Warsztaty z analizy dyskursu wizualnego cz.I 3500-JIS-AD-I

Współczesne relacje społeczne są nasycone wizualnością i jej kodami – zrozumienie współczesnej sfery publicznej wymaga uwzględnienia mechanizmów przedstawiania, czynienia „widzialnym” i wizualnego reprezentowania grup i
problemów. Warsztaty poświęcone będą interpretacji różnych wymiarów dyskursu wizualnego w jego tradycyjnych i nowych formach.
Proponowane lektury z obszaru socjologii i badań nad kulturą wizualną mają dostarczyć podstawowych narzędzi teoretycznych dla interpretacji różnych aspektów wizualności.
Podstawowym efektem warsztatów ma być przygotowanie uczestników do przeprowadzania samodzielnych analiz. Każde zajęcia będą poświęcone wybranemu problemowi badawczemu lub typowi przekazów wizualnych.
Przykładowa lista tematów zajęć (tematy mogą być zmieniane w zależności od dynamiki dyskusji i zainteresowań grupy):
• zagadnienia wstępne: obszary badań nad wizualnością
i wymiary kompetencji wizualnej;
• widzenie siebie i innych jako problem wizualny, technologiczny i jako typ relacji społecznej;
• obraz w technologiach władzy;
• instytucje kształtujące sferę wizualną;
• warunki produkcji obrazów i ekonomia polityczna obrazu (na przykładzie kina);
• wizualność jako medium polityczności (w tym znaczeń ideologicznych, przemocy symbolicznej, polityki
pamięci);
• klasowość w kulturze wizualnej
• klasyczna krytyka kultury masowej;
• reality shows i pedagogika klasowa.

Konkretny zestaw tematów, lektur i materiałów do analizy
będzie ustalany w dyskusji z grupą.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2026Z:

Agata Koprowicz

W cyklu 2025Z:

Zofia Rohozińska

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Znajomość języka angielskiego na poziomie pozwalającym na lekturę tekstów akademickich.

Efekty uczenia się

K_W04 Ma uporządkowaną, pogłębioną wiedzę
specjalistyczną w zakresie praktyk komunikacyjnych.
K_W07 Zna zaawansowane metody wypracowane przez
językoznawstwo, lingwistyczną analizę dyskursu i semiotykę
społeczną, pozwalające problematyzować, analizować i
interpretować zjawiska zachodzące w dziedzinie kultury,
komunikacji międzyludzkiej i dyskursów społecznych.
K_W12 Ma rozszerzoną wiedzę o nowych mediach, o
zasadach i społecznych konsekwencjach ich funkcjonowania

PAGE 2 z NUMPAGES 4

dla życia społecznego.
K_U01 Wykorzystując różne źródła potrafi wyszukiwać,
selekcjonować, analizować, oceniać i integrować
informacje dotyczące języka, komunikacji i dyskursywnych
aspektów życia społecznego i formułować
na tej podstawie krytyczne sądy.
K_U05 Potrafi wykorzystywać dorobek współczesnego
językoznawstwa, lingwistycznej analizy dyskursu i semiotyki
społecznej w celu krytycznej analizy i interpretacji wytworów
kultury, nurtów intelektualnych i ideowych.
K_U06 Potrafi poddać analizie złożoną relację między
medium a przekazem i wpływ, jaki wywierają wzajemnie na
siebie.
K_U08 Potrafi krytycznie analizować język debat publicznych
(np. politycznych i publicystycznych) pod kątem stosowanych
w nich strategii perswazyjnych i manipulacyjnych.
K_U11 Potrafi właściwie analizować przyczyny i przebieg
procesów komunikacyjnych i dyskursywnych, formułować
własne opinie na ten temat oraz stawiać i weryfikować proste
hipotezy badawcze.
K_U13 Posiada umiejętność wykorzystywania zdobytej
wiedzy z dziedziny socjologicznej analizy dyskursu i badań
nad komunikacją; potrafi krytycznie oceniać jej przydatność i
skuteczność.
K_U16 Posiada umiejętność rozumienia i analizowania
zjawisk społecznych, wzbogaconą o umiejętność oceny tych
zjawisk z perspektywy socjologicznej analizy dyskursu i
badań nad komunikacją.
K_U18 Potrafi krytycznie selekcjonować informacje i materiały
niezbędne do pracy naukowej, korzystając z różnych źródeł
(w języku rodzimym i obcym dla poziomu B2+) oraz
posługując się nowoczesnymi technologiami.
K_K08 Jest gotowy samodzielnie i krytycznie uzupełniać swą
wiedzę i umiejętności, łącząc perspektywę socjologiczną i
lingwistyczną.

Kryteria oceniania

Obecność na zajęciach, czytanie tekstów, aktywny udział w
dyskusji i przygotowanie końcowego projektu badawczego są warunkiem zaliczenia.

Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób określony przez osobę prowadzącą. Nieobecności (nawet usprawiedliwione) na więcej niż pięciu zajęciach (30%) w semestrze skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć. Jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów w oparciu o opinię BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50% w semestrze.

Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest dozwolone w przypadku wybranych zadań kursowych/zaliczeniowych. Domyślnie korzystanie z takich narzędzi jest zabronione, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej. Każde użycie musi zostać odpowiednio opisane i/lub zacytowane. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści wygenerowane z użyciem narzędzi AI.

Literatura

Przykładowa literatura (ostateczny dobór lektur będzie ustalany z osobami studenckimi na bieżąco):

• W.J.T. Mitchell, Czego chcą obrazy?, [w:] Antropologia kultury wizualnej: zagadnienia i wybór tekstów, red. I. Kurz, P. Kwiatkowska, Ł. Zaremba, Warszawa 2012.
• Hito Steyerl, W obronie nędznego obrazu, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2013, nr 3, s. 101–108.
• Erwin Panofsky, Perspektywa jako „forma symboliczna”, [w:] Antropologia kultury wizualnej: zagadnienia i wybór tekstów, red. I. Kurz, P. Kwiatkowska, Ł. Zaremba, Warszawa 2012.
• Frantz Fanon, Doświadczenie bycia czarnym, [w:] Antropologia kultury wizualnej: zagadnienia i wybór tekstów, red. I. Kurz, P. Kwiatkowska, Ł. Zaremba, Warszawa 2012.
• Adorno, Theodor, Telewizja jako ideologia, tłum. M. Bucholc, w: tegoż, Przemysł kulturalny, Warszawa 2019.
• Bourdieu, Pierre, Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, tłum. P. Biłos, Scholar 2005.
• Foucault, Michel, Nadzorować i karać, tłum. T. Komendant, Warszawa 1998.
• Kultura wizualna w Polsce, t. 2, Spojrzenia, red. I. Kurz, P. Kwiatkowska, M. Szcześniak, Ł. Zaremba, Bęc Zmiana, Warszawa 2017.
• Mirzoeff, Nicholas, Jak zobaczyć świat?, tłum. M. Zaremba, Kraków – Warszawa 2016
• Zaremba, Łukasz, Statuy i status quo. Czas pomników w Stanach Zjednoczonych, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej”, nr 25 (2019).