Przemoc, opór, narracje: antropologia konfliktu izraelsko- palestyńskiego 3500-FAKL-PON
Kurs prezentuje wybrane zagadnienia konfliktu izraelsko-palestyńskiej w ujęciu problemowym koncentrując się na wątkach szczególnie istotnych z perspektywy zainteresowań socjologii: na kwestiach wątkach przemocy, w tym przemocy strukturalnej, asymetrii władzy, na figurach oporu i sprawstwa oraz zagadnieniach nie/sprawiedliwości, na narracjach ramujących widzenie tego konfliktu. Pierwszy blok, „Mity i narracje”, porusza wątek reprezentacji „Bliskiego Wschodu” w dyskursach Zachodu i koncentruje się na narracjach, mitach oraz ideologiach tworzących obrazy Palestyny, Izraela i „Ziemi Świętej”. Drugi blok dotyczy antropologii wykorzenienia i wywłaszczenia, wychodząc od doświadczeń i figur palestyńskiego uchodźstwa oraz skupiając się materialnych i dyskursywnych from wymazywania. Trzeci blok skupia się na antropologii przemocy, eksplorując m.in. architekturę okupacji oraz mechanizmy eliminacji na Zachodnim Brzegu i w Gazie, a także rolę polityk zachodnich w ich umożliwianiu, ale też podejmując krytyczną refleksję na temat podejmowanych form oporu.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
K_W04 Zna i rozumie tezy ważnych debat w obszarze socjologii wojny, przemocy, wykluczenia i społecznej roli prawa międzynarodowego dla porządku społecznego.
K_W06 Zna i rozumie kluczowe procesy zachodzące w społeczeństwach globalnych oraz ich wpływ na postawy społeczne w społeczeństwach dotkniętych przemocą i w globalnej opinii publicznej
K_U01 Potrafi zastosować terminy i kategorie socjologiczne do analizy złożonych problemów współczesnego społeczeństwa globalnego
K_U05 Potrafi uczestniczyć w debacie, argumentując stawiane tezy i dzielić się posiadaną wiedzą w odwołaniu do literatury naukowej z zakresu socjologii i dyscyplin pokrewnych
K_K01 Są gotowi do krytycznej oceny debaty naukowej i społecznej w obszarze debat socjologicznych na temat roli wojny i przemocy w życiu społeczeństw, a także swego w niej udziału, w tym uznania znaczenia dowodów naukowych i roli ekspertów w procesie tworzenia i implementacji wiedzy
Kryteria oceniania
Aktywność na zajęciach (30%)
Kolokwium pisemne na ostatnich zajęciach z wybranej uprzednio i przeczytanej książki (70%)
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu:2
Zasady zaliczania poprawkowego
Takie same jak w pierwszym terminie (kolokwium pisemne na dyżurze)
Korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, jest dozwolone w przypadku wybranych zadań kursowych/zaliczeniowych. Domyślnie korzystanie z takich narzędzi jest zabronione, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej. Każde użycie musi zostać odpowiednio opisane i/lub zacytowane. Studenci/tki ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści wygenerowane z użyciem narzędzi AI.
Literatura
Blachnicka-Ciacek, D. (2026). Gaza – Kijów – Warszawa: wspólna sprawa? O empatycznej i zaangażowanej praktyce socjologicznej. Studia Socjologiczne, 1, 5–21. https://doi.org/10.24425/sts.2026.158652
Blachnicka-Ciacek, D. (2021). Twarze palestyńskiego oporu. W: Codzienne formy oporu. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. https://u-jazdowski.pl/program/wystawy/codzienne-formy-oporu?tid=folder
Collins, J. (2004). Occupied by memory: The Intifada generation and the Palestinian state of emergency. New York, NY: New York University Press. (fragmenty)
Herzl, T. (2006). Państwo żydowskie. Przekład Jacek Surzyn. Kraków Wydawnictwo Austeria (fragment – Część ogólna. Kwestia żydowska)
Marcus, A. D. (2007). Jerusalem 1913: The origins of the Arab-Israeli conflict. New York, NY: Viking. (Część 1)
Pappé, I. (2007). Czystki etniczne w Palestynie. Kraków: Wydawnictwo Książka i Prasa. (wybrane rozdziały)
Said, E. W. (2005). Orientalizm. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy (Wstęp I rozdział 1)
Shehadeh, R., & Johnson, P. (2026). Zapomniane. W poszukiwaniu ukrytych miejsc i zaginionych pomników przeszłości w Palestynie (A. Sak, tłum.). Kraków: Wydawnictwo Karakter. (fragmenty)
Shehadeh, R. (2024). Dlaczego Izrael boi się Palestyny? (A. Sak, tłum.). Kraków: Wydawnictwo Karakter. (fragment)
Khalidi, R. (2023). Wojna stuletnia o Palestynę: Historia kolonializmu osadniczego i oporu, 1917–2017. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Pędziwiatr, K. (red.). (2016). Na Zachodnim Brzegu bez zmian. Kraków: Książka i Prasa. (rozdział 2, 3 I 4)
Teller, N. (2022). Jerozolima: Nowa biografia miasta. Kraków: Wydawnictwo Literackie. (szczególnie rozdział 2)
Weizman, E. (2007). Hollow land: Israel’s architecture of occupation. Verso. (fragment)
Raporty, mapy i wizualizacje:
Forensic Architecture, A Cartography of Genocide: Israel’s Conduct in Gaza since October 2023, https://forensic-architecture.org/investigation/a-cartography-of-genocide (dostęp: 29 kwietnia 2026).
United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs. Occupied Palestinian Territory (OCHA oPt). https://www.ochaopt.org/maps - wybór map
United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, Occupied Palestinian Territory (OCHA oPt). (n.d.). Situation reports. https://www.ochaopt.org/publications/situation-reports
*finalna lista może ulec zmianie ze względu na powiększającą się liczbę publikacji w języku polskim