Antropologia ekologiczna 3500-FAKL-ANTROEK

Na seminarium omówione zostaną antropologiczne koncepcje dotyczące relacji między człowiekiem a środowiskiem naturalnym postrzeganym jako źródło zasobów. Studenci zapoznają się z różnymi opisami relacji społeczeństw ze środowiskiem, w tym z paradygmatem adaptacyjnym, antropologią środowiska i ekologią polityczną. W trakcie zajęć odbywać się będą dyskusje nad dwoma typami relacji występującymi w życiu społecznym: relacjami ludzi ze środowiskiem oraz relacjami międzyludzkimi zapośredniczonymi przez zasoby naturalne.
Antropologia ekologiczna koncentruje się na, postrzeganej całościowo, relacji między ludźmi a środowiskiem, które zamieszkują. Antropologia ekologiczna bada zatem po pierwsze to, jak ludzie kształtują swe środowisko, jaki wpływ na nie ma ich obecność i działalność, a po drugie – jak środowisko kształtuje ludzkie populacje i ich sposób życia – życia społecznego, ekonomicznego, a także politycznego. W tym ujęciu kultura danej grupy jest postrzegana jako wynik dynamicznej adaptacji do danego środowiska. W trakcie zajęć omówimy prace badaczy, którzy próbują wyjaśnić istnienie instytucji społecznych, zwyczajów i rytuałów, z jakimi stykają się w poszczególnych społecznościach, za pomocą pojęcia adaptacji środowiskowej, postrzeganej jako konieczna i dynamiczna relacja ze środowiskiem przyrodniczym.
W szeroko rozumianej refleksji antropologicznej środowisko przyrodnicze jest traktowane jako element zewnętrzny, który determinuje kształt życia społecznego lub też jako element życia społecznego ukształtowany przez kulturowe normy i wartości. W jednym i drugim przypadku zakłada się, że społeczności tradycyjnie badane przez antropologię pozostają w ścisłym związku ze środowiskiem, które zamieszkują. Współczesne przemiany zarówno sfery ekonomicznej, jak i kulturowej (związane przede wszystkim z globalizacją) doprowadziły jednak do zmiany postrzegania relacji między życiem społecznym a środowiskiem naturalnym, w tym przede wszystkim do wykształcenia się koncepcji „ochrony środowiska” jako sfery aktywności niezbędnej we współczesnym życiu społecznym. W trakcie zajęć wspólnie prześledzimy przemiany sposobu postrzegania zasobów środowiska w ramach antropologii ekologicznej oraz współczesne metody wykorzystywania wiedzy antropologicznej w projektach nowych sposobów gospodarowanie i układania relacji międzyludzkich. Zastanowimy się nad paralelami między współczesnymi zachowaniami społecznymi zapośredniczonymi przez rzeczy i zasoby a zachowaniami i koncepcjami opisywanymi w literaturze dotyczącej antropologicznych badań społeczności plemiennych oraz ograniczeniami tego typu porównań. Przedmiotem dyskusji będzie również rola antropologii w kształtowaniu wizji harmonijnego współżycia ze środowiskiem przyrodniczym.