Nostalgia w kolorze VHS: pamięć w/o latach dziewięćdziesiątych w Polsce 3500-FAKL-VHS
Przedmiot poświęcony jest pamięci lat 90. w Polsce — zarówno jako doświadczeniu historycznemu, jak i współczesnemu zasobowi kulturowemu. Podczas zajęć będziemy analizować pierwsze lata po transformacji ustrojowej i gospodarczej, zwrot neoliberalny, nowe formy nierówności społecznych, codzienne strategie adaptacji oraz ówczesne sposoby rozliczania się z systemem socjalistycznym. Ważnym tematem będzie także kształtowanie się nowej polityki pamięci po 1989 roku oraz to, w jaki sposób lata 90. stały się polem sporów interpretacyjnych: okresem wolności, chaosu, przedsiębiorczości, straty, prekaryzacji, aspiracji i społecznego opuszczenia.
Druga część konwersatorium będzie dotyczyć tego, jak lata 90. funkcjonują w pamięci XXI wieku: w mediach społecznościowych, kulturze wizualnej, memach, muzyce, reklamie i cyfrowych wspólnotach nostalgii. Przyjrzymy się praktykom stylizowania, przetwarzania i monetyzowania przeszłości, w tym zjawiskom takim jak „nostalgia farming” oraz „newstalgia” — czyli wytwarzaniu emocjonalnie atrakcyjnych, pozornie bliskich obrazów przeszłości, także dla osób, które same jej nie pamiętają. Celem zajęć jest krytyczna refleksja nad tym, jak pamięć lat 90. wpływa dziś na rozmowy o klasie, kapitalizmie, postsocjalizmie, pokoleniowości oraz obietnicach i rozczarowaniach transformacji.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
KW01: Zna i rozumie kluczowe pojęcia oraz podejścia teoretyczne służące analizie pamięci społecznej, nostalgii, postsocjalizmu, transformacji ustrojowej i neoliberalizmu.
KU02: Potrafi zastosować kategorie socjologiczne do pogłębionej analizy wybranych reprezentacji lat 90. w kulturze popularnej, mediach społecznościowych, reklamie, memach, muzyce i praktykach cyfrowej nostalgii.
KK05: Jest gotów/gotowa do krytycznej refleksji nad społecznymi i etycznymi konsekwencjami nostalgizacji, estetyzacji i monetyzacji przeszłości, w tym nad tym, jak pamięć lat 90. wpływa na współczesne debaty o klasie, kapitalizmie, pokoleniowości i nierównościach.
Kryteria oceniania
Aktywność na zajęciach oraz przygotowanie grupowego projektu zaliczeniowego
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2
Zasady zaliczania poprawkowego: ustalone indywidualnie z osobami uczestniczącymi w kursie
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest dozwolone w przypadku wybranych zadań kursowych/zaliczeniowych. Domyślnie korzystanie z takich narzędzi jest zabronione, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej. Każde użycie musi zostać odpowiednio opisane i/lub zacytowane. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści wygenerowane z użyciem narzędzi AI.
Literatura
Hoskins, A. (2018). Digital Memory Studies
Mandolessi, S. (2024). Memory in the digital age. Open Research Europe, 3, 123. https://doi.org/10.12688/openreseurope.16228.2
Dunn, E. (2004). Privatizing Poland: Baby food, big business, and the remaking of labor. Cornell University Press.
Allen, M. (2016). The poverty of memory: For a political economy in memory studies. Memory Studies, 9(4), 356–368.
Hann, C. (2001). Postsocialism: Ideals, ideologies and practices in Eurasia. Routledge.
Kovbasyuk, S., & Spagnolo, G. (2024). Memory and markets. The Review of Economic Studies, 91(3), 1775–1806.
Makovicky, N. (2014). Neoliberalism, personhood, and postsocialism: Enterprising selves in changing economies. Routledge.
Wawrzyniak, J., & Pehe, V. (2023). Neoliberalism, Eastern Europe and collective memory: Setting the framework. In Remembering the Neoliberal Turn (1st ed., pp. 1–18). Routledge.
Verdery, K. (1996). What was socialism, and what comes next? Princeton University Press.