Antropologia intymności 3402-10ANIL
Punktem wyjścia zajęć jest opis i analiza tego, co w naszej kulturze uznawane jest za intymne — a więc sytuowane w sferze prywatności, bliskości, emocjonalnego zaangażowania, wrażliwości lub społecznej dyskrecji. Analizowane zagadnienia obejmują zarówno relacje międzyludzkie i międzygatunkowe, doświadczenia rodzinne i emocjonalne, jak i wybrane praktyki związane z cielesnością oraz ludzkim ciałem.
Analizowane podczas zajęć przykłady koncentrują się wokół różnych wymiarów intymności — zarówno indywidualnych, relacyjnych, rodzinnych, jak i kulturowych. Co roku podejmowane są inne zagadnienia badawcze, wybierane przez studentów, dotyczące m.in. relacji bliskości, praktyk codzienności, cielesności, więzi emocjonalnych czy doświadczeń sytuowanych na pograniczu sfery prywatnej i publicznej.
W trakcie zajęć studenci realizują własne projekty badawcze. Stanowią one formę praktycznego treningu badawczego, ponieważ każda faza przygotowania i realizacji badań, a następnie pracy z materiałem empirycznym, wykonywana jest samodzielnie pod kierunkiem osoby prowadzącej. Studenci opracowują wybrane zagadnienia badawcze, konceptualizują problem badawczy, przygotowują narzędzia badawcze, prowadzą wywiady pogłębione, a następnie analizują i interpretują zgromadzony materiał oraz prezentują własne ustalenia i refleksje.
Część zadań — takich jak konceptualizacja tematu, formułowanie pytań badawczych czy konstrukcja narzędzia badawczego — realizowana jest zespołowo podczas zajęć. Pozostałe etapy, obejmujące przeprowadzenie wywiadu pogłębionego, transkrypcję, analizę i interpretację materiału oraz przygotowanie prezentacji, wykonywane są indywidualnie poza zajęciami. Praca zespołowa pozwala rozwijać kompetencje współpracy i komunikacji, a zarazem uwidacznia wielogłos obecny w zespole badawczym oraz poznawcze znaczenie zróżnicowanych doświadczeń i perspektyw jego członków. Natomiast praca indywidualna umożliwia zdobycie podstawowego doświadczenia badawczego oraz pogłębienie refleksji nad społecznymi i kulturowymi wymiarami problematyki wrażliwej.
Wyniki badań prezentowane i dyskutowane są na forum grupy w formie mini-konferencji. Pozwala to uzyskać wgląd w różnorodne obszary współczesnej kultury związane z intymnością, a jednocześnie stwarza możliwość wspólnego omawiania wyborów metodologicznych oraz dylematów etycznych pojawiających się w toku badań.
Równolegle do pracy badawczej zajęcia uzupełniane są o zagadnienia z zakresu metodologii badań terenowych oraz etyki badań jakościowych, profilowane zgodnie z tematami i potrzebami badawczymi poszczególnych zespołów w danym roku akademickim.
Ponadto część zajęć poświęcona jest antropologiczno-kulturowym perspektywom interpretacji ludzkiego ciała oraz społeczno-kulturowym znaczeniom nagości. Spotkania te mają charakter wykładowo-konwersatoryjny i służą rozwijaniu kompetencji analitycznych oraz interpretacyjnych.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Studentka jest zaznajomiona z różnorodnymi aspektami intymności we współczesnej kulturze
Studentka rozumie procesy zmian i kształtowania się intymności w historii na podstawie wybranych praktyk cielesnych, potrafi je interpretować w oparciu o aktualne uwarunkowania
Studentka potrafi współpracować kreatywnie w zespole
Studentka rozumie znaczenie etyki badawczej w badaniach wrażliwych
Studentka wie jak rozmawiać na intymne tematy z respondentem
Studentka umie zaprezentować wyniki własnych badań
Kryteria oceniania
Nakład pracy:
30 godzin kontaktowych.
45 godzin pracy własnej obejmującej przygotowanie i realizację badań, transkrypcję materiału, analizę i interpretację danych oraz przygotowanie prezentacji wyników.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
- obecność i aktywny udział w zajęciach,
- uczestnictwo w pracach zespołowych,
- terminowa realizacja zadań badawczych w ramach grupy projektowej,
- indywidualna analiza i interpretacja zebranego materiału badawczego,
- indywidualna prezentacja wyników badań,
- aktywne uczestnictwo w dyskusjach oraz umiejętność formułowania argumentów i współpracy w grupie.
Egzamin końcowy ma formę prezentacji wyników projektu badawczego.
Zasady korzystania z narzędzi AI:
Ze względu na charakter zajęć, oparty na rozwijaniu samodzielności analitycznej, refleksyjności badawczej oraz własnego języka interpretacji, korzystanie z generatywnych narzędzi sztucznej inteligencji nie stanowi domyślnej formy pracy podczas realizacji przedmiotu. Każde użycie tego rodzaju narzędzi wymaga ujawnienia oraz odpowiedniego oznaczenia zakresu ich wykorzystania. Studentki i studenci ponoszą pełną odpowiedzialność za treści przygotowane z użyciem narzędzi AI.
Warunki uzyskania zaliczenia:
Uzyskanie zaliczenia z przedmiotu wymaga:
- regularnego i aktywnego uczestnictwa w zajęciach,
- realizacji zadań badawczych w ustalonym zakresie,
- prezentacji wyników badań podczas zajęć.
Literatura
Wybrana literatura merytoryczna:
Elias Norbert, Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu, Warszawa: PIW 1980
Praktyki cielesne, Kurczewski Jacek (red.), Warszawa: Trio 2006
Bieńko Mariola (2013), Intymne i prywatne praktyki codzienności. Analiza socjologiczna, Warszawa: WUW
Foucault Michel, Historia seksualności
Giddens Anthony (2007), Przemiany intymności, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe
Dobrowolska Anna (2024), Chałupy (un)welcome to. Naturyzm w PRL, Warszawa: Krytyka Polityczna.
Herman Aleksandra, Nagość naturystyczna jako nagość (nie)obyczajna? (2014), „Societas/Communitas” 1 (17) 2014, ss. 113—134.
Wybrana literatura metodologiczna:
Bielska Beata, Herman Aleksandra, Kalinowska-Sinkowska Katarzyna, Męcfal Sylwia, Ostaszewska Aneta, Palęcka Alicja, Pietrusińska Marta Jadwiga, Słaby Katarzyna, Surmiak Adrianna (2025) Jakościowe badania feministyczne i queerowe. „Przegląd socjologiczny”, nr 74(2), s. 121–145, https://doi.org/10.26485/PS/2025/74.2/10
Creswell John W. (2013), Projektowanie badań jakościowych, Kraków: WUJ
Kaufman Jean-Claude (2010), Wywiad rozumiejący, Warszawa: Oficyna naukowa