Klasyczne teorie socjologiczne 3500-KTS(n)
Przedmiot Klasyczne teorie socjologiczne jest wprowadzeniem w najważniejsze nurty myślenia do dziś istotne dla socjologii. Materiał zgodnie z tradycją nauczania tego przedmiotu wypracowaną w środowisku warszawskiej historii idei, obejmuje nie tylko pierwsze ważne prace socjologiczne, ale sięga także myśli klasycznej, nowożytnej i nowoczesnej, by pokazać zakorzenienie dzisiejszych debat w klasycznych dylematach myśli społecznej.
Materiał ćwiczeń w pierwszym semestrze obejmuje:
Myśl starożytną: Platona i Arystotelesa
Teorię polityki Machiavellego
Teorie stanu natury Hobbesa i Locke’a
Myśl Rousseau
Teorię społeczną Monteskiusza
Teorie rewolucji i demokracji Tocqueville’a
Materiał ćwiczeń w drugim semestrze obejmuje:
Teorię społeczną Karola Marksa
Pozytywizm Comte’a
Socjologię Durkheima
Wybrane wątki myśli Diltheya
Socjologię Maxa Webera
Wybrane prace Georga Simmla
Teorię społeczną Sigmunda Freuda
Kluczowym założeniem ćwiczeń jest praca na tekstach klasycznych, dlatego lektura i przygotowanie do dyskusji stanowią kluczowy element pracy osób uczęszczających na przedmiot w ciągu całego roku akademickiego.
W drugim semestrze ćwiczeniom z przedmiotu towarzyszy wykład, będący rozszerzeniem i systematyzacją problemów dyskutowanych na ćwiczeniach.
Wykład z Klasycznych Teorii Socjologicznych jest wprowadzeniem do problematyki podejmowanej przez ważnych myślicieli społecznych doby nowoczesnej i kluczowych przedstawicieli socjologii w okresie jej powstawania. Spotkania poświęcone będą poszczególnym autorom, a program wykładu jest zasadniczo spójny z zakresem zagadnień omawianych na ćwiczeniach (z pewnymi różnicami). Najważniejsze bloki tematyczne:
Tocqueville i analiza demokratyzacji
Marks i analiza społeczeństwa klasowego
Saint-Simon i Comte – od socjalizmu utopijnego do pozytywizmu
Durkheim i pozytywistyczna socjologia
Wilhelm Dilthey i problem rozumienia
Max Weber i socjologia rozumiejąca
Socjologia formalna Georga Simmla
Sigmund Freud i psychoanaliza
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
W_01 Zna główne idee i pojęcia klasycznych autorów socjologii
W_02 Rozumie znaczenie klasycznych teorii dla analizy zjawisk społecznych i ich miejsca w historii socjologii
W_03 Zna nurty filozoficzne i intelektualne, które wpłynęły na kształtowanie socjologii
U_01 Potrafi samodzielnie korzystać z literatury klasycznej i współczesnej w przygotowaniu analiz i interpretacji tekstów
U_02 Umie odwołać się do klasycznych teorii w argumentacji podczas dyskusji nad problemami społecznymi
K_01 Jest gotów do krytycznej oceny dorobku klasycznych teorii i ich współczesnej recepcji w naukach społecznych
Kryteria oceniania
Obecność na zajęciach i przygotowanie do nich jest niezbędnym warunkiem zaliczenia.
Ponadto każdy student musi napisać pracę roczną, którą ocenia osoba prowadząca ćwiczenia. Osoby prowadzące ćwiczenia decydują o wymogach dotyczących prac rocznych a także o dodatkowych warunkach zaliczenia ćwiczeń (liczba dopuszczalnych nieobecności, kartkówki itp.).
Temat pracy rocznej powinien zostać zgłoszony prowadzącemu ćwiczenia przed złożeniem gotowej pracy. Praca musi zostać złożona w terminie, który umożliwi prowadzącemu sprawdzenie jej przed sesją letnią – o konkretnym harmonogramie i wyjątkach od tych terminów decyduje osoba prowadząca ćwiczenia. Praca jest oceniana w skali 0-20 punktów, próg zaliczenia pracy wynosi 11 punktów. Prowadzący ćwiczenia ocenia także aktywność studenta w skali 0-10 punktów.
Punkty uzyskane za ćwiczenia wchodzą w skład oceny z przedmiotu – aby ją otrzymać, należy zaliczyć także dwa egzaminy połówkowe, kończące pierwszy i drugi semestr. Do USOS wstawiana jest tylko ocena końcowa z przedmiotu, obejmująca wszystkie składowe zaliczenia (szczegóły poniżej).
Na zaliczenie KTS składa się kilka elementów:
a) w lutym odbywa się kolokwium obejmujące materiał pierwszego semestru ćwiczeń, 5 pytań do wyboru z 7, do uzyskania jest 50 punktów, zalicza 30; poprawiać kolokwium można w marcu.
b) w czerwcu odbywa się egzamin obejmujący materiał wykładu i drugiego semestru ćwiczeń, 5 pytań do wyboru z 7, do uzyskania jest 50 punktów, zalicza 30, poprawiać egzamin można we wrześniu;
c) w czerwcu wystawiane są punkty z ćwiczeń (w skali 1-30); bez zaliczenia ćwiczeń nie można podejść do egzaminu w czerwcu (w uzasadnionych przypadkach osoba prowadząca ćwiczenia może odstąpić od tej reguły);
d) punkty z kolokwium, egzaminu końcowego i ćwiczeń są sumowane. Skala ocen i punktacja ogólna są następujące:
0 - 70 punktów – ndst
71 – 85 punktów – dst
86 – 96 punktów – dst +
97 – 107 punktów – db
108– 118 punktów – db +
119– 130 punktów - bdb
Tylko ocena końcowa zostanie wpisana do USOS i tylko ona liczy się do średniej.
Egzamin zerowy
Prowadzący ćwiczenia, którzy mają co najmniej stopień doktora, mogą przyjmować ustne egzaminy zerowe przed terminem egzaminu pisemnego. Prowadzący ćwiczenia nie mogą egzaminować studentów z własnych grup. Warunkiem przystąpienia do egzaminu zerowego jest zaliczenie ćwiczeń (lub uzyskanie zgody osoby prowadzącej ćwiczenia).
Poprawianie oceny niedostatecznej:
w razie niepowodzenia podczas któregokolwiek egzaminu połówkowego, istnieje możliwość poprawy w sesji poprawkowej (odpowiednio: zimowej i letniej).
W razie niezaliczenia zajęć ćwiczeniowych (zbyt dużo nieobecności, nieoddanie pracy lub ocena niedostateczna z pracy) możliwe będzie poprawianie różnych elementów zaliczenia na warunkach i w terminach określonych przez osobę prowadzącą ćwiczenia.
Do godzin przeznaczonych na zajęcia w sali (90h) należy doliczyć czas konieczny do przygotowania się do zajęć (czytanie lektur) – 5h tygodniowo oraz czas konieczny do przygotowania się do finalnego zaliczenia (egzaminu) – 10h
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest niedozwolone
Literatura
Lista lektur jest wyborem dłuższych fragmentów lub całości tekstów obejmujących prace o kluczowym znaczeniu dla rozwoju myśli społecznej. Obejmuje ona m.in. wybór fragmentów z prac Platona, Arystotelesa, Machiavellego, Marksa, Tocqueville’a, Durkheima, Webera, Simmla i Freuda.
Szczegółowa lista lektur udostępniana jest studentom w grupach ćwiczeniowych.
Dodatkową lekturą pomagająca w przygotowaniu się do zajęć i egzaminu jest książka Jerzego Szackiego Historia myśli socjologicznej (preferowane wydanie: PWN, Warszawa 2006).