Badania etnograficzne 3500-JIS-BE

Celem kursu jest zapoznanie studentów ze specyfiką badań etnograficznych. Omówione zostaną epistemologiczne i metodologiczne założenia badań etnograficznych i zastosowanie takich badań. Podczas zajęć uczestnicy poznają zarówno podstawy metodologii badań etnograficznych, jak i spektrum zagadnień, które za ich pomocą można poddać analizie. Przedyskutowane zostaną różne sytuacje badawcze. Ponadto zostaną omówione metody analizy danych właściwe dla etnografii. Dyskutowane będą także kwestie etyczne i polityczne związane z prowadzeniem badań terenowych oraz publikowaniem ich wyników.
Kurs ma charakter warsztatowy: łączy dyskusję nad wybranymi problemami teoretycznymi i metodologicznymi prowadzoną w oparciu o literaturę, z pracą nad materiałem empirycznym, gromadzonym przez uczestników zajęć.
W trakcie kursu uczestnicy zaplanują i zrealizują projekt badawczy oraz doskonalić będą etnograficzny warsztat pisarski.
W tym roku akademickim badanie będzie dotyczyło rewitalizacji przestrzeni miejskiej, która może być postrzegana jako „kłopotliwe dziedzictwo”. Studenci zajmą się budynkiem szkoły dla dzieci pracowników biur radcy handlowego i ambasady ZSRR (później Rosji) przy ulicy Kieleckiej 45, który 2 lata temu został odzyskany przez władze Warszawy. Z jednej strony jest to budynek będący symbolem władzy sowieckiej w Warszawie i długiego trwania kłopotliwego statusu Rosjan w Warszawie, a z drugiej funkcjonalny i ciekawy projekt architektoniczny. Ponadto znajduje się przy skrzyżowaniu z ulicą Rakowiecką, z którą wiąże się historia represji komunistycznych. Znajduje się w dzielnicy, której mieszkańcy tworzą aktywną społeczność działającą na własną rzecz. Na wiosnę 2027 roku władze Warszawy rozpoczną modernizację tego obiektu z przeznaczeniem na szkołę specjalną. Studenci będą zatem prowadzić badania w ostatnim momencie, w którym można uchwycić pamięć o tym obiekcie i pomysły na jego przyszłość, zanim zostanie mu nadana nowa funkcja.
Studenci zaplanują i przeprowadzą badanie etnograficzne składające się z następujących elementów:
1. etnografia przestrzeni miejskiej (obserwacja materialności tej przestrzeni oraz społecznych sposobów jej wykorzystywania, spacer etnograficzny, dziennik obserwacji, dokumentacja fotograficzna),
2. analiza dyskursu dotyczącego przyszłości tego miejsca: odwołania do przeszłości, zarówno w wymiarze relacji polsko-rosyjskich, jak i czasów komunistycznych oraz pomysły na jego zagospodarowanie, obawy i nadzieje lokalnych mieszkańców związane z polityką miasta,
3. wywiady z okolicznymi mieszkańcami (wywiady eksploracyjne).
Przygotowanie badania będzie obejmowało zarówno zapoznanie się z literaturą metodologiczną, jak i historią badanego miejsca. Efektem końcowym projektu będzie przygotowanie pisemnego raportu z badań. Raport posłuży jako materiał pomocniczy dla studentów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, którzy w semestrze letnim 2026/27 będą przygotowywać projekty modernizacji budynku szkoły, starając się uwzględnić opinie okolicznych mieszkańców.