Między chłodnymi kalkulacjami, a gorączką spekulacji: socjologia finansów o ryzyku 3500-FAKM-MCK
Finanse, podobnie jak hazard, opierają się na strategii czerpania zysków z ryzyka. Dzięki nieustannie rozwijanej kalkulacji prawdopodobieństwa instytucje finansowe zdają się coraz sprawniej wykorzystywać potencjalne źródła wpływów pieniężnych. Równolegle do rozrostu sektora finansów, w przestrzeni społecznej pojawiają się nowe rynki spekulacyjne – kryptowaluty, platformy handlu prognozami czy zdecentralizowane giełdy. Nigdy dotąd podejmowanie ryzyka, osiąganie ogromnych zysków i katastrofalnych strat, nie było tak proste i dostępne. Czy żyjemy w kapitalizmie kasyna?
Świat finansów opiera się na szczególnym rozumieniu ryzyka, które dzięki różnorodnym modelom i regulacjom kształtuje przewidywania dotyczące przyszłości. Tworzone możliwe scenariusze wyznaczają zarówno obszary możliwych działań, jak i definiują potencjalne zyski. Jednakże, schematy jakimi posługują się bankierzy i finansistki nie służą jedynie inwestowaniu, lecz wpływają na postrzeganie świata i decyzje pozostałych aktorów społecznych. Procesy finansjeryzacji wykraczają poza rynki kapitałowe i zmieniają to, w jaki sposób patrzymy w przyszłość, na nasze otoczenie i inne osoby.
Zamiast uczyć się oceny lub kalkulacji ryzyka, osoby uczestniczące w zajęciach poznają genezę zarządzania ryzykiem i jego znaczenie dla kultury i społeczności. W ramach zajęć poznamy ewolucję ekonomicznego podejścia do ryzyka i socjologiczną krytykę. Poza rozważaniami o giełdzie i świecie finansów zajmiemy się również takimi tematami jak hazard, loterie, zakłady bukmacherskie, kryptowaluty, czy nowe platformy handlu prognozami (Polymarket, Kelshi). Kurs opiera się o dyskusję wokół klasycznych i współczesnych tekstów z obszaru socjologii finansów oraz studiów przypadków nad wybranymi zjawiskami czerpania korzyści z ryzyka.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
K_W01 zna i rozumie w pogłębionym stopniu metodologię badań i terminologię w zakresie dyscypliny nauki socjologiczne
K_W02 zna i rozumie w pogłębionym stopniu społeczną naturę relacji łączących jednostki, grupy i instytucje społeczne
K_W05 zna i rozumie w pogłębionym stopniu procesy zachodzące w społeczeństwie polskim i globalnym oraz ich wpływ na postawy i instytucje społeczne w kontekście fundamentalnych wyzwań współczesności
K_U01 potrafi zastosować terminy i kategorie socjologiczne do pogłębionej analizy złożonych problemów współczesnego społeczeństwa polskiego i globalnego
K_U02 potrafi krytycznie selekcjonować i interpretować informacje niezbędne do przeprowadzenia twórczych analiz socjologicznych, korzystając z różnych źródeł (w języku rodzimym i obcym na poziomie B2+) oraz posługując się nowoczesnymi technikami informacyjno-komunikacyjnymi
K_S03 jest gotów do inicjowania i inspirowania działań na rzecz interesu publicznego z wykorzystaniem wiedzy i umiejętności socjologicznych oraz organizacji inicjatyw o charakterze społecznym
K_S04 jest gotów do przestrzegania i upowszechniania etyki zawodowej, poszanowania własności intelektualnej oraz godności osób uczestniczących w procesie badawczym
K_S05 jest gotów do przyczyniania się do budowania zasobu wiedzy i uczestniczenia w życiu naukowym środowiska socjologicznego
Kryteria oceniania
praca pisemna, raport, prezentacja,
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2
Zasady zaliczania poprawkowego: na podst. poprawionego eseju, względnie - zaliczenia lektur z okresu nieobecności
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest dozwolone w przypadku wybranych zadań kursowych/zaliczeniowych. Domyślnie korzystanie z takich narzędzi jest zabronione, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej. Każde użycie musi zostać odpowiednio opisane i/lub zacytowane. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści wygenerowane z użyciem narzędzi AI.
Literatura
– Frank Knight (2009 [1921]), Risk, Uncertainty, and Profit, Signalman Publishing.
– John M. Keynes (2012 [1936]), Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza, Wydawnictwo Naukowe PWN.
– Nassim Nicholas Taleb (2004), Fooled by Randomness, Penguin Books.
– Susan Strange (2016 [1986]), Casino Capitalism, Manchester University Press.
– Marieke de Goede (2005), Finance, Gambling, and Speculation w [w:] Virtue, Fortune, and Faith: A Genealogy of Finance, University of Minnesota Press.
– Arjun Appadurai (2012), The Spirit of Calculation, The Cambridge Journal of Anthropology, 30(1).
– Michael Power (1997), Audit Society. Rituals of Verification, Oxford University Press.
– Alex Preda (2006), The Investor as a Cultural Figure of Global Capitalism [w:] Karin Knorr Cetina, Alex Preda, The Sociology of Financial Markets, Oxford University Press.
– Caitlin Zaloom (2004), The Productive Life of Risk, Cultural Anthropology, 19(3): 365-391.
– Ulrich Beck (2004), Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe Scholar.