Krytyczne teorie pracy 3500-FAKM-KTP
Praca, jako celowe ludzkie działanie zmieniające naturę, zwłaszcza sformalizowana jako (stałe) zatrudnienie, jest jednym z najistotniejszych elementów życia człowieka: jest źródłem statusu, tożsamości, więzi społecznych, poczucia celu, sensu i struktury. Takie ujęcie, reprezentowane m.in. przez Marie Jahodę i współautorów klasycznego studium „Bezrobotni Marienthalu”, jest podważane przez autorów zauważających problemy alienacji pracy, wyzysku, czy podporządkowania życia pracy. Krytyczne teorie pracy dotyczą także jej definicji i zakresu: badaczki i teoretyczki feministyczne proponują pojęcie pracy reprodukcyjnej, opiekuńczej czy emocjonalnej. Ponadto obok dyskursu etosu pracy zawsze funkcjonował dyskurs przeciwny – odmowy pracy, a także polityczne projekty jej, różnie rozumianego, ograniczania. Obecnie jednym z nich jest projekt bezwarunkowego dochodu podstawowego (który jednak istniał już w latach 70. XX wieku), który zaczyna już funkcjonować w szerokim dyskursie publicznym. Podczas kursu osoby studenckie zapoznają się z bieżącymi krytycznymi dyskusjami o pracy oraz z ich genealogią. Celem konwersatorium jest zapoznanie osób uczestniczących z argumentacją krytyków i krytyczek pracy oraz refleksyjna dyskusja nad funkcjami pracy, jej statusem, definicjami i rolą w życiu społecznym.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
W_01 Orientuje się w głównych krytycznych ujęciach pracy i ich genealogii
U_01 Potrafi analizować teksty teoretyczne i krytyczne dyskursy o pracy
U_02 Umie interpretować pojęcia związane z pracą w kontekście teorii socjologicznych
U_03 Formułuje własne stanowisko wobec koncepcji pracy i jej przemian
K_01 Szanuje różne perspektywy i potrafi prowadzić refleksyjną debatę nad problemami pracy
Kryteria oceniania
Ocena końcowa zostanie wystawiona na podstawie eseju (min. 5, maks. 8 stron znormalizowanego maszynopisu).
Do godzin przeznaczonych na zajęcia w sali (30 godz.) należy doliczyć czas konieczny do przygotowania się do zajęć (czytanie lektur, sporządzanie notatek) – 4 godz. tygodniowo oraz czas konieczny do przygotowania eseju zaliczeniowego – 10 godz.
Kryteria oceny eseju obejmują:
• spełnienie warunku formalnego – objętości tekstu, właściwego wykorzystania cytowań i bibliografii,
• socjologiczny charakter eseju,
• zrozumienie omawianej literatury,
• właściwe wykorzystanie literatury w analizie,
• zrozumiałość i logiczność wywodu.
Zasady zaliczenia poprawkowego są takie same jak w pierwszym terminie.
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest dozwolone w przypadku wybranych zadań kursowych/zaliczeniowych. Domyślnie korzystanie z takich narzędzi jest zabronione, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej. Każde użycie musi zostać odpowiednio opisane i/lub zacytowane. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści wygenerowane z użyciem narzędzi AI.
Literatura
B. Russell, „Pochwała lenistwa”
K. Marx, “Rękopisy ekonomiczno-filozoficzne z 1844 r.”
H. Marcuse, “Człowiek jednowymiarowy”
K. Weeks, “The problem with work”
M. Dalla Costa, S. James, “The power of women and the subversion of the community”
A. Russell Hochschild, “Zarządzanie emocjami. Komercjalizacja ludzkich uczuć”
C. Lambert, „Shadow work: The Unpaid, Unseen Jobs That Fill Your Day”
M. Lazzarato, “Immaterial labour”
Zerowork Collective (wybrane teksty)
D. Frayne, “The work refusal”
P. Thompson, „The refusal of work: past, present and future”
M. Fisher, “Prywatyzacja stresu”
G. Standing, “Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa”
D. Graeber, „Praca bez sensu”
M. Szlinder, „Bezwarunkowy dochód podstawowy”