Badania etnograficzne 3500-JIS-BE

Celem kursu jest zapoznanie studentów ze specyfiką badań etnograficznych. Omówione zostaną epistemologiczne i metodologiczne założenia badań etnograficznych i zastosowanie takich badań. Podczas zajęć uczestnicy poznają zarówno podstawy metodologii badań etnograficznych, jak i spektrum zagadnień, które za ich pomocą można poddać analizie. Przedyskutowane zostaną różne sytuacje badawcze. Ponadto zostaną omówione metody analizy danych właściwe dla etnografii. Dyskutowane będą także kwestie etyczne i polityczne związane z prowadzeniem badań terenowych oraz publikowaniem ich wyników.
Kurs ma charakter warsztatowy: łączy dyskusję nad wybranymi problemami teoretycznymi i metodologicznymi prowadzoną w oparciu o literaturę, z pracą nad materiałem empirycznym, gromadzonym przez uczestników zajęć.
W trakcie kursu uczestnicy zaplanują i zrealizują projekt badawczy oraz doskonalić będą etnograficzny warsztat pisarski.
W tym roku akademickim badanie będzie dotyczyło rewitalizacji przestrzeni miejskiej, która może być postrzegana jako „kłopotliwe dziedzictwo”. Studenci zajmą się tzw. Szpiegowem (budynkiem mieszkalnym dla pracowników biur radcy handlowego i ambasady ZSRR), który w 2022 roku został odzyskany przez władze Warszawy. Z jednej strony jest to budynek będący symbolem władzy sowieckiej w Warszawie i długiego trwania kłopotliwego statusu Rosjan w Warszawie, a z drugiej strony projekt jednego ze znanych polskich architektów lat 70., Piotra Sembrata, utrzymany w konwencji brutalizmu. W dyskursie publicznym pojawiały się różne pomysły na jego zagospodarowanie zarówno ze strony władz miasta, okolicznych mieszkańców, aktywistów miejskich, pracowni architektonicznych jak i studentów architektury. Pod koniec czerwca 2026 roku władze Warszawy rozstrzygną konkurs na modernizację tego obiektu z przeznaczeniem pod mieszkania komunalne.
Studenci zaplanują i przeprowadzą badanie etnograficzne składające się z następujących elementów:
etnografia przestrzeni miejskiej (obserwacja materialności tej przestrzeni oraz społecznych sposobów jej wykorzystywania, spacer etnograficzny, dziennik obserwacji, dokumentacja fotograficzna),
analiza dyskursu dotyczącego przyszłości tego miejsca (odwołania do przeszłości, zarówno w wymiarze relacji polsko-rosyjskich, jak i historii architektury, pomysły na jego zagospodarowanie, w tym projekty konkursowe i projekty studentów architektury przygotowane w ramach warsztatów w roku 2025/26, obawy i nadzieje lokalnych mieszkańców związane z polityką miasta wyrażane w Internecie),
wywiady z okolicznymi mieszkańcami (wywiady eksploracyjne).
Przygotowanie badania będzie obejmowało zarówno zapoznanie się z literaturą metodologiczną jak i historią badanego miejsca. Efektem końcowym projektu będzie przygotowanie pisemnego raportu z badań.