
Account of Poor People’s Waiting. Latin American Research
Review, 46(1), 5–29.
13. Ong, A. (1988). The Production of Possession: Spirits and the
Multinational Corporation in Malaysia. American Ethnologist,
15(1), 28–42.
14. Scott, J. C. (1998). Seeing Like a State: How Certain Schemes to
Improve the Human Condition Have Failed. New Haven: Yale
University Press (wybrane fragmenty dotyczące Tanzanii).
15. Pager, D. (2003). The Mark of a Criminal Record. American
Journal of Sociology, 108(5), 937–975 (wybrane fragmenty).