SEM BAD: Diaspora ukraińska w Warszawie: pamięć, przestrzeń, praktyki tożsamości 3500-SEMBAD-GDU
Warszawa w ostatnich latach staje się miastem coraz bardziej różnorodnym. Największą grupę nowych mieszkańców stanowią osoby z Ukrainy, których obecność systematycznie rośnie w tkance miejskiej od 2014 roku, a szczególnie po wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie. Warszawscy Ukraińcy i Ukrainki są nie tylko aktywni na rynku pracy, lecz także stają się integralną częścią życia społecznego, kulturalnego, edukacyjnego i sportowego stolicy. Język oraz obecność Ukraińców w przestrzeni miejskiej ulegają stopniowej internalizacji społecznej (por. Wessendorf 2008), choć wiemy, że procesy i praktyki związane z integracją migrantów, jak również otwartością społeczeństwa przyjmującego, nie zawsze przebiegają płynnie i niosą ze sobą liczne wyzwania.
Podczas seminarium skupimy się na kilku obszarach tematycznych istotnych dla kształtowania poczucia przynależności oraz negocjowania tożsamości wśród Ukrainek i Ukraińców w Warszawie:
a) relacjach z Ukrainą i sposobach jej pamiętania oraz przemianach tożsamości pod wpływem trwającej rosyjskiej inwazji;
b) relacjach z przestrzenią – zarówno fizyczną, zakorzenioną w doświadczeniu codzienności warszawskiej, jak i przestrzeniami pamięci;
c) sposobach artykułowania, praktykowania bądź kontestowania szeroko rozumianej kultury ukraińskiej w Polsce.
Zebrany i przeanalizowany materiał empiryczny zostanie wykorzystany do przygotowania cyklu audycji podcastowych, w których studenci zaprezentują wyniki własnych badań oraz zaproponują ich interpretacje w oparciu o literaturę przedmiotu. Indywidualne podcasty zostaną zaprezentowane pod koniec zajęć i udostępnione na platformie publicznej.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W_01 Zna teorie i koncepcje związane z mobilnością i integracją w ujęciu lokalnym
U_01 Potrafi samodzielnie zaprojektować i przeprowadzić socjologiczne badanie jakościowe w oparciu o analizę dostępnej literatury, również w języku angielskim na poziomie B2
K_U02 Potrafi samodzielnie intepretować zebrany materiał empiryczny w świetle dostępnej literatury
K_01 Potrafi współpracować z zespołem przy wyłonieniu ram badawczych i przy realizacji obserwacji uczestniczących
K_02 Potrafi prezentować wyniki swojej pracy badawczej z wykorzystaniem wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi komunikacji
Kryteria oceniania
Praca studentów będzie wymagała całorocznej aktywności związanej z przygotowaniem i przeprowadzeniem własnego mini-projektu badawczego oraz samodzielne przygotowanie i zaprezentowanie wyników w formie podcastu
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu:2
Zasady zaliczania poprawkowego: Takie same jak w I terminie
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest dozwolone w przypadku wybranych zadań kursowych/zaliczeniowych. Domyślnie korzystanie z takich narzędzi jest zabronione, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej. Każde użycie musi zostać odpowiednio opisane i/lub zacytowane. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści wygenerowane z użyciem narzędzi AI.
Zaliczenie semestru: przygotowanie projektu badawczego wpisującego się w jeden z 3 wyłonionych tematów seminarium z indywidualnym pytaniem badawczym i scenariuszem rozmowy
Zaliczenie drugiego semestru: prezentacja scenariusza podcastu z wyłonionymi fragmentami wywiadu + ramą interpretacyjną.
Zaliczenie semestru: stworzenie 5-10 minutowego podcastu na podstawie własnego projektu badawczego
Literatura
Blachnicka-Ciacek, D., & Trąbka, A. (2024). ‘Football was the key’: The role of sports in facilitating migrants’ belonging and inclusion in Poland. Leisure Studies, 43(6), 932–945. https://doi.org/10.1080/02614367.2022.2088834
Dolińska, A. (2024a). Czas wolny i uczestnictwo w kulturze: O potrzebach społeczno-kulturalnych ukraińskich uchodźczyń w Polsce. Raport z badania.
Dolińska, A. (2024b). Ukraińskie artystki–uchodźczynie na polskim rynku pracy: Raport z badania. Instytut Spraw Publicznych.
Dolińska, K., & Makaro, J. (n.d.). O partycypacyjnym wymiarze miejskiego obywatelstwa: Migranci z Białorusi i Ukrainy we Wrocławiu
Grzymała-Kazłowska, A. (2020). From mobility to anchoring: Ukrainian migrants in Poland. In A. Grzymała-Kazłowska (Ed.), Rethinking settlement and integration (pp. 44–72). Manchester University Press.
Kanasz, T. (2024). Socjologia tęsknoty w badaniach migracyjnych: Społeczne uwarunkowania emocji z perspektywy studium białoruskich emigrantów. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 1, 15–34. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1261203
Kindler, M., Górny, A., & Jaźwińska, E. (2022). Między nami? Więzi i kontakty społeczne z Polakami w życiu codziennym osób z Ukrainy w Warszawie i okolicach [Among us? Ties and social contacts with Poles in everyday life of persons from Ukraine living in Warsaw and vicinities]. Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.
Kubicki, P., & Czerska-Shaw, K. (2023). Uczestnictwo obcokrajowców w kulturze lokalnej. Studium przypadku Krakowa. Zarządzanie w Kulturze, 24(2), 33–49.
Lewenstein, B., Bakalarz-Duverger, M., & Całek, G. (Eds.). (2024). Warszawa w badaniach społecznych. Impuls.
Rishbeth, C., & Powell, M. (2013). Place attachment and memory: Landscapes of belonging as experienced post-migration. Landscape Research, 38(2), 160–178. https://doi.org/10.1080/01426397.2011.642344
Winiarska, A. (2020). Bycie ze sobą czy obok siebie? Nowe spojrzenia na relacje lokalne w społecznościach różnorodnych. In M. Dudkiewicz & B. Lewenstein (Eds.), Wielkomiejskie wspólnoty: Trwałość i zmiana. ISNS.
Winogrodzka, D., Trąbka, A., & Pietrusińska, M. J. (2024). ‘It’s about mindset’. How do young migrants in Poland build their resilience? Journal of Ethnic and Migration Studies, 50(12), 2858–2878. https://doi.org/10.1080/1369183X.2023.2285715
Wylegała, A. (2025). Etyka w badaniu sytuacji granicznych: Na marginesie badań ukraińskiego doświadczenia pełnoskalowej wojny po 2022 roku. Kultura i Społeczeństwo, 69(4). https://doi.org/10.35757/KiS.2025.69.4.13